Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · B2

De pronominale werkwoorden

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een man met rugzak drinkt uit een fles, met Positano achter zich · Italiaanse grammatica B2
Non ce la faccio, me ne vado: echte spreektaal reist in blokken.

Dit zijn werkwoorden met ingebouwde voornaamwoorden, het hart van de spreektaal: farcela (het redden), andarsene (weggaan), fregarsene (het niks kunnen schelen), volerci (nodig zijn). Het woordenboek alleen volstaat niet: leer ze als blokken.

  • 4min lezen
  • 15min oefeningen
  • B2niveau

Wat je leert

  • Zes werkwoorden met een ingebouwd voornaamwoord: farcela, andarsene…
  • In de verleden tijd: me ne sono andato, ce l’ho fatta
  • Ci vuole of ci metto: wie heeft de tijd nodig?
  • Woordenschat: il trasloco

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Het Nederlands kent hetzelfde mechanisme, alleen in het klein: in het redden en ervandoor gaan verwijzen het en er nergens meer naar. Farcela, andarsene en cavarsela werken zo: ze lijken werkwoord + voornaamwoorden, maar gedragen zich als één woord met een eigen betekenis. Ce l'ho fatta is gewoon het is me gelukt. Leer ze als geheel.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De zes van de straat

WerkwoordBetekentHoe het klinkt
farcelariuscire: het reddennon ce la faccio più, raga
andarseneandare via: weggaanè tardi, me ne vado
fregarsenenon curarsi: er maling aan hebbense ne frega dei voti
cavarselauscirne bene: zich eruit reddenme la sono cavata all’esame
volerciessere necessario: nodig zijnci vuole pazienza, ci vogliono due ore
metterciimpiegare tempo: erover doenquanto ci metti a prepararti?
In de verleden tijd: cavarsela neemt essere en het deelwoord buigt mee met la (se l’è cavata), en andarsene ook (se n’è andata); farcela is de uitzondering: dat neemt avere, maar het deelwoord buigt toch mee met la (ce l’ho fatta). Volerci buigt mee met wat er nodig is: c’è voluta un’ora, ci sono volute due ore.

Goed om te weten

  • Entrarci betekent «ermee te maken hebben»: che c'entra?, wat heeft dat ermee te maken? Io non c'entro, ik heb er niets mee te maken.
  • Intendersene is «er verstand van hebben»: me ne intendo di vino, non me ne intendo.

De meest gemaakte fouten

  • non la faccio più → non ce la faccio più (het blok is farcela, met zijn ce)
  • me ne ho andato presto → me ne sono andato presto (andarsene neemt essere)
  • ci vuole tre ore per arrivarci → ci vogliono tre ore (volerci gaat mee in het meervoud: tre ore)

Nog meer pronominale werkwoorden, per woordje

Gegroepeerd naar het woordje dat ze bij zich dragen, onthoud je ze beter.

WoordjeWerkwoordenVoorbeeld
-neandarsene, starsene, tornarsene, fregarseneme ne sto a casa
-lasmetterla, piantarla, cavarsela, prenderselasmettila di ridere!
-cientrarci, crederci, starci, metterci, volercici sto: andiamo!
-ce lafarcela, avercela conce l'ha con me

Het Nederlands kent dit ook, maar dan met «het» en «er»: het redden, het druk hebben, ervandoor gaan.

Bij de klassieken

«Senti, Griso: dammi prima un po’ d’acqua. Mi sento un’arsione, che non ne posso più.»

‘Luister, Griso: geef me eerst wat water. Ik heb zo'n brand van binnen dat ik het niet meer uithoud.’

Don Rodrigo, door de pest gegrepen, vraagt zijn knecht om water. Non ne posso più is een blok van potere + ne + più: ik kan niet meer. De ne heeft hier geen eigen inhoud, hij hoort bij de uitdrukking.

Alessandro Manzoni, I promessi sposi, hfst. XXXIII (1840)

Wist je dat?

Werkwoorden als andarsene, farcela, cavarsela en prendersela hebben voornaamwoorden ingebouwd die geen aparte betekenis meer hebben: je kunt ze niet uit elkaar halen. Farcela is niet «het daar doen» maar «het redden». Wat die la ooit was, weet niemand: grammatica's noemen het een voornaamwoord zonder aanwijsbare verwijzing, misschien «la cosa», misschien «la situazione». In smetterla (ermee ophouden) en piantarla (kappen) zit dezelfde raadselachtige la: piantala! zegt elke Italiaanse moeder, en niemand vraagt wat er geplant wordt.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een chat tijdens de verhuizing.

LLuca
sta scrivendo…
L
LucaAllora, il trasloco? Ce la fai da solo?14:20
Non ce la faccio più: sesto piano senza ascensore. Ci vogliono almeno altre due ore.14:21
L
LucaArrivo, dai. Il divano com'è andato?14:22
Me la sono cavata con un graffio. Il vicino invece se l'è presa perché ho bloccato le scale dieci minuti.14:24
L
LucaNon prendertela, capita a tutti. Porto io le pizze.14:25
Grazie! La vecchia padrona di casa invece se n'è andata senza salutare. E sai che c'è? Non me ne importa niente.14:26

Vragen

Perché il trasloco è così faticoso?

Perché il vicino se l'è presa?

«Me la sono cavata con un graffio»: cavarsela significa…

«Ci vogliono altre due ore»: perché «vogliono» al plurale?

Completa: «Basta, io ___!» (andarsene, presente).

Een wenteltrap van bovenaf gezien
Non ce la faccio più: sesto piano senza ascensore.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Farcela, andarsene

    Vul het pronominale werkwoord in de tegenwoordige tijd in.

