Gramatika · B2
Lidhorja e pakryer dhe e kryer
nga Alessio · mësues i italishtes për të huaj, master ITALS

Lidhorja e braktis të tashmen: pensavo che fosse un’aria di Verdi (e pakryer), temo che il tenore abbia stonato (e kryer). Rregulli i artë: koha e kryesores e tërheq pas vetes kohën e lidhores.
- 4min lexim
- 15min ushtrime
- B2niveli
Çfarë mëson
- format: che io parlassi, che io abbia parlato
- Kur përdoren lidhorja e pakryer dhe e kryer
- Gabimet më të shpeshta
- Fjalori: il teatro d'opera
Italishtja dhe shqipja përballë
Lidhorja ekziston në shqip, prandaj risia është përshtatja e kohëve: italishtja kërkon congiuntivo imperfetto pas një folje kryesore në të shkuarën (credevo che fosse) dhe congiuntivo passato për diçka të përfunduar.
Merre këtë faqe me vete
Fleta e këtij kapitulli në PDF të printueshëm (tabelat në italisht): rregullat, gabimet tipike dhe ushtrimi me zgjidhje. Është në kursin e plotë, ose e merr bashkë me të 61 fletët në një blerje të vetme. Kjo faqe mbetet falas, bashkë me ushtrimet.
Me kursin e plotë, të 61 fletët janë të përfshira.
Lidhorja është një flluskë mbi faktet: ajo që mendohet, frikësohet a shpresohet, jo ajo që është.



Fjalori i kësaj faqeje
Zvarrit çdo fjalë te përkufizimi i saj, ose prek fjalën dhe pastaj kutinë.
Format
| cant-ARE | essere | avere | |
|---|---|---|---|
| che io / tu | cantassi | fossi | avessi |
| che lui / lei | cantasse | fosse | avesse |
| che noi | cantassimo | fossimo | avessimo |
| che voi | cantaste | foste | aveste |
| che loro | cantassero | fossero | avessero |
Cilën të zgjedhësh
| Fjalia kryesore | Lidhorja | Në opera |
|---|---|---|
| e tashme + fakt i njëkohshëm | presente | credo che la regia sia audace |
| e tashme + fakt i mëparshëm | passato | credo che il debutto sia andato male |
| e shkuar + fakt i njëkohshëm | imperfetto | pensavo che il baritono fosse spagnolo |
| dëshirë joreale | imperfetto | magari cantasse ancora la Callas! |
Gabimet më të shpeshta
pensavo che sia un’opera di Puccini→ pensavo che fosse un’opera di Puccini (kryesorja në të shkuarën: e pakryer)credo che ieri il coro era stanco→ credo che ieri il coro fosse stanco (mendim për një gjendje të përshkruar)speravo che venissi… anzi: che tu vieni→ speravo che tu venissi (shpresë në të shkuarën: lidhore e pakryer)
Katër ndërtime që kërkojnë imperfetto
| Italisht | Shqip |
|---|---|
| magari fosse vero! | ah, sikur të ishte e vërtetë! |
| parla come se fosse il capo | flet sikur të ishte shefi |
| se potessi, verrei | sikur të mundja, do të vija |
| bisognava che tu venissi | duhej të vije |
| prima che fosse troppo tardi | para se të ishte vonë |
Këtu shqipja është aleatja më e mirë: në të pesë rreshtat ajo përdor lidhoren e pakryer («të ishte», «të mundja», «të vije»), pikërisht aty ku italishtja vë congiuntivo imperfetto. Rregulli që duhet mbajtur mend: pas se, come se dhe magari nuk vjen kurrë kushtorja.
Nga klasikët
«Appena il burattino si accorse di avere i piedi, saltò giù dalla tavola dove stava disteso, e principiò a fare mille sgambetti e mille capriòle, come se fosse ammattito dalla gran contentezza.»“Sapo kukulla vuri re se kishte këmbë, u hodh poshtë nga tryeza ku rrinte shtrirë dhe nisi të bënte një mijë kërcime e një mijë kapërdimje, sikur të ishte çmendur nga gëzimi i madh.”
Pas come se italishtja vë congiuntivo (fosse ammattito, trapassato, sepse «çmendja» mendohet para kërcimeve). Shqipja thotë «sikur të ishte çmendur», me lidhoren më se të kryer: e njëjta ide, e njëjta mënyrë. Capriòle, me theks, është shkrimi i Collodi-t.
Lexo dhe kupto
Gramatika e kapitullit në një tekst të përditshëm: një bisedë për darkën e humbur.
online
Pyetje
Perché Marta non è venuta alla cena?
Come capiscono che sta bene?
«Pensavo che venisse»: perché il congiuntivo imperfetto?
«Temo che si sia segnata la data sbagliata»: perché il passato?
Completa: «Non sapevo che tu ___ il francese» (parlare).

A e dije se…?
Congiuntivo imperfetto është forma e vetme e italishtes që mbetet plotësisht e rregullt: -assi, -essi, -issi për të gjitha foljet, me një përjashtim të vetëm të vërtetë, fossi. Edhe avere, i parregullt kudo, këtu bën urtësisht avessi. Kush di tri mbaresat, di gjithë kohën, lehtësim i madh në një gjuhë me kaq shumë të shkuara të parregullta. Dhe funksionin e njeh nga shqipja: është lidhorja e pakryer, «të vija», ajo që përdor vetvetiu pas «doja» dhe pas «sikur».
Ushtrime
Pesë ushtrime sipas vështirësisë. Të fundit rimarrin atë që ke parë më parë.
01 Le forme dell’imperfetto
Plotëso me congiuntivo imperfetto.
- che io (parlare)
- che tu (prendere)
- che lui (dormire)
- che noi (lavorare)
- che voi (scrivere)
- che loro (finire)
02 Gli irregolari
Plotëso. Janë pak, por kthehen vazhdimisht.
- che io (essere)
- che tu (fare)
- che lei (dare)
- che noi (stare)
- che voi (dire)
- che loro (bere)
03 Il congiuntivo passato
Congiuntivo presente i essere/avere + pjesore. Plotëso.
- Credo che (lui / partire) ieri.
- Mi dispiace che (voi / non venire) .
- Penso che (loro / capire) tutto.
- Non sono sicuro che (lei / ricevere) la mail.
- È strano che (tu / non accorgersi) di niente.
- Spero che (io / non dire) una sciocchezza.
04 Quale dei due
Lidhorja e kryer për diçka të përfunduar, imperfetto për diçka të njëkohshme ose të mëvonshme. Zgjidh.
- Credevo che (tu / essere) a Roma in quel momento.
- Credevo che (tu / andare) a Roma la settimana prima.
- Pensavo che (lui / lavorare) ancora qui.
- Pensavo che (lui / cambiare) lavoro l’anno scorso.
- Speravo che (voi / arrivare) in orario.
- Speravo che (voi / già mangiare) .
05 Il reclamo
Plotëso mesazhin me congiuntivo imperfetto e passato dhe me kushtoren.
Përsëritje B1: lidhorja e tashme · kushtorja e tashme
- Gentili signori, credevo che il pacco (arrivare) entro venerdì.
- Il vostro sito diceva che (essere) già stato spedito.
- Non pensavo che (voi / avere) bisogno di altri tre giorni.
- Se lo (io / sapere) prima, (scegliere) un’altra consegna.
- Vorrei che qualcuno mi (dire) dove si trova ora.
- Mi (fare) piacere ricevere una risposta entro domani.
Këto pesë janë një shije. Në këtë sajt ka mbi shtatëqind, falas dhe pa llogari. Zgjidh ushtrimin tjetër →

Çdo temë, një botë
Në aplikacionin
amo Italian, gramatika stërvitet në itinerare tematike me fjalor të specializuar: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia dhe shtatëmbëdhjetë të tjera. Zgjidh botën tënde dhe gramatika vjen vetë, e shpjeguar edhe në shqip.
Gjysma e kursit A1 falas, pa regjistrim
★★★★★(29)nga Alessio, mësues që nga 2018
Shkarko
Lexo dhe kupto
Edhe një tekst me të njëjtën gramatikë: një letër për gazetën.
Il Corriere del Quartiere
lunedì 2 marzo · pagina 7
La lettera
Nessuno pensava che finisse così
di Guido Maran
La merceria di via Piave ha chiuso sabato. Nessuno del quartiere immaginava che chiudesse davvero, benché i segnali ci fossero da mesi.
«Pensavamo che il Comune intervenisse», racconta una cliente storica. «E ci dispiace che nessuno abbia fatto niente, nemmeno una telefonata».
La proprietaria ringrazia tutti: «Non credevo che tanta gente mi volesse così bene. Qualcuno ha persino temuto che me ne andassi senza salutare: mai e poi mai».
Il locale resterà vuoto, a meno che non arrivi presto un'idea nuova. Il quartiere, per una volta, spera di sbagliarsi.
Pyetje
Quando ha chiuso la merceria?
Che cosa pensavano i clienti che facesse il Comune?
«Nessuno immaginava che chiudesse»: perché il congiuntivo imperfetto?
«Ci dispiace che nessuno abbia fatto niente»: perché il passato e non l'imperfetto?
Completa: «Speravo che il treno ___ in orario» (essere).
Provo edhe një herë
Zgjidh lidhoren e duhur:
- Pensavo che questa un’opera di Rossini.
- Temo che il tenore nel finale.
- Speravamo che i biglietti meno.
- Credo che la prima benissimo.
- Magari ancora Pavarotti!
Pyetje të shpeshta
«Po sikur të shkonim në det?»: si e bëj këtë propozim?
«Edhe sikur të binte shi, nisem»: si thuhet?
Si thuhet «ishte koha!»?
Kur përdoret congiuntivo imperfetto?
Cili është ndryshimi mes congiuntivo imperfetto dhe congiuntivo passato?
Cilat folje janë të parregullta në congiuntivo imperfetto?
A ekziston edhe një congiuntivo trapassato?
A e shmangin italianët congiuntivo imperfetto?
FormatBurimet dhe metoda
Ky kapitull shkruhet nga praktika e klasës dhe ndjek nivelin B2 të Kuadrit të Përbashkët Evropian të Referencës. Për të lexuar më tej:
- Treccani, La grammatica italiana: gramatika e referencës e italishtes, në internet
- Këshilli i Evropës, CEFR Companion Volume (2020): përshkrimet e niveleve

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master në italishten si gjuhë e dytë, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Jep mësim që nga 2018 · 45 vlerësime