Grammatica · B2
De pronominale werkwoorden
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Dit zijn werkwoorden met ingebouwde voornaamwoorden, het hart van de spreektaal: farcela (het redden), andarsene (weggaan), fregarsene (het niks kunnen schelen), volerci (nodig zijn). Het woordenboek alleen volstaat niet: leer ze als blokken.
- 4min lezen
- 15min oefeningen
- B2niveau
Wat je leert
- Zes werkwoorden met een ingebouwd voornaamwoord: farcela, andarsene…
- In de verleden tijd: me ne sono andato, ce l’ho fatta
- Ci vuole of ci metto: wie heeft de tijd nodig?
- Woordenschat: il trasloco
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Het Nederlands kent hetzelfde mechanisme, alleen in het klein: in het redden en ervandoor gaan verwijzen het en er nergens meer naar. Farcela, andarsene en cavarsela werken zo: ze lijken werkwoord + voornaamwoorden, maar gedragen zich als één woord met een eigen betekenis. Ce l'ho fatta is gewoon het is me gelukt. Leer ze als geheel.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.
Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De zes van de straat
| Werkwoord | Betekent | Hoe het klinkt |
|---|---|---|
| farcela | riuscire: het redden | non ce la faccio più, raga |
| andarsene | andare via: weggaan | è tardi, me ne vado |
| fregarsene | non curarsi: er maling aan hebben | se ne frega dei voti |
| cavarsela | uscirne bene: zich eruit redden | me la sono cavata all’esame |
| volerci | essere necessario: nodig zijn | ci vuole pazienza, ci vogliono due ore |
| metterci | impiegare tempo: erover doen | quanto ci metti a prepararti? |
Goed om te weten
- Entrarci betekent «ermee te maken hebben»: che c'entra?, wat heeft dat ermee te maken? Io non c'entro, ik heb er niets mee te maken.
- Intendersene is «er verstand van hebben»: me ne intendo di vino, non me ne intendo.
De meest gemaakte fouten
non la faccio più→ non ce la faccio più (het blok is farcela, met zijn ce)me ne ho andato presto→ me ne sono andato presto (andarsene neemt essere)ci vuole tre ore per arrivarci→ ci vogliono tre ore (volerci gaat mee in het meervoud: tre ore)
Nog meer pronominale werkwoorden, per woordje
Gegroepeerd naar het woordje dat ze bij zich dragen, onthoud je ze beter.
| Woordje | Werkwoorden | Voorbeeld |
|---|---|---|
| -ne | andarsene, starsene, tornarsene, fregarsene | me ne sto a casa |
| -la | smetterla, piantarla, cavarsela, prendersela | smettila di ridere! |
| -ci | entrarci, crederci, starci, metterci, volerci | ci sto: andiamo! |
| -ce la | farcela, avercela con | ce l'ha con me |
Het Nederlands kent dit ook, maar dan met «het» en «er»: het redden, het druk hebben, ervandoor gaan.
Bij de klassieken
«Senti, Griso: dammi prima un po’ d’acqua. Mi sento un’arsione, che non ne posso più.»‘Luister, Griso: geef me eerst wat water. Ik heb zo'n brand van binnen dat ik het niet meer uithoud.’
Don Rodrigo, door de pest gegrepen, vraagt zijn knecht om water. Non ne posso più is een blok van potere + ne + più: ik kan niet meer. De ne heeft hier geen eigen inhoud, hij hoort bij de uitdrukking.
Wist je dat?
Werkwoorden als andarsene, farcela, cavarsela en prendersela hebben voornaamwoorden ingebouwd die geen aparte betekenis meer hebben: je kunt ze niet uit elkaar halen. Farcela is niet «het daar doen» maar «het redden». Wat die la ooit was, weet niemand: grammatica's noemen het een voornaamwoord zonder aanwijsbare verwijzing, misschien «la cosa», misschien «la situazione». In smetterla (ermee ophouden) en piantarla (kappen) zit dezelfde raadselachtige la: piantala! zegt elke Italiaanse moeder, en niemand vraagt wat er geplant wordt.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een chat tijdens de verhuizing.
sta scrivendo…
Vragen
Perché il trasloco è così faticoso?
