Grammatica · B1
De verbindingswoorden
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Verbindingswoorden maken van losse zinnen een betoog: quindi trekt een conclusie, però brengt een elegant «maar», mentre zet twee dingen tegenover elkaar. Ze zijn het verschil tussen praten en argumenteren, en op de universiteit zijn ze een cijfer waard.
- 4min lezen
- 15min oefeningen
- B1niveau
Wat je leert
- Toevoegen, tegenstellen, concluderen, uitleggen, ordenen
- Però, invece, tuttavia: niet hetzelfde «maar»
- Anche se of benché: indicatief of conjunctief
- Woordenschat: l'università
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Nederlandse voegwoorden vragen geen aparte wijs. In het Italiaans wel: anche se met de indicativo, benché en sebbene met de congiuntivo. Dezelfde vertaling, andere grammatica: dat is de moeilijkheid van dit hoofdstuk.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.
Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De gereedschapskist
| Functie | Verbindingswoorden | Voorbeeld in de collegezaal |
|---|---|---|
| toevoegen | inoltre, anche, pure | inoltre, i dati confermano l’ipotesi |
| tegenstellen | ma, però, invece, tuttavia | la teoria è elegante, tuttavia i dati mancano |
| concluderen | quindi, perciò, dunque | quindi la tesi regge |
| uitleggen | infatti, cioè, ad esempio | infatti, il primo esperimento lo dimostra |
| ordenen | prima di tutto, poi, infine | infine, due parole sul metodo |
| tijd en contrast | mentre, quando, appena | mentre il relatore parlava, prendevo appunti |
Goed om te weten
- Infatti bevestigt wat je net zei (inderdaad, en dat blijkt ook); in effetti geeft toe dat de ander gelijk heeft. Het zijn geen synoniemen, en de verwisseling valt op.
- Cioè betekent «dat wil zeggen», maar in de spreektaal is het ook een opvulwoord: cioè, non lo so.
- Net als ons «terwijl» heeft mentre twee betekenissen: tijd (mentre mangiavo, ha suonato il telefono) en tegenstelling (io lavoro, mentre tu dormi).
De meest gemaakte fouten
piove. Vado all’università. Prendo l’ombrello→ piove, quindi prendo l’ombrello (verbinden, niet opsommen)ma però non sono d’accordo→ però non sono d’accordo (één van de twee volstaat)studio molto, quindi però non passo l’esame→ studio molto, però non passo l’esame (contrast, geen conclusie)
Spreektaal of schrijftaal?
Hetzelfde idee krijgt een ander woord naargelang de plek. Een verbindingswoord uit een essay klinkt stijf aan de bar; andersom klinkt het slordig.
| Idee | Aan de bar | In een essay of een mail |
|---|---|---|
| dus | allora, quindi | pertanto, dunque |
| maar | ma, però | tuttavia, nondimeno |
| omdat | siccome, visto che | poiché, dato che |
| ook | anche, pure | inoltre, altresì |
| in elk geval | comunque | in ogni caso |
In een sollicitatiebrief of een mail aan de gemeente kies je uit de laatste kolom. Tegen vrienden uit de middelste.
Bij de klassieken
«“Io sono il Grillo-parlante, e abito in questa stanza da più di cent’anni.” “Oggi però questa stanza è mia”, disse il burattino»‘«Ik ben de Pratende Krekel, en ik woon al meer dan honderd jaar in deze kamer.» «Vandaag is deze kamer echter van mij», zei de pop’
Però staat hier midden in de zin, na oggi: anders dan ma kan het verschuiven, net als ons «echter». De tegenstelling is duidelijk: vroeger was de kamer van de Krekel, vandaag is ze van Pinocchio.
Wist je dat?
