Gramatika · C2
Sintaksa e periudhës
nga Alessio · mësues i italishtes për të huaj, master ITALS
Periudha komplekse është arkitektura e prozës: një kryesore që mban, të nënrenditura që saktësojnë, ndërfutje që komentojnë. Shkrimtarët e mëdhenj e dozojnë: Manzoni ndërton katedrale, Calvino lëmon fjali të shkurtra e kristalore. C2 është t’i dish të dyja.
- 5min lexim
- 17min ushtrime
- C2niveli
Çfarë mëson
- principale, coordinata, subordinata, inciso
- Si funksionon sintaksa e periudhës
- Hipotaksa dhe parataksa
- Fjalori: la prosa d'autore
Italishtja dhe shqipja përballë
Shqipja dhe italishtja durojnë periudha po aq të gjata. Aftësia e C2 është e njëjta: të dallosh kur nënrenditja ka humbur kryefjalën dhe ta ndash periudhën më dysh.
Fjalori i kësaj faqeje
Zvarrit çdo fjalë te përkufizimi i saj, ose prek fjalën dhe pastaj kutinë.
Tullat
| Elementi | Roli | Shembull |
|---|---|---|
| principale | regge da sola | Renzo partì |
| coordinata | si affianca (e, ma, o) | Renzo partì e Lucia restò |
| subordinata | dipende (che, quando, perché, se) | partì perché il paese non era più sicuro |
| inciso | commenta, tra virgole o trattini | il viaggio, va detto, fu più lungo del previsto |
Hipotaksa dhe parataksa
| Stili | Si ndërtohet | Efekti |
|---|---|---|
| ipotassi (Manzoni) | subordinate a più livelli | riflessione, respiro lungo |
| paratassi (Calvino, i verbali) | principali brevi coordinate | velocità, chiarezza |
| misto (la buona prosa) | un periodo lungo, poi uno breve | ritmo |
Gabimet më të shpeshta
Renzo, che era partito all’alba, perché il paese, dove era nato, non era sicuro, che poi si vide→ ndaje: kontroll, jo grumbullimsono andato al colloquio e il direttore era gentile e mi hanno richiamato e ho firmato→ ndryshoji lidhjet: bashkërenditja s’është ngjitësi i vetëmil progetto che ti dicevo che era in ritardo che ora è pronto→ il progetto di cui ti parlavo, quello in ritardo, ora è pronto (zbërthe zinxhirin e che-ve)
A e dije se…?
Periudhat italiane janë të gjata, dhe kjo s'është pakujdesi por traditë: modeli rrjedh nga periudha latine e Ciceronit, me fjali kryesore dhe fjali të varura që mbajnë njëra-tjetrën. Aty ku një gjuhë tjetër vë tri fjali, italishtja vë një me dy të varura. Shqipja të ndihmon deri diku (edhe proza jonë e njeh mirë nënrenditjen), por thellësia e periudhës italiane kërkon stërvitje: kush shkruan italisht me fjali të shkurtra tingëllon i saktë por stakato, si telegram.
Ushtrime
Pesë ushtrime sipas vështirësisë. Të fundit rimarrin atë që ke parë më parë.
01 Che tipo di subordinata
Scrivi il tipo: oggettiva, soggettiva, relativa, causale, finale, temporale, concessiva, consecutiva.
- Penso che abbia ragione. →
- È chiaro che ha ragione. →
- Il libro che leggo è bello. →
- Parlo piano affinché tutti capiscano. →
- Era così tardi che nessuno rispose. →
- Benché fosse tardi, uscimmo. →
02 Coordinare o subordinare
Unisci le due frasi con il rapporto indicato, senza cambiare il senso.
- Pioveva. Siamo rimasti a casa. (causale) →
- Era tardi. Siamo usciti lo stesso. (concessiva) →
- Studia molto. Vuole passare l’esame. (finale) →
- Ha parlato a lungo. Tutti si sono annoiati. (consecutiva) →
- Arriverà lui. Poi decideremo. (temporale) →
- Non ha soldi. Non può partire. (causale) →
03 Sciogliere il periodo lungo
Spezza il periodo in due frasi più chiare, senza perdere informazioni.
- Il documento, che era stato approvato in commissione ma non ancora pubblicato, è stato ritirato. →
- Poiché mancavano i dati, che sarebbero arrivati solo dopo, la relazione fu rinviata. →
- Chi arriva in ritardo, anche se avvisa, non entra. →
- L’azienda, dopo aver valutato le offerte, ha scelto la seconda, che costava meno. →
- Sebbene il progetto fosse valido, il finanziamento, che era già stato promesso, non arrivò. →
- Ti scrivo per dirti che, come sai, la riunione è stata spostata. →
04 L’ordine degli elementi
Sposta la subordinata all’inizio e osserva che cosa cambia: riscrivi.
- Uscimmo benché fosse tardi. →
- Ti chiamo quando arrivo. →
- Rimandammo perché mancavano i dati. →
- Ci riuscirai se ci provi. →
- Firmò dopo aver letto tutto. →
- Parlò con calma per farsi capire. →
05 Il periodo d’autore
Completa il periodo mantenendo la coerenza sintattica e i tempi.
Përsëritje costruzioni marcate · C1: connettivi complessi · concordanza dei tempi
- Sebbene (essere) evidente a tutti, nessuno (osare) dirlo.
- Chi (leggere) quelle pagine, difficilmente le (dimenticare) .
- Non appena (loro / accorgersi) dell’errore, (correre) ai ripari.
- Il fatto che nessuno (protestare) allora (essere) la cosa più grave.
- Tanto (insistere) che alla fine (ottenere) udienza.
- Se ne andò senza che nessuno (accorgersene) .
Këto pesë janë një shije. Në faqe ka mbi shtatëqind, falas dhe pa llogari. Të gjitha ushtrimet →
Merre këtë faqe me vete
Fleta e këtij kapitulli në PDF të printueshëm (tabelat në italisht): rregullat, gabimet tipike dhe ushtrimi me zgjidhje. Një këshillë mësuesi: gramatika ngulitet duke e përsëritur shpesh, jo duke e mësuar përmendsh një herë të vetme.
Çdo temë, një botë
Në aplikacionin Ti, gramatika stërvitet në itinerare tematike me fjalor të specializuar: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia dhe shtatëmbëdhjetë të tjera. Zgjidh botën tënde dhe gramatika vjen vetë, e shpjeguar edhe në shqip.
Gjysma e rrugës falas, pa regjistrim
★★★★★(6)nga Alessio, mësues që nga 2018
Shkarko Ti për iPhone ↗︎Kërko amo Italian
Provo edhe një herë
Si arkitekt i fjalisë:
- Il romanzo preferisco è quello parlavamo ieri.
- Partì all’alba il paese dormiva ancora.
- Il finale, sorprende tutti.
- di scrivere, uscì a camminare.
Pyetje të shpeshta
Si përdoret Sintaksa e periudhës në italisht?
Cilat janë gabimet më të shpeshta?
sono andato al colloquio e il direttore era gentile e mi hanno richiamato e ho firmato→ ndryshoji lidhjet: bashkërenditja s’është ngjitësi i vetëmil progetto che ti dicevo che era in ritardo che ora è pronto→ il progetto di cui ti parlavo, quello in ritardo, ora è pronto (zbërthe zinxhirin e che-ve)