Perché il vicino se l'è presa?
«Me la sono cavata con un graffio»: cavarsela significa…
«Ci vogliono altre due ore»: perché «vogliono» al plurale?
Completa: «Basta, io ___!» (andarsene, presente).

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 Farcela, andarsene
Vul het pronominale werkwoord in de tegenwoordige tijd in.
- (io / farcela) da solo.
- (tu / andarsene) già?
- (noi / farcela) a finire per le sei.
- (loro / andarsene) senza salutare.
- (io / non farcela) più.
- (voi / andarsene) presto?
02 Cavarsela, sentirsela, prendersela
Vul aan.
- In italiano (io / cavarsela) abbastanza bene.
- (tu / sentirsela) di parlare in pubblico?
- Non (lei / prendersela) per una sciocchezza.
- (noi / cavarsela) con poco.
- (io / non sentirsela) di dirglielo.
- (loro / prendersela) sempre con me.
03 Al passato
De meeste nemen essere (farcela neemt avere), en het deelwoord buigt mee met la. Vul aan.
- (io / farcela) per un soffio.
- (lei / andarsene) alle otto.
- (noi / cavarsela) bene.
- (tu / prendersela) troppo.
- (loro / non sentirsela) di venire.
- (io / andarsene) prima della fine.
04 Che cosa vogliono dire
Koppel het werkwoord aan de betekenis: riuscire, allontanarsi, offendersi, avere coraggio, arrangiarsi, non sopportare più.
- farcela →
- andarsene →
- prendersela →
- sentirsela →
- cavarsela →
- non poterne più →
05 Il messaggio a un amico
Vul pronominale werkwoorden, de verleden tijd en voornaamwoorden in.
Herhaling gerundio en participio · B1: gecombineerde voornaamwoorden
- Ciao, scusa se ieri (io / andarsene) senza salutare.
- (io / non sentirsela) di restare: ero troppo stanco.
- Spero che tu (non prendersela) .
- Con il lavoro (io / non poterne) più: sono tre settimane così.
- Però (io / farcela) a consegnare tutto in tempo.
- Se (tu / avere) tempo sabato, (noi / vedersi) ?
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: een adviesrubriek in de krant.
«Non ce la faccio più con il mio coinquilino»
Caro Michele, ho letto la tua lettera due volte. Il coinquilino che se ne va ogni weekend lasciando i piatti nel lavandino: conosco bene il tipo.
Primo: non prendertela in silenzio. Chi tace poi esplode, e ci rimette sempre chi aveva ragione.
Secondo: parlagli. Se ci tieni alla convivenza, diglielo con calma; ci vuole il momento giusto, e non è il lunedì mattina.
E se dopo tutto questo non cambia niente? Allora vattene senza sensi di colpa: ce la si fa benissimo anche da soli, e spesso si respira meglio.
In bocca al lupo: faccelo sapere, come finisce.
Vragen
Che cosa fa il coinquilino ogni weekend?
Qual è il momento sbagliato per parlargli?
«Ci rimette sempre chi aveva ragione»: rimetterci significa…
«Se ci tieni alla convivenza»: tenerci a significa…
Completa: «Tranquillo, ___ da solo» (farcela, io, presente).
Nog een tekst over dit onderwerp? De groepschat van de klas
Nog één keer
Kies het juiste blok:
- L’esame era tosto, ma .
- Che noia questa festa: .
- Quanto ad arrivare in centro?
- Per capire lo slang orecchio.
- Lui di quello che pensano.
Veelgestelde vragen
Wat betekent non te la prendere?
Wat betekent ce l'ha con me?
Hoe zeg je «het kan me niet schelen»?
Welke pronominale werkwoorden zijn het belangrijkst?
Hoe vervoeg je andarsene?
Wat betekent non ce la faccio?
Wat is het verschil tussen volerci en metterci?
Waarom staat er zowel ce als la in farcela?
De zes van de straatBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen