Download on the App StoreShkarko
25 libra të graduar dhe një fjalor me 4.000 fjalëApp Store★★★★★(11)nga Alessio, mësues që nga 2018Vazhdo në aplikacion →

Gramatika · C2

Sintaksa e periudhës

nga Alessio · mësues i italishtes për të huaj, master ITALS

Ura Sant’Angelo mbi Tiber, me kupolën e Shën Pjetrit në sfond · gramatika italiane C2
Kryesore, e nënrenditur, ndërfutje: proza është arkitekturë.

Periudha komplekse është arkitektura e prozës: një kryesore që mban, të nënrenditura që saktësojnë, ndërfutje që komentojnë. Shkrimtarët e mëdhenj e dozojnë: Manzoni ndërton katedrale, Calvino lëmon fjali të shkurtra e kristalore. C2 është t’i dish të dyja.

  • 5min lexim
  • 17min ushtrime
  • C2niveli

Çfarë mëson

  • principale, coordinata, subordinata, inciso
  • Si funksionon sintaksa e periudhës
  • Hipotaksa dhe parataksa
  • Fjalori: la prosa d'autore

Italishtja dhe shqipja përballë

Shqipja dhe italishtja durojnë periudha po aq të gjata. Aftësia e C2 është e njëjta: të dallosh kur nënrenditja ka humbur kryefjalën dhe ta ndash periudhën më dysh.

Merre këtë faqe me vete

Fleta e këtij kapitulli në PDF të printueshëm dhe falas (tabelat në italisht): rregullat, gabimet tipike dhe ushtrimi me zgjidhje. Një këshillë mësuesi: gramatika ngulitet duke e përsëritur shpesh, jo duke e mësuar përmendsh një herë të vetme.

Shkarko falas fletën (PDF)
25 libra të graduar dhe një fjalor me 4.000 fjalëApp Store★★★★★(11)nga Alessio, mësues që nga 2018Vazhdo në aplikacion →

Fjalori i kësaj faqeje

Zvarrit çdo fjalë te përkufizimi i saj, ose prek fjalën dhe pastaj kutinë.

Tullat

ElementiRoliShembull
principaleregge da solaRenzo partì
coordinatasi affianca (e, ma, o)Renzo partì e Lucia restò
subordinatadipende (che, quando, perché, se)partì perché il paese non era più sicuro
incisocommenta, tra virgole o trattiniil viaggio, va detto, fu più lungo del previsto

Hipotaksa dhe parataksa

StiliSi ndërtohetEfekti
ipotassi (Manzoni)subordinate a più livelliriflessione, respiro lungo
paratassi (Calvino, i verbali)principali brevi coordinatevelocità, chiarezza
misto (la buona prosa)un periodo lungo, poi uno breveritmo
Kufiri nuk është gjatësia, por kontrolli: çdo e nënrenditur duhet të mund të mbyllet. Prova e arkitektit: rilexo me zë; ku të mungon fryma, mungon një pikë. Dhe kryefjala nuk ndryshon kurrë në mes të rrugës pa paralajmërim.

Gabimet më të shpeshta

  • Renzo, che era partito all’alba, perché il paese, dove era nato, non era sicuro, che poi si vide → ndaje: kontroll, jo grumbullim
  • sono andato al colloquio e il direttore era gentile e mi hanno richiamato e ho firmato → ndryshoji lidhjet: bashkërenditja s’është ngjitësi i vetëm
  • il progetto che ti dicevo che era in ritardo che ora è pronto → il progetto di cui ti parlavo, quello in ritardo, ora è pronto (zbërthe zinxhirin e che-ve)

A e dije se…?

Periudhat italiane janë të gjata, dhe kjo s'është pakujdesi por traditë: modeli rrjedh nga periudha latine e Ciceronit, me fjali kryesore dhe fjali të varura që mbajnë njëra-tjetrën. Aty ku një gjuhë tjetër vë tri fjali, italishtja vë një me dy të varura. Shqipja të ndihmon deri diku (edhe proza jonë e njeh mirë nënrenditjen), por thellësia e periudhës italiane kërkon stërvitje: kush shkruan italisht me fjali të shkurtra tingëllon i saktë por stakato, si telegram.

Ushtrime

Pesë ushtrime sipas vështirësisë. Të fundit rimarrin atë që ke parë më parë.

  1. 01 Che tipo di subordinata

    Scrivi il tipo: oggettiva, soggettiva, relativa, causale, finale, temporale, concessiva, consecutiva.

    1. Penso che abbia ragione. →
    2. È chiaro che ha ragione. →
    3. Il libro che leggo è bello. →
    4. Parlo piano affinché tutti capiscano. →
    5. Era così tardi che nessuno rispose. →
    6. Benché fosse tardi, uscimmo. →

  2. 02 Coordinare o subordinare

    Unisci le due frasi con il rapporto indicato, senza cambiare il senso.

    1. Pioveva. Siamo rimasti a casa. (causale) →
    2. Era tardi. Siamo usciti lo stesso. (concessiva) →
    3. Studia molto. Vuole passare l’esame. (finale) →
    4. Ha parlato a lungo. Tutti si sono annoiati. (consecutiva) →
    5. Arriverà lui. Poi decideremo. (temporale) →
    6. Non ha soldi. Non può partire. (causale) →

  3. 03 Sciogliere il periodo lungo

    Spezza il periodo in due frasi più chiare, senza perdere informazioni.

    1. Il documento, che era stato approvato in commissione ma non ancora pubblicato, è stato ritirato. →
    2. Poiché mancavano i dati, che sarebbero arrivati solo dopo, la relazione fu rinviata. →
    3. Chi arriva in ritardo, anche se avvisa, non entra. →
    4. L’azienda, dopo aver valutato le offerte, ha scelto la seconda, che costava meno. →
    5. Sebbene il progetto fosse valido, il finanziamento, che era già stato promesso, non arrivò. →
    6. Ti scrivo per dirti che, come sai, la riunione è stata spostata. →

  4. 04 L’ordine degli elementi

    Sposta la subordinata all’inizio e osserva che cosa cambia: riscrivi.

    1. Uscimmo benché fosse tardi. →
    2. Ti chiamo quando arrivo. →
    3. Rimandammo perché mancavano i dati. →
    4. Ci riuscirai se ci provi. →
    5. Firmò dopo aver letto tutto. →
    6. Parlò con calma per farsi capire. →

  5. 05 Il periodo d’autore

    Completa il periodo mantenendo la coerenza sintattica e i tempi.

    Përsëritje costruzioni marcate · C1: connettivi complessi · concordanza dei tempi

    1. Sebbene (essere) evidente a tutti, nessuno (osare) dirlo.
    2. Chi (leggere) quelle pagine, difficilmente le (dimenticare) .
    3. Non appena (loro / accorgersi) dell’errore, (correre) ai ripari.
    4. Il fatto che nessuno (protestare) allora (essere) la cosa più grave.
    5. Tanto (insistere) che alla fine (ottenere) udienza.
    6. Se ne andò senza che nessuno (accorgersene) .

Këto pesë janë një shije. Në këtë sajt ka mbi shtatëqind, falas dhe pa llogari. Të gjitha ushtrimet →

Çdo temë, një botë

Në aplikacionin amo Italian, gramatika stërvitet në itinerare tematike me fjalor të specializuar: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia dhe shtatëmbëdhjetë të tjera. Zgjidh botën tënde dhe gramatika vjen vetë, e shpjeguar edhe në shqip.

Gjysma e rrugës falas, pa regjistrim

€5,83 në muajplani vjetor

★★★★★(11)nga Alessio, mësues që nga 2018

Shkarko amo Italian për iPhone ↗︎

Kërko amo Italian

Provo edhe një herë

Si arkitekt i fjalisë:

  1. Il romanzo preferisco è quello parlavamo ieri.
  2. Partì all’alba il paese dormiva ancora.
  3. Il finale, sorprende tutti.
  4. di scrivere, uscì a camminare.

Pyetje të shpeshta

Si funksionon sintaksa e periudhës në italisht?
Kryesore, e nënrenditur, ndërfutje: proza është arkitekturë. Periudha komplekse është arkitektura e prozës: një kryesore që mban, të nënrenditura që saktësojnë, ndërfutje që komentojnë. Shkrimtarët e mëdhenj e dozojnë: Manzoni ndërton katedrale, Calvino lëmon fjali të shkurtra e kristalore. C2 është t'i dish të dyja.
Cilat janë gabimet më të shpeshta?
Gabimet që dëgjoj më shpesh në klasë:
  • sono andato al colloquio e il direttore era gentile e mi hanno richiamato e ho firmato → ndryshoji lidhjet: bashkërenditja s’është ngjitësi i vetëm
  • il progetto che ti dicevo che era in ritardo che ora è pronto → il progetto di cui ti parlavo, quello in ritardo, ora è pronto (zbërthe zinxhirin e che-ve)
A ka ushtrime dhe një PDF për sintaksën e periudhës?
Në këtë faqe ka 5 ushtrime interaktive që korrigjohen vetë, me përgjigje, plus një fletë PDF për printim. Gjithçka falas, pa regjistrim.
Cili është ndryshimi mes bashkërenditjes dhe nënrenditjes?
Bashkërenditja (coordinazione) lidh fjali të barasvlershme me e, ma, o. Nënrenditja (subordinazione) e bën njërën të varur nga tjetra me che, perché, se. Italishtja e shkruar nënrendit shumë më tepër nga sa je mësuar, dhe pikërisht aty ndërtohet stili i saj i njohur i periudhave të gjata.
Sa e gjatë mund të jetë një fjali italiane?
Më e gjatë nga ç'të duket e arsyeshme, mjaft që struktura të mbetet e qartë. Dy a tri nivele nënrenditjeje janë normale në prozën e kujdesshme; italishtja gazetareske sot shkon drejt fjalive më të shkurtra. Rregulli praktik: sa më formale rrethana, aq më e gjatë periudha që pritet prej teje.
Çfarë është periudha hipotetike brenda një fjalie më të gjatë?
Një hipotezë që është vetë fjali e varur: ha detto che, se avesse potuto, sarebbe venuto, tha se, po të kishte mundur, do të kishte ardhur. Kujdes presjet rreth kushtit të ndërfutur: janë të detyrueshme, sepse e ndajnë hipotezën nga fjalia mbartëse dhe e mbajnë periudhën të lexueshme.
Ku qëndron folja në fjalinë italiane?
Zakonisht pas kryefjalës, por italishtja lejon shumë lëvizje: è arrivato Marco është krejt normale, madje te disa folje rendi i përmbysur është ai i zakonshmi. Ky rend i lirshëm nuk të trondit: edhe shqipja, falë rasave, e lëviz lirisht kryefjalën para a pas foljes sipas theksit.
Si mësoj të ndërtoj periudha të gjata në italisht?
Duke i zbërthyer para se t'i shkruash: merr një paragraf nga një gazetë italiane dhe vizato strukturën, fjalia kryesore në qendër, të varurat rreth saj. Skema përsëritet nga një autor te tjetri, dhe pas dhjetë paragrafësh të analizuar kështu e njeh me sy mbyllur dhe nis ta riprodhosh vetë.
Sintaksa e periudhës (C2): TullatTullat