Gramatika · C2
Ndryshimi krahinor
nga Alessio · mësues i italishtes për të huaj, master ITALS
Italishtja standarde jeton në libra; në rrugë jeton italishtja e krahinave: anguria në Milano, cocomero në Romë, melone d’acqua në Siçili. C2-shi nuk gjykon: njeh nga flet një fjali, dhe e di që në tavolinë gjeografia dëgjohet më mirë se kudo.
- 4min lexim
- 15min ushtrime
- C2niveli
Çfarë mëson
- anguria, michetta (Milano), formaggio grattugiato
- Si funksionon ndryshimi krahinor
- E njëjta gjë, tre emra
- Fjalori: la tavola regionale
Italishtja dhe shqipja përballë
Ndryshimet krahinore në Itali janë të forta: esci il cane në vend të porta fuori il cane, e kryera e thjeshtë në Sicili për mëngjesin e sotëm. Italishte krahinore, jo gabim. Por jo në shkrim.
Fjalori i kësaj faqeje
Zvarrit çdo fjalë te përkufizimi i saj, ose prek fjalën dhe pastaj kutinë.
E njëjta gjë, tre emra
| Veriu | Qendra | Jugu |
|---|---|---|
| anguria | cocomero | melone d’acqua |
| michetta (Milano) | rosetta (Roma) | panino |
| formaggio grattugiato | pecorino romano sull’amatriciana | caciocavallo, ricotta salata |
Gramatikë me theks
| Tipari | Ku | Shembull |
|---|---|---|
| passato remoto nel parlato | Sud | ieri andai al mercato e comprai i pomodori |
| articolo coi nomi propri | Nord | la Giulia porta il tiramisù |
| stare per essere | Centro-Sud | sto qua, il vino sta sul tavolo |
| mica rafforzativo | Centro-Nord | mica male questo vino! |
Gabimet më të shpeshta
il cocomero è il nome sbagliato dell’anguria→ janë emra krahinorë të së njëjtës gjë: asnjëri s’është i gabuardire «la Giulia» è un errore di articolo→ është një tipar krahinor i Veriut, joformal por i gjallëa Palermo parlano male perché usano il passato remoto→ në Palermo, remoto është norma vendase në të folur
A e dije se…?
Italishtja që mëson në shkollë mezi ekziston si normë e folur: secili flet një variant krahinor, dhe dallimet s'janë vetëm theks, janë gramatikë. Në Jug përdoret passato remoto aty ku Veriu vë passato prossimo-n; në Toskanë dëgjon codesto, që gjetkë është zhdukur; në Veri nyja para emrave të femrave është normale (la Maria). Të kujton ndarjen gegë-toskë, apo jo? Parimi është i njëjtë, edhe pse në Itali hendeku është më i thellë. Sipas Accademia della Crusca-s, kjo shumësi nuk është çrregullim: është vetë sistemi.
Ushtrime
Pesë ushtrime sipas vështirësisë. Të fundit rimarrin atë që ke parë më parë.
01 Nord o Sud
Scrivi N o S secondo l’area in cui l’uso è più diffuso.
- Sono stato dal dottore. / Sono ito dal dottore. →
- Ho lavorato tutto il giorno (passato prossimo per fatti lontani) →
- Lavorai tutto il giorno (passato remoto per l’ieri) →
- Ci ho parlato ieri (uso estensivo di ci) →
- Ti telefono io / Io ti telefono (soggetto ripetuto) →
- Vado in giù / Scendo giù →
02 Parole diverse, stessa cosa
Scrivi la forma standard.
- anguria / cocomero / melone d’acqua →
- scannetto / sgabello →
- mocio / straccio per pavimenti →
- cocco / noce di cocco →
- tovaglietta / tovagliolo →
- spanna / palmo →
03 Dal regionale allo standard
Riscrivi in italiano standard.
- Esci il cane. →
- Mi sa che oggi non ci sta nessuno. →
- Ci siamo visti a Natale scorso. →
- Sali la valigia. →
- Non ci ho tempo. →
- Vengo con lui, che dici? →
04 Standard, regionale o dialettale
Scrivi S (standard), R (italiano regionale) o D (dialetto).
- Non ci sta nessuno. →
- Non c’è nessuno. →
- Nun ce sta nisciuno. →
- Vado a comprare il pane. →
- Vado a fare la spesa dal panettiere. →
- Te lo dico mo’. →
05 Il dialogo da rifare
Riscrivi il dialogo in italiano standard, senza appiattire il tono.
Përsëritje linguaggi settoriali · costruzioni marcate
- — Allora, che fai di bello oggi? →
- — Niente, sto a casa che devo studiare. →
- — Ma dai, esci un attimo che è bello fuori! →
- — Non ci ho voglia, sono stanco assai. →
- — Va bene, ci sentiamo dopo allora. →
- — Ci vediamo, statti bene. →
Këto pesë janë një shije. Në faqe ka mbi shtatëqind, falas dhe pa llogari. Të gjitha ushtrimet →
Merre këtë faqe me vete
Fleta e këtij kapitulli në PDF të printueshëm (tabelat në italisht): rregullat, gabimet tipike dhe ushtrimi me zgjidhje. Një këshillë mësuesi: gramatika ngulitet duke e përsëritur shpesh, jo duke e mësuar përmendsh një herë të vetme.
Çdo temë, një botë
Në aplikacionin Ti, gramatika stërvitet në itinerare tematike me fjalor të specializuar: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia dhe shtatëmbëdhjetë të tjera. Zgjidh botën tënde dhe gramatika vjen vetë, e shpjeguar edhe në shqip.
Gjysma e rrugës falas, pa regjistrim
★★★★★(6)nga Alessio, mësues që nga 2018
Shkarko Ti për iPhone ↗︎Kërko amo Italian
Provo edhe një herë
Gjeografia në tavolinë:
- A Milano la chiamano anguria, a Roma .
- «Ieri andai al mercato»: chi parla è probabilmente del .
- «La Giulia porta il dolce»: tratto tipico del .
- «Mica male questo pecorino!» Qui mica .
- Sull’amatriciana, a Roma, va il .
Pyetje të shpeshta
Si përdoret Ndryshimi krahinor në italisht?
Cilat janë gabimet më të shpeshta?
dire «la Giulia» è un errore di articolo→ është një tipar krahinor i Veriut, joformal por i gjallëa Palermo parlano male perché usano il passato remoto→ në Palermo, remoto është norma vendase në të folur