    1. (io / farcela) da solo.
    2. (tu / andarsene) già?
    3. (noi / farcela) a finire per le sei.
    4. (loro / andarsene) senza salutare.
    5. (io / non farcela) più.
    6. (voi / andarsene) presto?

  2. 02 Cavarsela, sentirsela, prendersela

    Vul aan.

    1. In italiano (io / cavarsela) abbastanza bene.
    2. (tu / sentirsela) di parlare in pubblico?
    3. Non (lei / prendersela) per una sciocchezza.
    4. (noi / cavarsela) con poco.
    5. (io / non sentirsela) di dirglielo.
    6. (loro / prendersela) sempre con me.

  3. 03 Al passato

    De meeste nemen essere (farcela neemt avere), en het deelwoord buigt mee met la. Vul aan.

    1. (io / farcela) per un soffio.
    2. (lei / andarsene) alle otto.
    3. (noi / cavarsela) bene.
    4. (tu / prendersela) troppo.
    5. (loro / non sentirsela) di venire.
    6. (io / andarsene) prima della fine.

  4. 04 Che cosa vogliono dire

    Koppel het werkwoord aan de betekenis: riuscire, allontanarsi, offendersi, avere coraggio, arrangiarsi, non sopportare più.

    1. farcela →
    2. andarsene →
    3. prendersela →
    4. sentirsela →
    5. cavarsela →
    6. non poterne più →

  5. 05 Il messaggio a un amico

    Vul pronominale werkwoorden, de verleden tijd en voornaamwoorden in.

    Herhaling gerundio en participio · B1: gecombineerde voornaamwoorden

    1. Ciao, scusa se ieri (io / andarsene) senza salutare.
    2. (io / non sentirsela) di restare: ero troppo stanco.
    3. Spero che tu (non prendersela) .
    4. Con il lavoro (io / non poterne) più: sono tre settimane così.
    5. Però (io / farcela) a consegnare tutto in tempo.
    6. Se (tu / avere) tempo sabato, (noi / vedersi) ?

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Vuile borden, bekers en bestek opgestapeld in de gootsteen
Il coinquilino se ne va e lascia i piatti nel lavandino.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: een adviesrubriek in de krant.

La posta · Rubriche della Sera
rubrichedellasera.it/posta

«Non ce la faccio più con il mio coinquilino»

Caro Michele, ho letto la tua lettera due volte. Il coinquilino che se ne va ogni weekend lasciando i piatti nel lavandino: conosco bene il tipo.

Primo: non prendertela in silenzio. Chi tace poi esplode, e ci rimette sempre chi aveva ragione.

Secondo: parlagli. Se ci tieni alla convivenza, diglielo con calma; ci vuole il momento giusto, e non è il lunedì mattina.

E se dopo tutto questo non cambia niente? Allora vattene senza sensi di colpa: ce la si fa benissimo anche da soli, e spesso si respira meglio.

In bocca al lupo: faccelo sapere, come finisce.

Vragen

Che cosa fa il coinquilino ogni weekend?

Qual è il momento sbagliato per parlargli?

«Ci rimette sempre chi aveva ragione»: rimetterci significa…

«Se ci tieni alla convivenza»: tenerci a significa…

Completa: «Tranquillo, ___ da solo» (farcela, io, presente).

Nog een tekst over dit onderwerp? De groepschat van de klas

Nog één keer

Kies het juiste blok:

  1. L’esame era tosto, ma .
  2. Che noia questa festa: .
  3. Quanto ad arrivare in centro?
  4. Per capire lo slang orecchio.
  5. Lui di quello che pensano.

Veelgestelde vragen

Wat betekent non te la prendere?
«Trek het je niet aan» of «word niet boos». Het werkwoord is prendersela: zich iets aantrekken, of kwaad worden op iemand. Se l'è presa, hij heeft het slecht opgevat. Se la prende con tutti, hij reageert het af op iedereen. Net als bij farcela verwijst de la nergens meer naar.
Wat betekent ce l'ha con me?
«Hij is boos op mij.» Het werkwoord is avercela con qualcuno, en het heeft niets met bezit te maken. Ce l'hai con me?, ben je boos op me? Non ce l'ho con te, ik heb niets tegen jou. Het is spreektaal, maar je hoort het overal.
Hoe zeg je «het kan me niet schelen»?
Neutraal met non m'importa of non me ne importa. Informeel en wat grof met me ne frego, van fregarsene: tussen vrienden gewoon, tegen een collega of een docent beter niet. Nog sterker, en echt plat, zijn varianten die je wel hoort maar zelf niet nodig hebt.
Welke pronominale werkwoorden zijn het belangrijkst?
Andarsene (weggaan), farcela (het redden), cavarsela (zich eruit redden), prendersela (het zich aantrekken), metterci (tijd nodig hebben), volerci (nodig zijn), sentirsela (het aandurven).
Hoe vervoeg je andarsene?
Me ne vado, te ne vai, se ne va, ce ne andiamo, ve ne andate, se ne vanno. In de voltooide tijd met essere: me ne sono andato.
Wat betekent non ce la faccio?
«Ik red het niet», een van de meest gebruikte uitdrukkingen van het Italiaans. Zowel fysiek (ik kan niet meer) als praktisch (het lukt me niet). In de verleden tijd: non ce l'ho fatta.
Wat is het verschil tussen volerci en metterci?
Ci vuole is onpersoonlijk: er is nodig. Ci metto is persoonlijk: ik doe erover. Ci vogliono due ore, maar io ci metto tre ore.
Waarom staat er zowel ce als la in farcela?
Omdat de vaste vorm allebei bevat, zonder dat ze nog iets aanwijzen. Dit soort kristallisatie komt in veel talen voor, zoals het Nederlandse «het redden», waarin «het» ook nergens naar verwijst.
De pronominale werkwoorden (B2): De zes van de straatDe zes van de straat

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →