Bölgesel farklılıklar

«l’uno detto di san Martino, l’altro, con voce lombarda, il Resegone, dai molti suoi cocuzzoli in fila, che in vero lo fanno somigliare a una sega»

«biri San Martino denen, öteki, Lombardiya sözcüğüyle, Resegone; sıra sıra dizilmiş çok sayıdaki küçük doruğu yüzünden gerçekten bir testereyi andırıyor»

Milanolu Manzoni, Resegone’nin kendi lehçesinden bir sözcük olduğunu, testere anlamındaki resega’dan geldiğini bilir ve bunu söyler: «con voce lombarda». Sonra bir benzetmeyle açıklar: sıra sıra doruklar testere dişleri gibi. Bölgesel İtalyancanın işi küçük ölçekte burada: yerel bir sözcük, yerel olarak duyumsanan, herkesin diline giriyor.

«Un tempo i Malavoglia erano stati numerosi come i sassi della strada vecchia di Trezza; ce n’erano persino ad Ognina, e ad Aci Castello, tutti buona e brava gente di mare»

«Bir zamanlar Malavoglia’lar, Trezza’nın eski yolundaki taşlar kadar çoktu; Ognina’da, Aci Castello’da bile vardı, hepsi iyi ve dürüst deniz insanlarıydı»

Verga lehçeyle yazmaz: Sicilya köyünün adımıyla ve söyleyişiyle İtalyanca yazar. Anlatıcı bir Trezza sakini gibi konuşur; konuşma dilinin ci ve ne’sini (ce n’erano) ve anlama göre uyumu (tutti buona e brava gente, «gente» tekil) kullanır. Bir ayrıntı: bu ailenin cemaat kütüğündeki adı Toscano, ama herkes onu Malavoglia lakabıyla tanır; ters bir ad, çünkü çalışkan insanlar.

«Se non fossi scappato di casa e se il mio babbo fosse qui, ora non mi troverei a morire di fame.»

«Evden kaçmasaydım ve babam burada olsaydı, şimdi açlıktan ölmek üzere olmazdım.»

Collodi Floransalıydı ve kahramanları, İtalyanların çoğunun papà dediği yerde babbo der: Toskana sözcüğüdür, Romagna’da da yaygındır. Cümle bir başka nedenle de ilginç, çünkü karışık bir koşul cümlesi: geçmişte bir koşul (se non fossi scappato) ile şimdide bir sonuç (non mi troverei).

«la Repubblica tutela la lingua e la cultura delle popolazioni albanesi, catalane, germaniche, greche, slovene e croate e di quelle parlanti il francese, il franco-provenzale, il friulano, il ladino, l’occitano e il sardo»

«Cumhuriyet, Arnavut, Katalan, Germen, Yunan, Sloven ve Hırvat nüfusların ve Fransızca, Franko-Provansal, Friuli, Ladin, Oksitan ve Sardunya dillerini konuşanların dilini ve kültürünü korur»

On iki tarihî dil azınlığı ve listede tek bir lehçe yok: Sardunya dili ya da Friuli dili devletin tanıdığı dillerdir, İtalyancanın çeşitleri değil. Bu yüzden doğru bir metinde «Sardunya dili bir lehçedir» denmez.