Download on the App StoreShkarko
Gjysma e A1 dhe 3 ushtrime në ditë: falasApp Store★★★★★(6)nga Alessio, mësues që nga 2018Vazhdo në aplikacion →

Gramatika · A1

Alfabeti dhe shqiptimi

nga Alessio · mësues i italishtes për të huaj, master ITALS

Një rrugë siciliane me tavolina jashtë dhe një banak suvenirësh · gramatika italiane A1
Të porositësh te tavolina është ushtrimi i parë i shqiptimit.

Italishtja lexohet pikërisht ashtu siç shkruhet, me shumë pak përjashtime: mëso katër rregulla shqiptimi dhe do të dish të lexosh çdo fjalë. Puna e vërtetë është te c, te g dhe te bashkëtingëlloret dyshe.

  • 4min lexim
  • 16min ushtrime
  • A1niveli

Çfarë mëson

  • c dolce (ci), c dura (k), g dolce (gi), g dura (gh)
  • Si funksionojnë alfabeti dhe shqiptimi
  • C dhe G: të buta apo të forta
  • Fjalori: i cibi del bar

Italishtja dhe shqipja përballë

Shqipja dhe italishtja lexohen të dyja pothuajse ashtu si shkruhen. Të reja janë gn (si nj), gli (si lj) dhe bashkëtingëlloret e dyfishta, që ndryshojnë fjalën: casa është shtëpi, cassa është arkë. Kujdes edhe me h, që në italisht nuk lexohet kurrë.

Gjysma e A1 dhe 3 ushtrime në ditë: falasApp Store★★★★★(6)nga Alessio, mësues që nga 2018Vazhdo në aplikacion →

Fjalori i kësaj faqeje

Zvarrit çdo fjalë te përkufizimi i saj, ose prek fjalën dhe pastaj kutinë.

C dhe G: të buta apo të forta

TingulliKurShembuj
c dolce (ci)c + e, icena, cappuccino, ciao
c dura (k)c + a, o, u, hcaffè, cornetto, chianti, bruschetta
g dolce (gi)g + e, igelato, formaggio, Genova
g dura (gh)g + a, o, u, hgatto, ragù, spaghetti, funghi
H nuk shqiptohet kurrë: shërben vetëm për t’i bërë të forta c dhe g (chianti, spaghetti) ose për të dalluar ho (folje) nga o (lidhëz).

Tre grupe shkronjash të veçanta

Grup shkronjashTingulliShembuj
gncome la n di …gnocchi, lasagne, bagno
glil morbida, tutta sul palatofamiglia, aglio, bottiglia
sc + e, icome shpesce, prosciutto, uscita

Dyshet e ndryshojnë fjalën

Bashkëtingëlloret dyshe dëgjohen vërtet, më të gjata e më të forta: pala dhe palla nuk janë e njëjta fjalë, ashtu si caro dhe carro, sete dhe sette, pena dhe penna.

Theksi bie pothuajse gjithmonë në rrokjen e parafundit (ra-GAZ-zo). Nëse bie në të fundit, shkruhet: città, caffè, perché.

Gabimet më të shpeshta

  • un capucino → un cappuccino (c-ja dyshe shkruhet dhe dëgjohet)
  • i spagetti → gli spaghetti (h-ja e mban g-në të fortë)
  • la ciesa → la chiesa (c + h + ie: tingull i fortë)

Lexo dhe kupto

Gramatika e kapitullit. Shembull: një bisedë me baristen.

MMarta · barista
online
M
MartaCiao! Per la tessera del bar: come si scrive il tuo cognome?18:02
Ci vuole pazienza: Bakker. Bi, a, ka, ka, e, erre.18:03
M
MartaKappa? In italiano non esiste!18:03
Lo so. Voi come fate lo spelling?18:04
M
MartaCon le città: Ancona, Bologna, Como, Domodossola.18:05
Bello. E Chianti come si scrive?18:06
M
MartaCi, acca, i, a, enne, ti, i. Come il vino!18:07

Pyetje

Come fanno lo spelling gli italiani?

