CILS, CELI, PLIDA en CERT.IT worden vaak in één adem genoemd, alsof je maar wat kunt kiezen. Voor sommige doelen klopt dat. Voor andere kost een verkeerde keuze je een paar honderd euro en een halfjaar vertraging.
Als je op zoek gaat naar een officieel Italiaans taalcertificaat, kom je binnen vijf minuten vier of vijf afkortingen tegen en nergens een duidelijke vergelijking. Dat is jammer, want de verschillen zijn klein maar ze zitten precies daar waar het pijn doet: in wie het certificaat uitgeeft, waar je terechtkunt en waarvoor je het daarna mag gebruiken.
Eerst het belangrijkste: welke certificaten zijn officieel erkend?
De Italiaanse staat erkent maar een beperkt aantal instellingen die officiële taalcertificaten mogen uitgeven. Dat zijn de Università per Stranieri di Siena (CILS), de Università per Stranieri di Perugia (CELI), de Università Roma Tre (CERT.IT), de Società Dante Alighieri (PLIDA) en de Università per Stranieri di Reggio Calabria (Ce.Co.L).
Dit is geen detail. Certificaten van andere aanbieders — hoe professioneel die er ook uitzien — worden niet geaccepteerd voor officiële doeleinden zoals een staatsburgerschapsaanvraag. Er zijn genoeg taalscholen die een eigen "diploma" uitreiken na afloop van een cursus. Dat is leuk voor aan de muur, maar het heeft geen juridische waarde.
In de praktijk kom je in Nederland vooral CILS, CELI en PLIDA tegen. Die drie behandel ik hieronder.
CILS — Università per Stranieri di Siena
CILS is waarschijnlijk het bekendste van de drie en wordt uitgegeven door een staatsuniversiteit. Het examen dekt alle zes de ERK-niveaus, van A1 tot C2, en toetst vier vaardigheden: luisteren, lezen, schrijven en spreken.
Wat CILS onderscheidt is de beoordeling: alle examens worden centraal nagekeken in Siena, niet door de plaatselijke examenlocatie. Dat maakt de uitslag consistenter, maar het betekent ook dat je langer op je resultaat wacht dan bij sommige alternatieven.
Belangrijk om te weten: je moet voor élk onderdeel een voldoende halen. Uitblinken in spreken compenseert een onvoldoende voor schrijven niet. Wie mondeling sterk is maar schriftelijk zwak — en dat is het klassieke profiel van iemand die de taal vooral sprekend heeft opgepikt — zakt hierop.
CELI — Università per Stranieri di Perugia
Ook CELI komt van een staatsuniversiteit en heeft een sterke academische reputatie. De nummering is verwarrend, dus let op: CELI 2 komt overeen met niveau B1, niet CELI 1 of CELI 3. De schaal loopt van CELI 1 (A2) tot CELI 5 (C2).
CELI heeft een onderdeel dat de andere twee niet apart toetsen: grammatica en taalstructuren. Als je een schoolse leerder bent die de regels goed beheerst, is dat een voordeel. Als je vooral communicatief sterk bent en je grammatica op gevoel doet, is CELI juist het lastigste van de drie.
CELI kent bovendien verschillende varianten voor verschillende doelgroepen — Standard, Adolescenti en een variant voor immigranten — die allemaal geldig zijn voor officiële doeleinden.
PLIDA — Società Dante Alighieri
PLIDA is de buitenbeentje van de drie, en dat is niet negatief bedoeld. Het wordt uitgegeven door de Società Dante Alighieri, de oudste en grootste culturele vereniging voor de Italiaanse taal, met afdelingen in tientallen landen. Ook PLIDA volgt de zes ERK-niveaus en toetst vier vaardigheden.
Praktisch voordeel: omdat de Dante Alighieri overal ter wereld comités heeft, is PLIDA vaak het makkelijkst bereikbaar. Ook in Nederland.
