Gramatika · A2
Passato prossimo
nga Alessio · mësues i italishtes për të huaj, master ITALS

Passato prossimo tregon faktet: çfarë bëre, ku shkove, çfarë ndodhi. Përbëhet nga dy pjesë: një ndihmëse në presente (avere ose essere) dhe pjesorja e shkuar.
- 4min lexim
- 18min ushtrime
- A2niveli
Çfarë mëson
- pjesoret e rregullta: -ato, -uto, -ito
- Kur përdoret passato prossimo
- Pjesoret e parregullta për t’i njohur menjëherë
- Fjalori: il viaggio in treno
Italishtja dhe shqipja përballë
Shqipja ka të kryerën me kam për shumicën e foljeve; italishtja zgjedh mes avere dhe essere. Formimi është i ngjashëm (kam ngrënë / ho mangiato), por zgjedhja e foljes ndihmëse është risia e këtij kapitulli.
Merre këtë faqe me vete
Fleta e këtij kapitulli në PDF të printueshëm (tabelat në italisht): rregullat, gabimet tipike dhe ushtrimi me zgjidhje. Është në kursin e plotë, ose e merr bashkë me të 61 fletët në një blerje të vetme. Kjo faqe mbetet falas, bashkë me ushtrimet.
Me kursin e plotë, të 61 fletët janë të përfshira.
Passato prossimo tregon një ngjarje të përfunduar: qëndron prapa «tani», por mbetet e lidhur me të tashmen.



Fjalori i kësaj faqeje
Zvarrit çdo fjalë te përkufizimi i saj, ose prek fjalën dhe pastaj kutinë.
Ndërtimi
| Pjesa | Si formohet | Shembuj |
|---|---|---|
| pjesorja e rregullt | -are: -ato · -ere: -uto · -ire: -ito | viaggiato, venduto, partito |
| me avere | ho, hai, ha… + pjesore | ho comprato il biglietto, hai perso il treno |
| me essere | sono, sei, è… + pjesore e përshtatur | sono partita, siamo arrivati in ritardo |
Pjesoret e parregullta për t’i njohur menjëherë
| Folja | Pjesorja | Rrugës |
|---|---|---|
| fare | fatto | ho fatto il biglietto online |
| prendere | preso | abbiamo preso il regionale |
| perdere | perso | ho perso la coincidenza |
| scendere | sceso | siamo scesi alla fermata sbagliata |
| venire | venuto | è venuta a prendermi in stazione |
| dire / leggere / scrivere | detto / letto / scritto | ho letto gli orari, ho scritto ad Anna |
Gabimet më të shpeshta
ho andato a Roma→ sono andato a Roma (andare merr essere)Anna è comprato i biglietti→ Anna ha comprato i biglietti (comprare merr avere)abbiamo prenduto il treno→ abbiamo preso il treno (pjesore e parregullt)le ragazze sono partito→ le ragazze sono partite (me essere përshtatet)
Pjesore të tjera të parregullta të përditshme
| Folja | Pjesorja | Shembull |
|---|---|---|
| aprire / chiudere | aperto / chiuso | hanno chiuso la biglietteria |
| mettere | messo | dove hai messo la valigia? |
| vedere | visto | abbiamo visto il mare dal treno |
| rimanere | rimasto | sono rimasta a Bologna |
| bere | bevuto | ho bevuto un caffè in stazione |
| chiedere / rispondere | chiesto / risposto | ho chiesto l’orario, non ha risposto nessuno |
Mësohen më shpejt në çifte me kuptim të kundërt: aperto, chiuso; chiesto, risposto. Dhe me essere pjesorja përshtatet: sono rimasta, siamo rimasti. Shqipja nuk e ka këtë kujdes, «kam mbetur» është njësoj për të gjithë.
Lexo dhe kupto
Gramatika e kapitullit në një tekst të përditshëm: një post-it në shtëpi.
Ciao amore, io esco.
Ho pagato la bolletta della luce.
Sono passata in farmacia: le gocce sono sul tavolo.
Ho prenotato il ristorante per sabato, alle otto.
Non ho trovato il regalo per papà. Idee?
Marco ha chiamato: la partita è finita 2 a 1, ha vinto la sua squadra.
Torno alle sette ♥
Pyetje
Dove sono le gocce della farmacia?
Per quando è prenotato il ristorante?
Perché «ho pagato» ma «sono passata»?
Completa: «Ieri Anna ___ a casa presto» (tornare).