L'acca in «Chianti» serve per…

Quale di queste parole ha il suono duro «k»?

Banaku i një bari të vjetër, me makinën e kafesë
Te banaku tingulli i fortë «k» dëgjohet menjëherë.

A e dije se…?

Alfabeti italian ka zyrtarisht vetëm 21 shkronja, ndërsa alfabeti yt shqip ka 36: j, k, w, x dhe y nuk bëjnë pjesë dhe dalin vetëm në huazime e emra të përveçëm. Prandaj xhazi quhet il jazz, dhe kilogrami shkruhet thjesht chilo. Lajmi i mirë është se shumë tinguj italianë i ke gati nga shqipja: gn është nj-ja jote, sc para e/i është sh, dhe r-ja e dridhur italiane është pikërisht ajo e shqipes. Kur një italian të diktojë diçka gërmë për gërmë, dëgjon emra qytetesh: Ancona, Bologna, Como në vend të alfa, bravo, charlie.

Ushtrime

Pesë ushtrime sipas vështirësisë. Të fundit rimarrin atë që ke parë më parë.

  1. 01 Dura o dolce?

    Shkruaj D nëse tingulli është i fortë (casa, gatto), M nëse është i butë (cena, gelato).

    1. cucina →
    2. cinema →
    3. gonna →
    4. giorno →
    5. chiave →
    6. gelato →
    7. spaghetti →
    8. arancia →

  2. 02 I gruppi difficili

    Plotëso me gn, gli ose sc.

    1. la famia
    2. il bao
    3. il pee
    4. la mona
    5. il fio
    6. lo iatore
    7. gli occhi

  3. 03 Dove cade l’accento

    Ndaje në rrokje dhe shëno me shkronja të mëdha rrokjen e theksuar: telefono → te-LE-fo-no.

    1. cucina →
    2. macchina →
    3. caffè →
    4. difficile →
    5. università →
    6. sabato →
    7. perché →

  4. 04 Una consonante o due?

    Bashkëtingëlloret e dyfishta e ndryshojnë fjalën. Zgjidh formën sipas kuptimit të dhënë.

    1. Prendo la (pala / palla) per giocare a calcio. →
    2. Metto i soldi in (casa / cassa). →
    3. Il (nono / nonno) di Marco ha ottant’anni. →
    4. Ho comprato una (copia / coppia) del giornale. →
    5. Vado in Italia a (sete / sette) agosto. →
    6. Bevo un (cafè / caffè). →

  5. 05 Scrivi come si dice

    Thuaje fjalën me mend dhe shkruaje. Kujdes me h e heshtur dhe grupet ch/gh.

    1. (io, verbo avere)
    2. gli amici / le amie
    3. il iesa → luogo dove si prega
    4. luni (plurale di lungo)
    5. anno tre figli
    6. il ilo (pasta lunga e sottile)

Këto pesë janë një shije. Në faqe ka mbi shtatëqind, falas dhe pa llogari. Të gjitha ushtrimet →

Merre këtë faqe me vete

Fleta e këtij kapitulli në PDF të printueshëm (tabelat në italisht): rregullat, gabimet tipike dhe ushtrimi me zgjidhje. Një këshillë mësuesi: gramatika ngulitet duke e përsëritur shpesh, jo duke e mësuar përmendsh një herë të vetme.

Shkarko fletën (PDF)
App TiApp TiApp Ti

Çdo temë, një botë

Në aplikacionin Ti, gramatika stërvitet në itinerare tematike me fjalor të specializuar: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia dhe shtatëmbëdhjetë të tjera. Zgjidh botën tënde dhe gramatika vjen vetë, e shpjeguar edhe në shqip.

Gjysma e rrugës falas, pa regjistrim

€5,83 në muajme planin vjetor

★★★★★(6)nga Alessio, mësues që nga 2018

Shkarko Ti për iPhone ↗︎

Kërko amo Italian

Vitrina e ndriçuar e një bari në Sirakuzë, plot me cornetti, raviole dhe graffe
Cornetti dhe graffe: të lexosh banakun është tashmë shqiptim.

Lexo dhe kupto

Gramatika e kapitullit. Shembull: tabela e një bari.

Bar Centrale

Listino, prezzi in euro

un caffè1,20

un cappuccino1,60

una spremuta3,50

uno gnocco fritto2,00

un bicchiere di Chianti4,00

Oggi niente cassa veloce: si paga al banco.

Pyetje

Che cosa si può bere al Bar Centrale?

In «cappuccino» ci sono…

«Pala» e «palla» sono…

Provo edhe një herë

Zgjidh fjalën e shkruar saktë:

  1. Al bar ordino un e un cornetto.
  2. Stasera mangiamo fatti in casa.
  3. Mi piace il stagionato.
  4. Vorrei una d’acqua.
  5. Il oggi è freschissimo.

Pyetje të shpeshta

Si përdoret Alfabeti dhe shqiptimi në italisht?
Të porositësh në banak është ushtrimi yt i parë i shqiptimit. Italishtja lexohet pikërisht ashtu siç shkruhet, me shumë pak përjashtime: mëso katër rregulla shqiptimi dhe do të dish të lexosh çdo fjalë. Puna e vërtetë është te c, te g dhe te bashkëtingëlloret dyshe.
Cilat janë gabimet më të shpeshta?
Gabimet që dëgjoj më shpesh në klasë:
  • i spagetti → gli spaghetti (h-ja e mban g-në të fortë)
  • la ciesa → la chiesa (c + h + ie: tingull i fortë)
A ka ushtrime dhe një PDF për Alfabeti dhe shqiptimi?
Në këtë faqe ka 5 ushtrime interaktive që korrigjohen vetë, me përgjigje, plus një fletë PDF për printim. Gjithçka falas, pa regjistrim.
Cilët tinguj italianë i njeh tashmë një shqipfolës?
Pothuajse të gjithë. Gn-ja e gnocchi është nj-ja jote; c para e/i tingëllon si ç (cena, cinema); g para e/i si xh (gelato); sc si sh (pesce). Edhe r-ja e dridhur është e njëjta. Tingulli i vetëm vërtet i ri është gli i famiglia, një l e butë e bashkuar me j.
A ka rëndësi bashkëtingëllorja e dyfishtë në italisht?
Gjithmonë, dhe ky është rregulli më i rëndësishëm i shqiptimit. Casa është shtëpi, cassa është arkë; nono është i nënti, nonno është gjyshi. Bashkëtingëllorja e dyfishtë mbahet vërtet më gjatë. Kujdes: në shqip dyshkronjëshat si rr dhe ll janë tinguj më vete, ndërsa në italisht dyfishimi është zgjatje që ndryshon kuptimin.
Kur lexohet c si k dhe kur si ç?
Para a, o, u lexohet si k: casa, come. Para e dhe i bëhet ç: cena, cinema. Po deshe tingullin e fortë para e/i, futet një h: chi, che. E njëjta gjë vlen për g-në: gelato me xh, spaghetti me g.
Ku bie theksi në fjalët italiane?
Zakonisht në rrokjen e parafundit: ami-CO, ita-LIA-no. Kur bie në fund, shkruhet me theks: caffè, città. Një grup jo i vogël fjalësh e ka në rrokjen e tretë nga fundi, dhe kjo nuk shënohet askund: TA-vo-lo, SA-ba-to. Këto duhen dëgjuar dhe mbajtur mend.
A lexohet italishtja ashtu siç shkruhet, si shqipja?
Pothuajse. Çdo shkronjë lexohet dhe lexohet gjithmonë njësoj, prandaj mund të lexosh fjalë që s'i ke dëgjuar kurrë. Por ndryshe nga shqipja, e njëjta shkronjë ndryshon tingull sipas asaj që vjen pas (c, g, sc), dhe dy gjëra nuk shkruhen fare: ku bie theksi dhe nëse e dhe o janë të hapura apo të mbyllura.