Download on the App StoreShkarko

Gramatika · A2

Urdhërorja

nga Alessio · mësues i italishtes për të huaj, master ITALS

Një dhomë pritjeje bardh e zi, me njerëz ulur përgjatë mureve · gramatika italiane A2
Uluni, merrni frymë, merreni këtë: në kabinet, urdhrat i jep mirësjellja.

Urdhërorja jep udhëzime dhe këshilla: prendi queste gocce, beva molta acqua. Ka dy regjistra: tu-ja e drejtpërdrejtë për miqtë dhe familjen, Lei-ja e sjellshme për mjekun, sportelin, botën.

  • 4min lexim
  • 15min ushtrime
  • A2niveli

Çfarë mëson

  • format për tu, Lei, noi, voi
  • Kur përdoret urdhërorja
  • Gabimet më të shpeshta
  • Fjalori: dal medico

Italishtja dhe shqipja përballë

Urdhërorja ngjason, por italishtja ndryshon formën e tu te foljet në -are (parla!) dhe përdor paskajoren për mohimin: non parlare! Përemrat ngjiten në fund: chiamalo, dimmi.

Merre këtë faqe me vete

Fleta e këtij kapitulli në PDF të printueshëm (tabelat në italisht): rregullat, gabimet tipike dhe ushtrimi me zgjidhje. Është në kursin e plotë, ose e merr bashkë me të 61 fletët në një blerje të vetme. Kjo faqe mbetet falas, bashkë me ushtrimet.

Shkarko këtë fletë me të gjitha të tjerat · 9 €

Me kursin e plotë, të 61 fletët janë të përfshira.

Rruga e plotë, nga A1 në C2App Store★★★★★(29)nga Alessio, mësues që nga 2018Vazhdo në aplikacion →

Fjalori i kësaj faqeje

Zvarrit çdo fjalë te përkufizimi i saj, ose prek fjalën dhe pastaj kutinë.

Format

tuLei (mirësjellje)noivoiLoro (mirësjellje)
-are (riposare)riposa!riposi!riposiamo!riposate!riposino!
-ere (prendere)prendi!prenda!prendiamo!prendete!prendano!
-ire (dormire)dormi!dorma!dormiamo!dormite!dormano!
-ire me -isc (finire)finisci!finisca!finiamo!finite!finiscano!
Kujdes me kryqëzimin: me tu, foljet me -are mbarojnë me -a (riposa!), të tjerat me -i (prendi!); me Lei është e kundërta (riposi! / prenda!). Të parregullta të rëndësishme: vada, faccia, dica, stia, abbia, sia.

Te mjeku

RegjistriShembull
mjeku, me Leisi accomodi, respiri profondamente, dica trentatré
mjeku, mohorenon prenda antibiotici da solo, non esageri
një mikuriposati, bevi tanta acqua, non ti preoccupare
mohore me tunon + paskajore: non uscire stasera, non toccare

Gabimet më të shpeshta

  • dottore, prendi il mio referto → prenda il mio referto (me Lei: -a për foljet me -ere)
  • non prendi queste pastiglie (a un amico) → non prendere queste pastiglie (tu mohore: non + paskajore)
  • signora, va' allo sportello 3 → vada allo sportello 3 (urdhërore mirësjelljeje)

Urdhërore të ngurta të përditshme

Me tuMe LeiShqip
scusascusimë fal / më falni
sentisentadëgjo / dëgjoni
guardaguardishiko / shikoni
tienitengamerre / merreni
figuratisi figuris’ka përse
aspetta un attimoaspetti un attimoprit një çast / prisni një çast

Shumë prej tyre nuk janë më urdhra të vërtetë: senta dhe guardi hapin një fjali (guardi, il treno è già partito), tenga shoqëron diçka që i jep dikujt, figurati i përgjigjet një «faleminderit». Mësoji si formula, secilën në të dyja trajtat.

Lexo dhe kupto

Gramatika e kapitullit në një tekst të përditshëm: tabela e pishinës.

PISCINA COMUNALE

Regole per i visitatori

Ingressofate la doccia prima di entrare

Vasca grandenuotate sempre a destra

Bordo vascanon correte: il pavimento è bagnato

Cuffiaportate la cuffia, è obbligatoria

Armadiettichiudete l'armadietto e tenete la chiave al polso

Bambininon lasciate i bambini da soli

Per le lezioni, chiedete in segreteria. Buon bagno!

Pyetje

Che cosa è obbligatorio in piscina?

Perché non si può correre a bordo vasca?

«Fate», «chiudete», «tenete»: il cartello parla…

Il cartello dice «non correte». E a un solo bambino, che cosa dici?

Hyrja e një pishine komunale, me tabelën dhe njoftimet
Non correte, chiudete l’armadietto: pishina flet në urdhërore.

A e dije se…?

Urdhërorja italiane ka një veçori të trashëguar nga latinishtja: te foljet në -are trajta pohore është parla!, por ndalimi bëhet me paskajore (non parlare!). Kjo ndodh vetëm në vetën e dytë njëjës, dhe latinishtja bënte njësoj me noli dicere, fjalë për fjalë «mos dëshiro të thuash». Për ty kjo është kthesa e vërtetë e kapitullit: shqipja thotë mos fol! me po atë urdhërore, kurse italishtja të kërkon të hidhesh te paskajorja. Ndalimi italian tingëllon kështu gjithmonë pak më i butë se urdhri.

Ushtrime

Pesë ushtrime sipas vështirësisë. Të fundit rimarrin atë që ke parë më parë.

  1. 01 Tu, noi, voi

    Plotëso me urdhëroren. Kujdes me foljet në -are: tu parla!

    1. (tu / parlare) più piano!
    2. (tu / scrivere) qui il tuo nome.
    3. (tu / dormire) un po’!
    4. (noi / andare) !
    5. (voi / ascoltare) bene.
    6. (voi / aprire) i libri.

  2. 02 I brevi irregolari

    Pesë folje kanë formë të shkurtër me tu. Plotëso.

    1. (tu / andare) a casa!
    2. (tu / dare) qua!
    3. (tu / fare) presto!
    4. (tu / stare) zitto!
    5. (tu / dire) la verità!
    6. (tu / essere) gentile!

  3. 03 Il negativo

    Me tu mohorja merr paskajoren: non parlare! Shndërro.

    1. Parla! →
    2. Scrivi! →
    3. Andate! →
    4. Fai così! →
    5. Andiamo! →
    6. Di’ niente! →

  4. 04 Con i pronomi attaccati

    Përemri ngjitet në fund: chiamalo! Rishkruaj.

    1. Chiama Marco! →
    2. Scrivi a me! →
    3. Prendi le chiavi! →
    4. Dai il libro a lui! →
    5. Fai questo! →
    6. Alzati! (tu) →

  5. 05 Consigli a un amico

    Plotëso me urdhëroren, përemrat dhe parafjalët.

    Përsëritje foljet vetvetore · përemrat e drejtë · parafjalët e nyjëzuara

    1. Sei stanco? (riposarsi) un po’!
    2. Non capisci? (chiedere) professore. (a)
    3. Il libro è utile: (leggere) !
    4. Non (preoccuparsi) : ce la farai.
    5. (scrivere) quando arrivi. (a me)
    6. E (non dimenticare) le chiavi!

Këto pesë janë një shije. Në këtë sajt ka mbi shtatëqind, falas dhe pa llogari. Zgjidh ushtrimin tjetër →

Çdo temë, një botë

Në aplikacionin amo Italian, gramatika stërvitet në itinerare tematike me fjalor të specializuar: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia dhe shtatëmbëdhjetë të tjera. Zgjidh botën tënde dhe gramatika vjen vetë, e shpjeguar edhe në shqip.

Gjysma e kursit A1 falas, pa regjistrim

€5,83 në muajplani vjetor

★★★★★(29)nga Alessio, mësues që nga 2018

Shkarko amo Italian për iPhone ↗︎

Kërko amo Italian

Një grua duke gatuar te soba, në një kuzhinë shtëpie, bardh e zi
«Non aprire», «non chiamare»: në mohore urdhërorja merr paskajoren.

Lexo dhe kupto

Edhe një tekst me të njëjtën gramatikë: receta e gjyshes në chat.

NNonna
ultimo accesso 16:15
N
NonnaAllora, il ragù. Trita una cipolla piccola e metti tutto in padella con l'olio.16:10
Fatto. Adesso la carne?16:11
N
NonnaSì. Aggiungi la carne e gira spesso. Non avere fretta: il fuoco basso è il segreto.16:12
E il vino quando lo metto?16:14
N
NonnaAdesso, poi i pomodori. Copri e non aprire per due ore. E non chiamare tua madre per chiedere: lei il ragù lo brucia sempre!16:15

Pyetje

Qual è il segreto del ragù?

Per quanto tempo non si deve aprire la pentola?

«Non aprire», «non chiamare»: perché c'è l'infinito?

La nonna parla a un solo nipote. E a due nipoti, come direbbe «gira»?

Provo edhe një herë

Zgjidh urdhëroren e duhur:

  1. Dottore a paziente: " profondamente, per favore."
  2. A un amico: " e tanta acqua."
  3. In farmacia: " una compressa dopo i pasti."
  4. A tuo fratello: "Non con questa febbre!"
  5. Il medico: " trentatré."

Pyetje të shpeshta

Si shkruhen recetat italiane?
Me paskajore ose me urdhëroren e voi. Në ambalazhe dhe në librat e gatimit sheh tagliare la cipolla, cuocere per dieci minuti; në recetat në internet shpesh tagliate, mescolate. Shqipja përdor zakonisht trajtën pësore («qepa pritet») ose vetën e dytë shumës («prisni»). Paskajorja del edhe në tabela: spingere, tirare.
Ç’do të thotë pure pas urdhërores?
E zbut urdhrin, si «ju lutem» ose «lirisht»: entri pure, «hyni, ju lutem», fai pure, «bëje, s’ka problem», si sieda pure. Është fjala që e kthen urdhrin në ftesë, dhe në sportele e dyqane e dëgjon shpesh.
Ç’do të thotë dai!?
«Hajde!»: dai, andiamo!, dai, non piangere. Është urdhërorja e dare e përdorur si pasthirrmë, për inkurajim ose nxitim. Në të njëjtën familje janë vai!, «shko!, jepi!», dhe su!, «hajde!». I thënë me nerva, ma dai!, do të thotë «hajde mos!», një sherr i vogël.
Si bëhet ndalimi në vetën e dytë njëjës?
Me non plus paskajoren: non parlare! (mos fol!), non andare! (mos shko!). Kujdes analogjinë me shqipen: «mos fol» të shtyn të thuash non parla, që është gabim. Në të gjitha vetat e tjera përdoret urdhërorja normale: non parlate!, mos flisni!
Cila është urdhërorja e mirësjelljes?
Ajo që përputhet me lidhoren: parli!, venga!, scusi!, senta! Në dyqan a në telefon i dëgjon pa pushim scusi (më falni) dhe senta (dëgjoni). Vër re: veta e tretë njëjës, jo voi-ja që do të të vinte natyrshëm nga «ju flisni» e shqipes.
Cilat urdhërore janë të parregullta?
Më të shpeshtat, me një trajtë të shkurtër që shpesh merr apostrof: va' (ose vai), da', fa', sta', di'. Dhe dy që duhen mësuar veç: essere jep sii (ji!), avere jep abbi (ki): abbi pazienza, ki durim.
Ku vendoset përemri me urdhëroren?
Pas saj, i ngjitur, si te shqipja merre! dhe bëje!: prendilo! (merre!), guardami! (më shiko!). Te trajtat e shkurtra bashkëtingëllorja dyfishohet: dimmi (më thuaj), fallo (bëje), dacci (na jep). Vetëm te trajta e mirësjelljes del përpara: mi dica, më thoni.
Si bëhet ftesa në vend të urdhrit?
Me vetën e parë shumës: andiamo! (hajde të shkojmë!), mangiamo! (hajde të hamë!). Trajta është e njëjtë me të tashmen dhe është mënyra më e zakonshme për të propozuar diçka: atë që shqipja e thotë me «hajde të…» plus lidhore, italishtja e mbaron me një fjalë.
Urdhërorja (A2): FormatFormat

Burimet dhe metoda

Ky kapitull shkruhet nga praktika e klasës dhe ndjek nivelin A2 të Kuadrit të Përbashkët Evropian të Referencës. Për të lexuar më tej:

Alessio
Shkruar dhe kontrolluar nga

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master në italishten si gjuhë e dytë, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Jep mësim që nga 2018 · 45 vlerësime
Më shumë për Alession →