A e dije se…?
Edhe passato prossimo është shpikje romane. Latinishtja kishte një të kryer të vetme, amavi, por latinishtja e folur nisi të thoshte amatum habeo, «e kam të dashur». Në fillim ishte vërtet pronësi: habeo litteras scriptas, kam letra të shkruara. Kur theksi kaloi nga pronësia te veprimi, lindi folja ndihmëse, dhe shqipja e ndërtoi të kryerën e vet fjalë për fjalë njësoj: ho lavorato është kam punuar, copë për copë. Ky kapitull do të të bëjë të ndihesh si në shtëpi; i vetmi kurth i madh është se disa folje italiane marrin essere, jo avere.
Ushtrime
Pesë ushtrime sipas vështirësisë. Të fundit rimarrin atë që ke parë më parë.
01 Il participio regolare
Shkruaj pjesoren e shkuar.
- parlare →
- credere →
- dormire →
- mangiare →
- vendere →
- capire →
02 Con avere
Plotëso me passato prossimo.
- Ieri (io / mangiare) una pizza.
- (tu / studiare) molto?
- Marco (dormire) dieci ore.
- (noi / vedere) un bel film.
- (voi / finire) i compiti?
- Loro (comprare) una casa.
03 I participi irregolari
Këto janë më të shpeshtat: mësoji përmendsh. Shkruaj pjesoren.
- fare →
- dire →
- prendere →
- scrivere →
- leggere →
- aprire →
- venire →
- essere →
04 Con essere: il participio si accorda
Plotëso dhe përshtat pjesoren me kryefjalën.
- Maria (andare) al mare.
- I ragazzi (partire) ieri.
- (noi, due amiche) (uscire) insieme.
- Luca (tornare) tardi.
- (tu, Anna) (rimanere) a casa?
- Le mie sorelle (nascere) a Roma.
05 Il weekend di Sara
Plotëso tregimin në passato prossimo, duke zgjedhur essere ose avere.
Përsëritje A1: e tashmja, essere dhe avere, përshtatja e mbiemrit
- Sabato Sara (svegliarsi) presto e (fare) colazione al bar.
- Poi (andare) in centro e (incontrare) due amiche.
- (loro / entrare) in un negozio e (comprare) due maglioni.
- A mezzogiorno (mangiare) insieme: (prendere) una pizza.
- La sera Sara (tornare) a casa e (leggere) un po’.
- (essere) una bella giornata.
Këto pesë janë një shije. Në këtë sajt ka mbi shtatëqind, falas dhe pa llogari. Zgjidh ushtrimin tjetër →

Çdo temë, një botë
Në aplikacionin
amo Italian, gramatika stërvitet në itinerare tematike me fjalor të specializuar: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia dhe shtatëmbëdhjetë të tjera. Zgjidh botën tënde dhe gramatika vjen vetë, e shpjeguar edhe në shqip.
Gjysma e kursit A1 falas, pa regjistrim
★★★★★(29)nga Alessio, mësues që nga 2018
Shkarko
Lexo dhe kupto
Edhe një tekst me të njëjtën gramatikë: një email nga Cinque Terre.
Il weekend alle Cinque Terre
daMartina Riva <martina.riva@mail.it>
ailse.devries@mail.nl
datalun 15 set, 22:05
Cara Ilse,
che weekend! Sabato all'alba siamo partite io e Lucia per le Cinque Terre. Abbiamo camminato quattro ore, da Monterosso a Vernazza.
A pranzo ho mangiato il pesto migliore della mia vita. Le foto? Le ho fatte tutte col telefono di Lucia: il mio è rimasto a casa, ovviamente.
Domenica il mare era troppo freddo: ci siamo sedute al porto e abbiamo guardato le barche per un'ora, senza parlare.
Sei mai stata in Liguria? Ti piacerebbe tanto.
Un abbraccio,
Martina
Pyetje
Con chi è partita Martina?
Perché ha usato il telefono di Lucia per le foto?
«Siamo partitE», con la e finale: che cosa ci dice?
Completa: «Le chiavi? ___ sul tavolo» (io, lasciare).
Provo edhe një herë
Ndërto passato prossimo:
- Ieri (io) il treno delle 7.
- Anna in ritardo.
- Noi la coincidenza a Bologna.
- A che ora dal treno?
- I ragazzi i biglietti online.
Pyetje të shpeshta
«Kam qenë në Romë»: sono stato a Roma?
«Shkova» apo «eca»: sono andato apo ho camminato?
«Para dy ditësh» si thuhet?
Kur përdoret essere si ndihmëse në vend të avere?
Kur përshtatet pjesorja me kryefjalën?
Cili është ndryshimi me passato remoto?
Si formohet pjesorja në italisht?
Ku qëndrojnë già, mai dhe ancora në passato prossimo?
NdërtimiBurimet dhe metoda
Ky kapitull shkruhet nga praktika e klasës dhe ndjek nivelin A2 të Kuadrit të Përbashkët Evropian të Referencës. Për të lexuar më tej:
- Treccani, La grammatica italiana: gramatika e referencës e italishtes, në internet
- Këshilli i Evropës, CEFR Companion Volume (2020): përshkrimet e niveleve

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master në italishten si gjuhë e dytë, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Jep mësim që nga 2018 · 45 vlerësime