Download on the App StoreShkarko
Rruga e plotë, nga A1 në C2App Store★★★★★(7)nga Alessio, mësues që nga 2018Vazhdo në aplikacion →

Gramatika · A2

Essere apo avere? Zgjedhja e ndihmëses

nga Alessio · mësues i italishtes për të huaj, master ITALS

Një tren rajonal dykatësh i ndalur në stacionin e Domodossolës · gramatika italiane A2
Të hipësh, të zbresësh, të nisesh: çdo platformë është një zgjedhje mes essere dhe avere.

Pyetja e A2-shit: ho apo sono? Busulla: avere për shumicën e foljeve; essere për lëvizjen dhe ndryshimin e gjendjes, për vetvetoret dhe për piacere. Dhe me essere, pjesorja përshtatet.

  • 4min lexim
  • 16min ushtrime
  • A2niveli

Çfarë mëson

  • avere, essere, essere, essere
  • Essere apo avere? Zgjedhja e ndihmëses
  • Gabimet më të shpeshta
  • Fjalori: viaggi e spostamenti

Italishtja dhe shqipja përballë

Këtu është vështirësia: shqipja përdor kam gati gjithmonë, ndërsa italishtja kërkon essere për foljet e lëvizjes dhe të ndryshimit të gjendjes. Atëherë pjesorja përshtatet me kryefjalën: è andata.

Rruga e plotë, nga A1 në C2App Store★★★★★(7)nga Alessio, mësues që nga 2018Vazhdo në aplikacion →

Fjalori i kësaj faqeje

Zvarrit çdo fjalë te përkufizimi i saj, ose prek fjalën dhe pastaj kutinë.

Busulla

NdihmësjaPër cilat foljeShembuj
avereverbi con oggetto diretto e quasi tutti gli altriho preso il tram, abbiamo visto il Colosseo
esseremovimento da/verso: andare, venire, partire, arrivare, entrare, uscire, tornaresono partita presto, siamo tornati tardi
esserestato e cambiamento: stare, restare, diventare, nascere, morireè rimasta a casa, è diventato famoso
essereriflessivi e piaceremi sono alzato, il film ci è piaciuto
Kujdes me foljet e lëvizjes «pa drejtim»: camminare, viaggiare, sciare marrin avere (ho camminato tutto il giorno). Essere është për foljet ku ka rëndësi pikënisja ose mbërritja.
Përshtatja me essereShembull
maschile singolare: -oMarco è salito al binario 3
femminile singolare: -aAnna è salita sul rapido
maschile plurale: -ii turisti sono scesi a Firenze
femminile plurale: -ele ragazze sono partite ieri

Gabimet më të shpeshta

  • ho arrivato in ritardo → sono arrivato in ritardo (arrivare: lëvizje drejt një vendi)
  • siamo viaggiato tutta la notte → abbiamo viaggiato tutta la notte (viaggiare merr avere)
  • Anna è salito sul treno → Anna è salita sul treno (përshtatje në femërore)

Lexo dhe kupto

Gramatika e kapitullit. Shembull: një kartolinë nga Napoli.

Cari tutti,

siamo arrivati a Napoli martedì. Abbiamo mangiato la pizza vera e abbiamo camminato per ore, dal porto fino ai quartieri alti.

Ieri siamo saliti sul Vesuvio: è stata una giornata incredibile. Papà ha comprato un cappello ridicolo.

Il tempo è cambiato solo oggi: piove, così abbiamo visitato il museo. Domani ultimo giorno.

A presto, Emma

POSTE
ITALIANE
Napoli
C.P.
Fam. De Vries
Herenstraat 12
3512 KA Utrecht

Pyetje

Quando sono arrivati a Napoli?

Che cosa hanno fatto oggi, con la pioggia?

Perché «abbiamo mangiato» ma «siamo arrivati»?

Completa: «Il treno ___ in ritardo» (partire).

Një guash napoletan: gjiri natën, me Vezuvin në shpërthim
Siamo arrivati, abbiamo mangiato: dy ndihmëse në dy rreshta.

A e dije se…?

Pse andare merr essere dhe camminare merr avere, kur me të dyja ecën? Gjuhësia e quan joakuzativitet: te foljet me essere kryefjala e pëson lëvizjen më shumë sesa e drejton. Sono andato flet për një zhvendosje që më ndodh mua; ho camminato për një veprimtari që e kryej unë. Për një shqipfolës kjo është zgjedhja më e vështirë e nivelit A2, sepse shqipja në veprore thotë gjithmonë «kam»: kam shkuar, kam ardhur, por italisht duhet sono andato, sono venuto. Lista e essere-foljeve mësohet përmendsh, dhe s'është e gjatë.

Ushtrime

Pesë ushtrime sipas vështirësisë. Të fundit rimarrin atë që ke parë më parë.

  1. 01 Essere o avere?

    Shkruaj vetëm foljen ndihmëse të duhur.

    1. mangiato
    2. andato
    3. partito
    4. letto
    5. arrivata
    6. dormito

  2. 02 I verbi di movimento e di stato

    Këto duan essere. Plotëso në passato prossimo.

    1. Anna (uscire) alle otto.
    2. (noi / rimanere) a casa.
    3. I treni (partire) in orario.
    4. (tu, Sara) (entrare) senza bussare!
    5. Il pacco (arrivare) ieri.
    6. (io) (stare) male tutta la notte.

  3. 03 Lo stesso verbo, due ausiliari

    Me kundrinor duan avere, pa kundrinor essere. Plotëso.

    1. (io) finito il lavoro.
    2. Il film finito alle dieci.
    3. (noi) cominciato la lezione.
    4. La lezione cominciata.
    5. (io) cambiato casa.
    6. Il tempo cambiato.

  4. 04 Servire, piacere, mancare

    Këto duan essere dhe përshtaten me atë që pëlqen ose duhet. Plotëso.

    1. Mi (piacere) il film.
    2. Mi (piacere) le canzoni.
    3. Ci (servire) due biglietti.
    4. Ti (mancare) l’Italia?
    5. Gli (piacere) la pizza.
    6. Vi (bastare) i soldi?

  5. 05 La gita

    Plotëso: folja ndihmëse e duhur, pjesorja e përshtatur ku duhet.

    Përsëritje passato prossimo · imperfetto

    1. Domenica (noi / partire) presto e (prendere) il treno.
    2. (noi / arrivare) a Siena alle nove: (essere) una bella mattina.
    3. Le mie amiche (visitare) il duomo, io (restare) in piazza.
    4. Ci (piacere) molto i vicoli del centro.
    5. A mezzogiorno (noi / mangiare) e poi (tornare) indietro.
    6. (essere) una giornata perfetta.

Këto pesë janë një shije. Në faqe ka mbi shtatëqind, falas dhe pa llogari. Të gjitha ushtrimet →

Merre këtë faqe me vete

Fleta e këtij kapitulli në PDF të printueshëm (tabelat në italisht): rregullat, gabimet tipike dhe ushtrimi me zgjidhje. Një këshillë mësuesi: gramatika ngulitet duke e përsëritur shpesh, jo duke e mësuar përmendsh një herë të vetme.

Shkarko fletën (PDF)
App TiApp TiApp Ti

Çdo temë, një botë

Në aplikacionin Ti, gramatika stërvitet në itinerare tematike me fjalor të specializuar: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia dhe shtatëmbëdhjetë të tjera. Zgjidh botën tënde dhe gramatika vjen vetë, e shpjeguar edhe në shqip.

Gjysma e rrugës falas, pa regjistrim

€5,83 në muajme planin vjetor

★★★★★(7)nga Alessio, mësues që nga 2018

Shkarko Ti për iPhone ↗︎

Kërko amo Italian

Shiu që bie nga një re stuhie
È durato njëzet minuta, ha lasciato gjurmë.

Lexo dhe kupto

Gramatika e kapitullit. Shembull: kronika e stuhisë.

Il Corriere del Quartiere

martedì 18 novembre · pagina 3

Cronaca

Il temporale è passato, i danni restano

di Sergio Valli

Il temporale di domenica è durato venti minuti ma ha lasciato il segno: un albero è caduto sulla pista ciclabile e il torrente è salito di un metro.

«Abbiamo passato la notte a controllare gli argini», racconta un volontario della protezione civile.

I lavori di pulizia sono cominciati ieri e sono costati finora ventimila euro. Il mercato del martedì ha cambiato piazza, ma solo per questa settimana.

Pyetje

Quanto è durato il temporale?

Che cosa è caduto sulla pista ciclabile?

«Il temporale è passato» ma «abbiamo passato la notte»: perché?

Completa: «Il film ___ alle nove» (cominciare).

Provo edhe një herë

Zgjidh ndihmësen e duhur:

  1. Il treno partito dal binario 9.
  2. (Noi) camminato fino alla stazione.
  3. Le mie amiche con l’autobus.
  4. (Io) preso un taxi sotto la pioggia.
  5. Maria a casa: era stanca.

Pyetje të shpeshta

Si përdoret Essere apo avere? Zgjedhja e ndihmëses në italisht?
Të hipësh, të zbresësh, të nisesh: çdo platformë është një zgjedhje mes essere dhe avere. Pyetja e A2-shit: ho apo sono? Busulla: avere për shumicën e foljeve; essere për lëvizjen dhe ndryshimin e gjendjes, për vetvetoret dhe për piacere . Dhe me essere, pjesorja përshtatet.
Cilat janë gabimet më të shpeshta?
Gabimet që dëgjoj më shpesh në klasë:
  • siamo viaggiato tutta la notte → abbiamo viaggiato tutta la notte (viaggiare merr avere)
  • Anna è salito sul treno → Anna è salita sul treno (përshtatje në femërore)
A ka ushtrime dhe një PDF për Essere apo avere? Zgjedhja e ndihmëses?
Në këtë faqe ka 5 ushtrime interaktive që korrigjohen vetë, me përgjigje, plus një fletë PDF për printim. Gjithçka falas, pa regjistrim.
Cilat folje marrin essere në passato prossimo?
Foljet e lëvizjes me drejtim (andare, venire, arrivare, partire, uscire, entrare, tornare), ndryshimi i gjendjes (nascere, morire, diventare, crescere), qëndrimi (restare, stare, essere) dhe të gjitha foljet vetvetore. Gjithë të tjerat marrin avere. Vër re çudinë për një vesh shqiptar: sono venuto, ndonëse ti thua «kam ardhur».
A mund të marrë e njëjta folje të dyja ndihmëset?
Po, dhe atëherë ndryshon kuptimi. Ho finito il lavoro, e mbarova punën; il film è finito, filmi mbaroi. Me kundrinor të drejtë avere, pa të essere. Njësoj sillen cambiare, passare, salire, scendere, correre. Pyetja çelës është gjithmonë: a ka fjalia një kundrinor të drejtë pas foljes?
Çfarë bëjnë foljet modale?
Potere, volere dhe dovere marrin ndihmësen e foljes që vjen pas: ho dovuto lavorare (m'u desh të punoja), por sono dovuto andare (m'u desh të shkoja). Në të folur dëgjohet shpesh edhe avere në të dyja rastet, po në të shkruar mbaje rregullën.
Pse thuhet mi è piaciuto me essere?
Sepse kryefjala e piacere-s është sendi që pëlqehet, jo personi: mi è piaciuto il film (më pëlqeu filmi), mi sono piaciute le foto (më pëlqyen fotot). Kujdes: shqipja thotë «më ka pëlqyer», me «kam», prandaj instinkti të shtyn te avere. Italishtja do essere, me pjesoren të përshtatur.
A ka ndonjë truk për t'i mbajtur mend?
Meqë shqipja thotë «kam» pothuajse kudo, truku i krahasimit nuk të ndihmon: mësoje listën si të tillë. Janë rreth pesëmbëdhjetë folje të mëdha (ato të lëvizjes, të lindjes e të vdekjes, të qëndrimit) plus vetvetoret. Mbaji si një këngë të vogël: andare, venire, arrivare, partire, entrare, uscire, nascere, morire, restare, tornare.