Er is wel één punt dat je moet meewegen. PLIDA wordt in Italië volledig erkend, maar het wordt uitgegeven door een particuliere vereniging en niet door een universiteit. Daardoor is de erkenning buiten Italië niet overal gegarandeerd. Voor een staatsburgerschapsaanvraag maakt dat niets uit. Voor toelating tot een buitenlandse universiteit of een internationale werkgever kan het uitmaken.
De vergelijking in het kort
| CILS | CELI | PLIDA | |
|---|---|---|---|
| Uitgever | Universiteit Siena | Universiteit Perugia | Società Dante Alighieri |
| Niveaus | A1–C2 | A2–C2 (CELI 1–5) | A1–C2 |
| B1 heet | CILS UNO B1 | CELI 2 | PLIDA B1 |
| Aparte grammaticatoets | nee | ja | nee |
| Beoordeling | centraal in Siena | centraal in Perugia | centraal |
| Erkenning buiten Italië | volledig | volledig | niet overal gegarandeerd |
Welke kies je?
Voor het Italiaanse staatsburgerschap: alle drie zijn geldig, dus kies op beschikbaarheid en datum. Let wel op het verschil tussen het gewone B1 en het speciale "B1 Cittadinanza" — dat leg ik uit in het artikel over de taaleis voor het staatsburgerschap.
Voor studie of werk: neem CILS of CELI. De universitaire afkomst geeft je meer zekerheid als je het certificaat later buiten Italië nodig hebt.
Voor jezelf, als meetpunt: neem wat het dichtstbij is. Op dit niveau is het verschil tussen de drie kleiner dan het verschil tussen wel of niet examen doen.
Als je grammatica je zwakke plek is: mijd CELI en kies CILS of PLIDA.
Wat het kost en waar je terechtkunt
De tarieven verschillen per niveau en per examenlocatie en liggen ruwweg [DA VERIFICARE: fascia di prezzo] per examen. De inschrijving sluit doorgaans ongeveer een maand voor de examendatum, en het aantal sessies per jaar is beperkt — meestal twee tot vier, afhankelijk van het niveau.
Dat laatste is het punt waar de meeste mensen zich op verkijken. Als je in maart besluit dat je een certificaat nodig hebt en de eerstvolgende sessie is in juni met een inschrijfdeadline in mei, dan heb je geen halfjaar voorbereidingstijd maar twee maanden. Kijk dus éérst naar de kalender en plan daarna je voorbereiding, niet andersom.
In Nederland kun je terecht bij [DA VERIFICARE: sedi olandesi — Dante Alighieri, Istituto Italiano di Cultura Amsterdam].
Hoe bereid je je voor?
Een examen halen en een taal beheersen zijn twee verschillende dingen, en het is eerlijker om dat gewoon te zeggen. Je kunt uitstekend Italiaans spreken en toch zakken omdat je het format niet kent. Je kunt ook een examen halen op een niveau dat in het echte leven net niet houdbaar is.
In de praktijk werkt deze volgorde het beste. Bepaal eerst waar je nu staat — mijn interactieve oefeningen geven daar een indicatie van. Werk daarna aan het niveau zelf, niet aan het examen. Ga pas in de laatste zes tot acht weken oefenen met echte examenopgaven, zodat je het format en de tijdsdruk kent.
Die laatste stap slaan de meeste mensen over, en het is precies de stap die het verschil maakt tussen zakken en slagen bij wie het niveau eigenlijk wel heeft.
Tot slot
Kies niet het certificaat met de beste reputatie, maar het certificaat dat past bij wat je ermee gaat doen. Voor het staatsburgerschap is beschikbaarheid het enige criterium dat telt. Voor studie of werk telt de uitgever. En voor jezelf telt vooral dat je een datum prikt.
Twijfel je over je niveau of over welk examen bij je past? In een gratis kennismakingsgesprek kijken we samen waar je staat en wat realistisch is binnen jouw termijn.
Boek een gratis proefles →