Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · B1

De imperatief met voornaamwoorden

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een dorp tegen de kust, met een meisje dat ernaar kijkt · Italiaanse grammatica B1
Dimmelo, me lo dica: twee registers, hetzelfde dorp.

Bij tu haken de voornaamwoorden achteraan de imperatief: dimmelo, portamelo, alzati. Bij Lei blijven ze ervoor: me lo dica, si accomodi. En vijf korte imperatieven verdubbelen de medeklinker van het voornaamwoord: dammi, dimmi, fallo, stacci, vacci.

  • 4min lezen
  • 17min oefeningen
  • B1niveau

Wat je leert

  • Vastgeplakt bij tu en voi: dimmelo, portatemi
  • Ervoor bij Lei: me lo dica, si accomodi
  • Dammi, fallo, vattene: de medeklinker verdubbelt
  • Woordenschat: il bar

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Onze gebiedende wijs houdt de voornaamwoorden los: bel hem! Het Italiaans plakt ze vast (chiamalo!) en gebruikt in de ontkenning de infinitief (non chiamarlo!). In de beleefdheidsvorm gaat het voornaamwoord ervoor: lo chiami!

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De twee posities

RegisterPositieAan de balie
tuvastgeplakt, erachterscaldamelo, prendine due, siediti qui
voivastgeplakt, erachterportatemi il conto, servitevi pure
Leiervoor, losme lo scaldi, si accomodi, ne prenda uno
De vijf korte vormen die verdubbelen: da' → dammi, dammelo; di' → dimmi, dimmelo; fa' → fammi, fallo; sta' → stammi bene; va' → vattene. Alleen gli verdubbelt nooit: dagli il resto.

De ontkenning

RegisterVormVoorbeeld
tunon + infinitief (voornaamwoord ervoor of erachter)non dirmelo! / non me lo dire!
Leinon + congiuntivo, voornaamwoord ervoornon si preoccupi, non me lo dica

Goed om te weten

  • Volgt er een infinitief, dan hangt het voornaamwoord aan de infinitief, niet aan de imperativo: vieni a trovarmi, prova a chiamarlo.
  • Stammi bene! is een groet: het ga je goed. Het is de imperativo van stare met mi eraan, en de m verdubbelt.

De meest gemaakte fouten

  • lo dimmi subito → dimmelo subito (bij tu gaat het voornaamwoord achteraan)
  • signora, accomodati → signora, si accomodi (register Lei)
  • da mi un cornetto → dammi un cornetto (verdubbeling na da')

Zinnen om mee te nemen

Veel vaste uitdrukkingen zijn een imperativo met een voornaamwoord. Je hoort ze elke dag, en ze laten zich niet woord voor woord vertalen.

ZinBetekenis
fammi saperelaat het me weten
fatti sentirelaat eens van je horen
datti una mossaschiet eens op
fatti coraggiohoud moed
lasciami starelaat me met rust
non ti preoccuparemaak je geen zorgen

Met Lei worden ze mi faccia sapere, si faccia sentire, non si preoccupi.

Bij de klassieken

«Lasciatemi andare! Chi siete voi? Dove mi conducete? Perchè m’avete presa? Lasciatemi andare, lasciatemi andare!»

‘Laat me gaan! Wie zijn jullie? Waar brengen jullie me heen? Waarom hebben jullie me meegenomen? Laat me gaan, laat me gaan!’

Lucia roept het naar haar ontvoerders. Lasciate is de imperativo voor voi, het voornaamwoord plakt achteraan, en de klemtoon blijft op la: LA-scia-te-mi. Er verdubbelt hier niets: dat doen alleen de korte vormen zoals da' en di'.

Alessandro Manzoni, I promessi sposi, hfst. XX (1840)

Wist je dat?

Bij de korte gebiedende vormen verdubbelt de eerste medeklinker van het voornaamwoord: di' plus mi wordt dimmi, fa' plus lo wordt fallo, da' plus ci wordt dacci. Bij di' en fa' is dat een spoor van het Latijn: dic mihi werd dimmi, doordat de slot-c van dic zich aanpaste aan de medeklinker erna; de andere korte vormen volgden het voorbeeld. Eén vorm ontsnapt: gli, dat nooit verdubbelt, dus digli.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een chat over de parmigiana.

RRosa
online
R
RosaHo fatto troppa parmigiana. La vuoi?12:02
Domanda inutile! Dimmi solo quando passare.12:03
R
RosaVieni alle sette. Portati un contenitore grande. Anzi due: prendili bassi, è più comodo.12:04
E il vino? Ne ho uno buono.12:06
R
RosaPortalo! Ma la parmigiana è una sorpresa per Gino: non dirglielo se lo senti. Digli solo che ci vediamo per un caffè.12:07
Fidati, sarò una tomba.12:08

Vragen

Che cosa deve portare, oltre al vino?

Per chi è la sorpresa?

«Dimmi», «portalo», «digli»: dove va il pronome con l'imperativo?

Completa: «Questo libro è per Anna: ___ appena la vedi» (tu, dare, a lei, il libro).

Een portie parmigiana van aubergine met een blaadje basilicum
La parmigiana? Portatela a casa, anzi prendine due porzioni.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Attaccati alla fine

    Bij tu, noi, voi plakt het voornaamwoord vast. Herschrijf.

    1. Chiama Marco! →
    2. Scrivi a me! →
    3. Prendi le chiavi! →
    4. Diamo il libro a lui! →
    5. Aspettate noi! →
    6. Alzati presto! →

  2. 02 I cinque verbi corti

    Va’, da’, fa’, sta’, di’ verdubbelen de medeklinker van het voornaamwoord. Herschrijf.

    1. Dare il libro a me! →
    2. Dire la verità a me! →
    3. Fare questo! →
    4. Andare via! (tu) →
    5. Stare zitto! (tu) →
    6. Dare una mano a lui! →

  3. 03 Il negativo

    Bij tu gebruikt de ontkenning de infinitief, en het voornaamwoord kan ervoor of vastgeplakt. Vorm om.

    1. Chiamalo! →
    2. Dimmelo! →
    3. Alzati! →
    4. Compratele! (voi) →
    5. Diamoglielo! →
    6. Fallo! →

  4. 04 Con il Lei: il pronome sta davanti

    In de beleefdheidsvorm is de gebiedende wijs een congiuntivo en komt het voornaamwoord ervoor. Herschrijf.

    1. Chiamalo! (a un cliente) →
    2. Dimmi! (a un signore) →
    3. Scusami! (a una signora) →
    4. Aspettami! (a un collega, Lei) →
    5. Siediti! (a un ospite, Lei) →
    6. Dammelo! (a un impiegato, Lei) →

  5. 05 Istruzioni in cucina

    Vul de gebiedende wijs, de voornaamwoorden en de verbindingswoorden in.

    Herhaling gecombineerde voornaamwoorden · verbindingswoorden · A2: imperatief

    1. (tu / prendere) le uova e (romperle) in una ciotola.
    2. (aggiungere) il sale, non troppo.
    3. La pasta? (buttarla) appena l’acqua bolle.
    4. (non scolare) tutta l’acqua: (tenerne) un po’.
    5. (mescolare) la crema (essere) liscia. (finché)
    6. Se serve, (chiedere) a tua madre: (lei / spiegartelo) meglio di me.

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Twee handen die een smartphone vasthouden
Scaricala, aprila e leggila con calma.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: de startpagina van een app.

Come si comincia · Tuffo Italiano
tuffoitaliano.app/inizia

Tre minuti, poi pensaci tu

Scarica l'app e apri il primo capitolo: leggilo con calma, sono due schermate.

Il test di livello fa paura a tutti: fallo lo stesso, e non prenderlo troppo sul serio. Serve a noi, non a giudicare te.

Gli esercizi sbagliati tornano da soli dopo tre giorni: rifalli senza guardare le soluzioni. Se un audio è troppo veloce, rallentalo con il tasto tartaruga.

Un dubbio di grammatica? Scrivicelo: risponde una persona, non un robot. E la serie dei giorni di studio… non fartela scappare!

Vragen

Dopo quanti giorni tornano gli esercizi sbagliati?

A che cosa serve il tasto tartaruga?

«Fallo» ha due elle perché…

Completa: «È un segreto: ___ per te» (tu, tenere, il segreto).

Nog een tekst over dit onderwerp? Het antwoordapparaat van de dokter · Het recept voor tiramisù

Nog één keer

Haak het voornaamwoord aan of los:

  1. Questo caffè è freddo: , per favore.
  2. Prego signora, al tavolo.
  3. la verità: è decaffeinato?
  4. Le paste sono fresche: due.
  5. Non : avete finito i cornetti.

Veelgestelde vragen

Waar ligt de klemtoon in portamelo?
Op dezelfde plek als in porta: POR-ta-me-lo. De voornaamwoorden die achteraan komen, verschuiven de klemtoon niet, ook al wordt het woord lang. Zo ook SCRI-vi-me-lo, MAN-da-glie-lo. Leg je hem op -me-, dan klinkt het als een ander woord.
Hoe zeg je «laten we het doen»?
Met de wij-vorm en het voornaamwoord eraan vast: facciamolo! Zo ook andiamoci (laten we erheen gaan), diciamolo (laten we het eerlijk zeggen), sentiamoci domani (laten we morgen bellen). Net als bij tu plakt alles achteraan; alleen bij Lei blijft het ervoor.
Waarom hoor ik de hele dag dai!?
Het is de imperativo van dare, maar als tussenwerpsel betekent het «kom op!» of «ach, toe nou». Dai, andiamo! is aansporen, dai, non ci credo is ongeloof, en ma dai! is verbazing: echt waar? De betekenis zit in de toon. Met geven heeft het niets meer te maken.
Waar staat het voornaamwoord bij een bevel?
Erachter, vastgeplakt, in de je-vorm en de wij- en jullie-vorm: guardami, diamoglielo, ditemi. Bij de beleefde vorm gaat het ervoor: mi dica, si accomodi.
Wanneer verdubbelt de medeklinker?
Alleen na de vijf korte vormen va', da', fa', sta' en di': vacci, dammi, fallo, stammi, dimmelo. Behalve met gli: dagli, fagli.
Hoe zit het met het ontkennende bevel?
Twee mogelijkheden, allebei goed: non me lo dire of non dirmelo. Bij de infinitief mag het voornaamwoord voor of achter.
Wat gebeurt er met de beleefde vorm?
Die gebruikt de conjunctief en zet het voornaamwoord ervoor: me lo dica, si sieda, non si preoccupi. Dat laatste hoor je in Italië tien keer per dag.
Hoe zeg je «ga weg» en «kom hier»?
Vattene! en vieni qua! De eerste is va' plus te plus ne, met verdubbeling: een van de dichtstgepakte woorden van de taal.
De imperatief met voornaamwoorden (B1): De twee positiesDe twee posities

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B1 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →