Dil bilgisi · C2
Edebî zamanlar
Alessio · yabancı dil olarak İtalyanca öğretmeni, ITALS yüksek lisansı
İtalyan anlatısının kendi zaman düzeneği var: passato remoto olayı taşır (uscì, vide, disse), imperfetto arka planı serer, trapassato remoto (quando ebbe finito, partì) yalnızca quando ve appena sonrasında yaşar. Klasikleri okumak, bu düzeneği iş başında seyretmek demek.
- 9dk okuma
- 17dk alıştırma
- C2seviye
Neler öğreneceksin
- passato remoto, imperfetto, trapassato prossimo, trapassato remoto
- Edebî zamanlar ne zaman kullanılır
- Anlatının motoru
- Anlatan imperfetto, trapassato remoto ve klasiklerin biçimleri
- Kelimeler: la narrativa storica
İtalyanca ve Türkçe yan yana
Türkçe anlatı baştan sona görülen geçmiş zamanı, yani -dı ekini kullanır. İtalyan edebî anlatısı buna passato remoto zamanını ve appena ya da dopo che sonrasında gelen seyrek trapassato remoto zamanını ekler: appena ebbe finito, uscì. On dokuzuncu yüzyıl düzyazısını bunlarsız okumak imkânsız.
Bu sayfayı yanına al
Bu bölümün kartı, yazdırılabilir bir PDF olarak (tablolar İtalyanca): kurallar, tipik hatalar ve çözümleriyle test. Tam kursta var, ya da 61 kartın hepsini tek seferde satın alabilirsin. Bu sayfa, alıştırmalarıyla birlikte ücretsiz kalıyor.
Tam kursta 61 kartın hepsi zaten var.
Trapassato remoto, passato remoto zamanından önce gelir ve yalnızca appena ya da dopo che sonrasında: appena ebbe finito, uscì.
Bu sayfanın kelimeleri
Her İtalyanca kelimeyi tanımının üzerine sürükle ya da önce kelimeye, sonra kutusuna dokun.
Anlatının motoru
| Zaman | Görevi | Sayfada |
|---|---|---|
| passato remoto | art arda olaylar | si alzò, aprì la finestra, guardò il lago |
| imperfetto | fon ve düşünceler | il lago era immobile, pensava a sua madre |
| trapassato prossimo | bilinen önceki olay | aveva lasciato il paese dieci anni prima |
| trapassato remoto | hemen önceki olay, quando/appena sonrası | quando ebbe letto la lettera, la bruciò |
Küçük ölçekte Manzoni
| Cümle | Mekanik |
|---|---|
| don Abbondio tornava tranquillo, quando vide i bravi | fon imperfetto’da, olay remoto’da |
| appena li ebbe visti, si fermò | trapassato remoto: hemen öncesi |
| aveva sempre evitato i guai: quella sera non poté | önceki alışkanlık için trapassato prossimo |
Anlatan imperfetto
Gazetelerde ve biyografilerde imperfetto, sağduyunun passato remoto isteyeceği tek seferlik, bitmiş olayları da anlatır: nel 1321 Dante moriva a Ravenna. Bu bir hata değil, yönetmen tercihidir: olay artık akmaz, durmuş bir kare gibi donar. Türkçede buna yakın iş, tarihî şimdiki zamanla görülür: «1321’de Dante Ravenna’da ölüyor».
| Cümle | Remoto ile | Etki |
|---|---|---|
| pochi minuti dopo, il ladro veniva arrestato | fu arrestato | haber, ağır çekimde bir sahne gibi |
| nel 1321 Dante moriva a Ravenna, in esilio | morì | ciddi bir ton, anıt yazısı gibi |
| due giorni più tardi la nave lasciava il porto | lasciò | merak: okur devamını bekler |
Trapassato remoto ve yerine geçenler
Trapassato remoto dilin en seyrek zamanıdır: yalnızca zaman cümlelerinde yaşar, hem de ana cümle passato remoto’dayken. Bugünün düzyazısı onu çoğu kez aynı şeyi söyleyen daha hafif biçimlerle atlar:
| Biçim | Örnek | Üslup |
|---|---|---|
| appena / quando + trapassato remoto | appena ebbe firmato, uscì | edebî, her zaman doğru |
| participio assoluto | firmato il contratto, uscì | yazılı, çok yaygın |
| dopo + geçmiş mastar | dopo aver firmato, uscì | nötr, her yerde olur |
| appena + passato remoto | appena firmò, uscì | günlük, artık kabul görüyor |
| participio + che + ebbe | firmato che ebbe, uscì | eski: Manzoni’de ve Collodi’de okunur |
Klasiklerin biçimleri, tanımak için
On dokuzuncu yüzyıl İtalyancasını okuyan, bugün kimsenin yazmadığı ama görür görmez anlaşılması gereken biçimlerle karşılaşır; tıpkı bir Türk okurun eski bir metinde «eyledi» ya da «olunur» karşısında duraksamaması gibi. Bunlar kullanmak için değil, takılmamak için öğrenilir.
| Metinde | Bugün | Ne oluyor |
|---|---|---|
| avea, dicea, splendea | aveva, diceva, splendeva | imperfetto v’sini yitirir |
| saria, avria | sarebbe, avrebbe | şiirdeki -ia’lı koşul kipi |
| fia | sarà | essere’nin eski bir gelecek zamanı |
| andaro, cantaro | andarono, cantarono | kısalmış passato remoto |
| ei, e’ | egli | şiirin öznesi: ei fu |
| dicesi, trovossi | si dice, si trovò | zamir fiilin sonuna yapışır |
| pria, ognora, alfine | prima, sempre, alla fine | şiir dilinin zarfları |
Bu biçimlerden biri tabelalarda yaşıyor: affittasi (kiralık), vendesi (satılık), cercasi (aranıyor). Klasiklerin İtalyancası bir balkondan sarkıyor. Manzoni’nin kendisi, I promessi sposi’nin ilk basımı (1827) ile kesin basımı (1840) arasında Floransa’ya gidip çamaşırlarını Arno’da durulamıştı: romanı kültürlü Floransalıların canlı diliyle yeniden yazdı, pek çok edebî biçim yerini kullanımdakilere bıraktı.
En sık yapılan hatalar
quando aveva finito la lettera, la bruciò→ quando ebbe finito la lettera, la bruciò (quando + remoto sonrasında: trapassato remoto)si alzava, apriva la porta e uscì (catena di eventi)→ si alzò, aprì la porta e uscì (zincirlenen olaylar remoto alır)il paese fu povero e la gente partì ogni anno→ il paese era povero e la gente partiva ogni anno (arka plan ve alışkanlık)dopo che ebbe finito, è uscito→ dopo che ebbe finito, uscì (trapassato remoto, ana cümlede passato remoto ister)la sera prima ebbe detto che sarebbe venuto→ la sera prima aveva detto che sarebbe venuto (trapassato remoto ana cümlede yaşamaz)affittasi appartamenti→ affittansi appartamenti ya da daha iyisi si affittano appartamenti (çoğulda fiil de çoğul olur)
Biliyor muydun?
Klasiklerde edebî zamanlar
Zaman düzeneğinin iş başında göründüğü üç parça.
«Il curato, voltata la stradetta, e dirizzando, com’era solito, lo sguardo al tabernacolo, vide una cosa che non s’aspettava, e che non avrebbe voluto vedere.»«Papaz, küçük sokağın köşesini döndüğünde, her zamanki gibi gözlerini yol kenarındaki küçük tapınma yerine kaldırdı ve beklemediği, görmek de istemeyeceği bir şey gördü.»
Bu sayfanın neredeyse bütün dilbilgisi tek cümlede. Participio assoluto ve gerundio hazırlık yapar, imperfetto era solito alışkanlığı söyler, remoto vide tek olaydır, geçmiş koşul kipi de don Abbondio’nun gözünden yorum yapar. Bravi’lerin hikâyesi buradan başlıyor.
«Finito ch’ebbe di leggere, stette lì alquanto a pensare»«Okumayı bitirince, orada bir süre düşünerek durdu»
Trapassato remoto’nun eski biçimi: participio, che, ebbe. Bugün quando ebbe finito di leggere ya da kısaca finito di leggere denirdi. Stette, stare’nin passato remoto’sudur; alquanto «bir süre» demektir.
«Silvia, rimembri ancora / quel tempo della tua vita mortale, / quando beltà splendea / negli occhi tuoi ridenti e fuggitivi, / e tu, lieta e pensosa, il limitare / di gioventù salivi?»«Silvia, fani hayatının o zamanını hâlâ anımsıyor musun? Güzellik gülen, kaçamak gözlerinde parlıyordu, sen de neşeli ve düşünceli, gençliğin eşiğine çıkıyordun.»
Anı için iki imperfetto: v’siz splendeva olan splendea ve salivi. Olay anlatmazlar, bir görüntüyü durdururlar. İlk fiilin de bir hikâyesi var: Leopardi 1831 basımında sovvienti, 1835’te rammenti yazmıştı; rimembri son tercihidir.
Alıştırmalar
Zorluk sırasına göre beş alıştırma. Sonuncular daha önce gördüklerini geri getirir.
01 Il trapassato remoto
Si usa solo dopo quando, dopo che, appena con un passato remoto. Completa.
- Appena (lui / finire) di parlare, uscì.
- Dopo che (loro / arrivare) , cominciò la cerimonia.
- Quando (io / leggere) la lettera, capii tutto.
- Appena (noi / uscire) , cominciò a piovere.
- Dopo che (lei / partire) , la casa parve vuota.
- Quando (loro / mangiare) , si alzarono da tavola.
02 Il congiuntivo nei testi antichi
Riscrivi in italiano d’oggi, mantenendo il senso.
- Ch’io vada o resti, poco importa. →
- Volle che si facesse silenzio. →
- Temeva non giungesse in tempo. →
- Fosse anche vero, non cambierebbe nulla. →
- Chiunque ei sia, lo riceva. →
- Pria che il sole tramonti… →
03 Il presente storico
Riscrivi il passo al presente storico, come si fa nelle cronache e nei saggi.
- Nel 1861 l’Italia si unì. →
- Dante scrisse la Commedia in esilio. →
- Nel 1348 la peste arrivò a Firenze. →
- Galileo pubblicò il Sidereus Nuncius nel 1610. →
- Cavour morì poco dopo. →
- L’assemblea approvò la legge. →
04 Riconoscere il tempo
Scrivi il nome del tempo verbale.
- ebbe detto →
- disse →
- aveva detto →
- avrebbe detto →
- dicesse →
- avesse detto →
05 La pagina di romanzo
Completa con i tempi della narrazione letteraria.
Tekrar C1: passato remoto · concordanza dei tempi
- Quando (lui / entrare) nella stanza, tutti (tacere) .
- Appena (sedersi) , (cominciare) a parlare.
- Nessuno (osare) interromperlo, benché molti (dissentire) .
- Disse che l’indomani (partire) per non tornare.
- Solo più tardi (loro / capire) che cosa (accadere) davvero.
- Ma allora (essere) troppo tardi.
Bu beşi yalnızca bir tadımlık. Sitede yedi yüzden fazlası var, ücretsiz ve kayıt gerekmeden. Bütün alıştırmalar →
Her konu bir dünya
amo Italian uygulamasında dil bilgisi, alanına özgü kelimelerle tematik yollar içinde çalışılır: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia ve on yedi tane daha. Kendi dünyanı seç, dil bilgisi kendiliğinden gelsin, üstelik senin dilinde açıklanmış olarak.
A1 kursunun yarısı ücretsiz, kayıt yok
★★★★★(22)Alessio tarafından, 2018'den beri öğretmen
iPhone içinamo Italian'ı indir ↗︎Şunu ara: amo Italian
Bir deneme daha
Sahneyi bir anlatıcı gibi kur:
- La sera calda; Renzo fino al ponte.
- Appena il biglietto, lo strappò.
- il paese da ragazzo, e nessuno lo ricordava.
- La porta di colpo: tutti .
Sık sorulan sorular
Aynı hikâyede remoto ile prossimo bir arada olabilir mi?
Masallar remoto ile yürüyorsa C’era una volta neden imperfetto kullanır?
Anlatıda trapassato remoto mu, trapassato prossimo mu?
Trapassato remoto hâlâ kullanılıyor mu?
Ders kitaplarındaki “Kolomb 1492’de Amerika’ya varır” gibi şimdiki zaman nedir?
Türk romanlarındaki -dı ve -mış ayrımı İtalyanca çevirilerde nasıl korunur?
Il fu Mattia Pascal’daki il fu ne demek?
Çocuğuma masal okurken passato remoto’yu değiştirmeli miyim?
Anlatının motoruKaynaklar ve yöntem
Bu bölüm sınıf deneyiminden yola çıkılarak yazıldı ve Avrupa Ortak Başvuru Çerçevesi’nin C2 düzeyini izliyor. Daha fazla okumak için:
- Treccani, La grammatica italiana: çevrimiçi İtalyanca başvuru dilbilgisi
- Avrupa Konseyi, CEFR Companion Volume (2020): düzey tanımları
Alessio
- ITALS yüksek lisansı, Università Ca’ Foscari Venezia
- İkinci dil olarak İtalyanca yüksek lisansı, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- 2018’den beri ders veriyor · 42 değerlendirme