Download on the App StoreShkarko
Rruga e plotë, nga A1 në C2App Store★★★★★(6)nga Alessio, mësues që nga 2018Vazhdo në aplikacion →

Gramatika · B1

Modalet në të shkuarën

nga Alessio · mësues i italishtes për të huaj, master ITALS

Një formular bosh urdhërpagese, me tabelën e shumave · gramatika italiane B1
Ho dovuto tornare, non ho potuto pagare: formularët i shumëfishojnë foljet modale.

Dovere, potere dhe volere marrin në të shkuarën ndihmësen e foljes që shoqërojnë: ho dovuto compilare (compilare merr avere), sono dovuto andare (andare merr essere). Burokracia ofron shembuj pa fund.

  • 4min lexim
  • 17min ushtrime
  • B1niveli

Çfarë mëson

  • senza infinito
  • Kur përdoren modalet në të shkuarën
  • Një mëngjes në gjendjen civile
  • Fjalori: la burocrazia

Italishtja dhe shqipja përballë

Shqipja dallon duhej të mësoja nga m'u desh të mësoja, si italishtja dovevo / ho dovuto. E reja është ndihmësja, që ndjek foljen e drejtuar: sono dovuto partire.

Vija e kohës
imperfettopassato prossimopresenteTANI

Passato prossimo tregon një ngjarje të përfunduar; imperfetto pikturon sfondin rreth saj.

Rruga e plotë, nga A1 në C2App Store★★★★★(6)nga Alessio, mësues që nga 2018Vazhdo në aplikacion →

Fjalori i kësaj faqeje

Zvarrit çdo fjalë te përkufizimi i saj, ose prek fjalën dhe pastaj kutinë.

Rregulli

Folja e shoqëruarNdihmësjaShembull në sportel
con avere (compilare, firmare)avereho dovuto compilare tre moduli
con essere (andare, tornare)essere (accordato)siamo dovuti tornare con la marca da bollo
senza infinitoaverenon ho potuto: c’era troppa fila
Në të folur pranohet edhe avere kudo (ho dovuto andare), por me shkrim dhe në provime rregulli klasik lë përshtypje më të mirë. Me vetvetoret: mi sono dovuto alzare presto, ose ho dovuto alzarmi: pozicioni i përemrit vendos ndihmësen.

Një mëngjes në gjendjen civile

FjaliaPse
ho voluto prenotare onlineprenotare: avere
sono dovuta andare di persona lo stessoandare: essere, accordo femminile
non ho potuto pagare col bancomatpagare: avere
sono potuti entrare solo in dueentrare: essere

Gabimet më të shpeshta

  • sono dovuto firmare il modulo → ho dovuto firmare il modulo (firmare merr avere)
  • ho dovuto andarci di persona… anzi: Anna ha dovuta andarci → Anna è dovuta andarci (essere dhe përshtatje)
  • mi ho dovuto svegliare all’alba → mi sono dovuto svegliare (përemri përpara: essere)

Lexo dhe kupto

Gramatika e kapitullit. Shembull: një bisedë pas mbledhjes.

FFranca
ultimo accesso 18:50
F
FrancaMa ieri alla riunione non c'eri!18:40
Lo so, scusami. Non sono potuta venire: ho dovuto accompagnare mia madre in ospedale.18:42
F
FrancaNiente di grave, spero.18:43
No no, controlli. Però abbiamo dovuto aspettare tre ore. Volevo avvisarti, ma il telefono era scarico.18:44
F
FrancaTranquilla. Comunque niente di nuovo: dovevamo parlare del bilancio, ma il direttore non ha voluto entrare nei dettagli senza di te.18:45

Pyetje

Perché non è potuta andare alla riunione?

Quanto hanno dovuto aspettare in ospedale?

«Non sono potuta venire»: perché essere e non avere?

Completa: «Marco ___ restare a casa» (dovere, passato prossimo).

A e dije se…?

Potere, volere dhe dovere ndërrojnë kuptim sipas kohës së shkuar që zgjedh, dhe këtu shqipja të ndihmon si rrallëkund, sepse e bën të njëjtën ndarje me të pakryerën dhe aoristin. Dovevo partire është «duhej të nisesha»: nuk thuhet a u nisa. Ho dovuto partire është «m'u desh të nisem»: u nisa vërtet. Njësoj potevo («mundja») përballë ho potuto («munda»): mundësi përballë mundësie të realizuar. Përkthe me vete në shqip dhe zgjedhja del pothuajse gjithmonë e saktë.

Ushtrime

Pesë ushtrime sipas vështirësisë. Të fundit rimarrin atë që ke parë më parë.

  1. 01 Quale ausiliare

    Folja modale merr foljen ndihmëse të foljes që drejton. Shkruaj vetëm ndihmësen.

    1. dovuto studiare
    2. dovuto partire
    3. potuto mangiare
    4. potuto uscire
    5. voluto restare
    6. voluto leggere

  2. 02 Al passato prossimo

    Plotëso dhe përshtat ku duhet.

    1. Ieri (io / dovere) lavorare fino a tardi.
    2. Anna (dovere) andare dal medico.
    3. (noi / non potere) venire alla festa.
    4. (loro / volere) pagare loro il conto.
    5. (tu / potere) finire il lavoro?
    6. Le ragazze (volere) tornare a piedi.

  3. 03 Con i pronomi cambia l’ausiliare

    Nëse përemri vjen para, ndihmësja ndjek foljen e drejtuar. Plotëso.

    1. (io) Non potuto farlo.
    2. (io) Non potuto alzarmi.
    3. Non voluto dirmelo. (lui)
    4. Non voluto venire. (lui)
    5. dovuti partire subito. (noi)
    6. dovuto chiamarli. (noi)

  4. 04 Imperfetto o passato prossimo?

    Dovevo e lë të hapur nëse e bëra; ho dovuto thotë se ndodhi. Zgjidh dhe shpjego.

    1. (io / dovere) studiare, ma sono uscito.
    2. (io / dovere) studiare tutta la notte: l’esame era il giorno dopo.
    3. (lei / volere) chiamarti, poi si è dimenticata.
    4. (lei / volere) chiamarti a tutti i costi, e l’ha fatto.
    5. (noi / potere) partire prima, ma abbiamo aspettato.
    6. (noi / non potere) partire: c’era sciopero.

  5. 05 La giornata storta

    Plotëso me modale në të shkuarën, trapassato dhe përemra.

    Përsëritje trapassato prossimo · pronomi combinati

    1. Stamattina (io / dovere) alzarmi alle cinque.
    2. (io / volere) prendere il treno delle sei, ma (partire) già.
    3. (io / non potere) avvisare nessuno: il telefono (scaricarsi) .
    4. In ufficio Marta mi (chiedere) i documenti e (io / non potere) dar. (a lei)
    5. (io / dovere) tornare a casa a prenderli.
    6. Alla fine tutto (sistemarsi) , ma (essere) una giornata lunga.

Këto pesë janë një shije. Në faqe ka mbi shtatëqind, falas dhe pa llogari. Të gjitha ushtrimet →

Merre këtë faqe me vete

Fleta e këtij kapitulli në PDF të printueshëm (tabelat në italisht): rregullat, gabimet tipike dhe ushtrimi me zgjidhje. Një këshillë mësuesi: gramatika ngulitet duke e përsëritur shpesh, jo duke e mësuar përmendsh një herë të vetme.

Shkarko fletën (PDF)
App TiApp TiApp Ti

Çdo temë, një botë

Në aplikacionin Ti, gramatika stërvitet në itinerare tematike me fjalor të specializuar: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia dhe shtatëmbëdhjetë të tjera. Zgjidh botën tënde dhe gramatika vjen vetë, e shpjeguar edhe në shqip.

Gjysma e rrugës falas, pa regjistrim

€5,83 në muajme planin vjetor

★★★★★(6)nga Alessio, mësues që nga 2018

Shkarko Ti për iPhone ↗︎

Kërko amo Italian

Lexo dhe kupto

Gramatika e kapitullit. Shembull: emaili i falur i një kooperative.

Le consegne di ieri: avremmo dovuto avvisarvi prima

daAndrea Fabbri <a.fabbri@coopverde.it>

aclienti@coopverde.it

datagio 13 nov, 08:30

Gentili clienti,

ieri molte consegne non sono arrivate. Avremmo dovuto avvisarvi subito e non l'abbiamo fatto: scusateci.

Che cosa è successo? Il nostro furgone ha dovuto fermarsi per un guasto e il meccanico non è potuto arrivare prima di sera. Avremmo voluto noleggiarne un altro, ma ieri non abbiamo potuto trovarne uno libero.

Chi doveva ricevere la spesa ieri la riceverà oggi entro le 13, con un piccolo regalo. Chi non vuole aspettare può scriverci per il rimborso.

Grazie della pazienza,
Andrea

Pyetje

Perché le consegne non sono arrivate?

Entro che ora arriva oggi la spesa di ieri?

«Avremmo dovuto avvisarvi»: che cosa esprime?

«Ieri Anna ___ uscire prima» (dovere): ed è uscita davvero. Completa.

Provo edhe një herë

Zgjidh ndihmësen e modales:

  1. (Io) compilare il modulo due volte.
  2. Anna tornare allo sportello 4.
  3. Non (noi) prenotare online.
  4. I testimoni venire di persona.
  5. (Io) alzare alle sei per fare la fila.

Pyetje të shpeshta

Si përdoret Modalet në të shkuarën në italisht?
M'u desh të kthehesha, s'munda të paguaja: në sportel modalet shumëfishohen. Dovere, potere dhe volere marrin në të shkuarën ndihmësen e foljes që shoqërojnë: ho dovuto compilare (compilare merr avere), sono dovuto andare (andare merr essere). Burokracia ofron shembuj pa fund.
Cilat janë gabimet më të shpeshta?
Gabimet që dëgjoj më shpesh në klasë:
  • ho dovuto andarci di persona… anzi: Anna ha dovuta andarci → Anna è dovuta andarci (essere dhe përshtatje)
  • mi ho dovuto svegliare all’alba → mi sono dovuto svegliare (përemri përpara: essere)
A ka ushtrime dhe një PDF për Modalet në të shkuarën?
Në këtë faqe ka 5 ushtrime interaktive që korrigjohen vetë, me përgjigje, plus një fletë PDF për printim. Gjithçka falas, pa regjistrim.
Cili është ndryshimi mes «dovevo» dhe «ho dovuto»?
Dovevo partire lë të hapur nëse u nisa, si «duhej të nisesha» në shqip. Ho dovuto partire thotë se ndodhi vërtet, si «m'u desh të nisem». E pakryera përshkruan detyrimin, e kryera faktin e kryer. Provoje me shqipen dhe zgjedhja bëhet vetvetiu.
Cili është ndryshimi mes «potevo» dhe «ho potuto»?
Potevo farlo do të thotë «mundja ta bëja»: mundësia ishte aty, rezultati s'dihet. Ho potuto farlo do të thotë «munda ta bëj»: ia arrita. I njëjti dallim që shqipja e bën me të pakryerën «mundja» dhe aoristin «munda». Përkthe me vete dhe zgjedhja del gati gjithmonë e saktë.
Cilën ndihmëse marrin modalet në passato prossimo?
Atë të foljes që vjen pas: ho dovuto lavorare, por sono dovuto andare, sepse andare merr essere. Në të folur dëgjon shpesh avere në të dyja rastet, dhe sot kjo pranohet si e saktë, por në të shkruar mbaje rregullën e plotë.
Si thuhet «duhej ta kisha bërë» në italisht?
Me kushtoren e shkuar: avrei dovuto farlo. Avrei dovuto dirtelo, duhej të ta kisha thënë. Është forma e pendimit dhe e qortimit: avresti dovuto studiare, duhej të kishe studiuar. Mbaje si formulë fikse: avrei dovuto + paskajore, dhe njësoj avrei potuto e avrei voluto për «mund të kisha» dhe «do të kisha dashur».
Çfarë do të thotë «volevo» më vete?
Shpesh është kërkesë e sjellshme, jo tregim i së shkuarës: volevo chiederti una cosa, doja të të pyesja diçka. E pakryera e zbut kërkesën, pikërisht si në shqip «doja të të pyesja». Në dyqan ose në telefon është forma normale për të hapur bisedën.