De verbindingswoorden zijn het punt waar Italiaanse grammatica en Italiaanse logica samenvallen. Anche se en benché betekenen allebei «hoewel», maar de eerste neemt de indicatief en de tweede de conjunctief: anche se piove tegenover benché piova. Het verschil zit in de bouw: anche se is letterlijk «ook als» en houdt de indicatief van se; benché, uit ben(e) che, zet de Latijnse traditie voort waarin een toegeving in de conjunctief stond. Twee woorden voor «hoewel», twee stambomen.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een ansichtkaart uit Palermo.
Caro Jan,
Palermo è un caos meraviglioso. Appena arrivi, il traffico ti spaventa; però dopo un giorno capisci le regole del gioco.
Siccome faceva caldo, uscivamo presto: prima il mercato, poi il mare. Mentre gli altri dormivano, io fotografavo le strade vuote.
Il palazzo dei Normanni il martedì è chiuso, quindi ci torniamo domani. Insomma: qui una settimana non basta.
A presto, Teun
ITALIANE
C.P.
Kerkstraat 5
6811 EA Arnhem
Vragen
Perché uscivano presto la mattina?
Perché tornano domani al palazzo dei Normanni?
«Siccome faceva caldo, uscivamo presto»: «siccome» introduce…
Completa: «Pioveva, ___ siamo rimasti a casa».

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 Aggiungere, opporre, spiegare
Vul aan met inoltre, invece, infatti, quindi, però, perché.
- Non ho studiato, non ho passato l’esame.
- Volevo uscire, pioveva.
- È bravo: ha finito prima di tutti.
- Il corso è utile; costa poco.
- Io prendo il caffè, lui il tè.
- Sono rimasto a casa ero stanco.
02 Il tempo del racconto
Vul aan met prima di, dopo, mentre, appena, finché.
- uscire, chiudi la finestra.
- aver mangiato, siamo usciti.
- parlavo, lui guardava il telefono.
- arrivo, ti chiamo.
- Aspetta non torno.
- la lezione, ci vediamo al bar.
03 Il connettivo giusto per il senso
Kies tussen de twee opties.
- Ho studiato molto, (quindi / però) ho passato l’esame. →
- Ho studiato molto, (quindi / però) non ho passato l’esame. →
- Non esco (perché / anche se) piove. →
- Esco (perché / anche se) piove. →
- Parla piano (così / perché) tutti capiscono. →
- (Siccome / Nonostante) era tardi, siamo tornati a casa. →
04 Quelli che vogliono il congiuntivo
Benché, sebbene, affinché, prima che, a meno che vragen om de congiuntivo. Vul aan.
- Benché (essere) stanco, è venuto.
- Sebbene (piovere) , siamo usciti.
- Te lo spiego affinché tu (capire) .
- Parti prima che (essere) troppo tardi.
- Vengo, a meno che tu (non volere) .
- Nonostante (loro / avere) poco tempo, ci hanno aiutato.
05 La lettera di presentazione
Vul de verbindingswoorden en de juiste wijzen in.
Herhaling congiuntivo presente · condizionale presente
- Le scrivo ho visto il vostro annuncio.
- Ho lavorato tre anni in un’azienda simile; conosco bene il settore.
- non abbia esperienza diretta di export, imparo in fretta.
- , parlo tre lingue e ho la patente B.
- Sono disponibile da subito, preferirei cominciare a settembre.
- Resto a disposizione Lei (volere) altre informazioni.
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: een commentaar in de krant.
La Gazzetta della Domenica
domenica 26 aprile · pagina 6
Il commento
La biblioteca apre la sera: perciò qualcosa cambia
di Luca Mondini
Da marzo la biblioteca chiude alle 23. All'inizio sembrava un esperimento; invece è diventata un'abitudine: la sera i tavoli sono pieni.
Infatti i numeri parlano chiaro: tremila ingressi in più in due mesi. Tuttavia non è tutto perfetto: mancano i posti, perciò molti studiano seduti sulle scale.
Poiché lo spazio non si può allargare, il Comune pensa a una seconda sede. Nonostante i costi, l'idea piace: non solo agli studenti, ma anche ai pensionati del quartiere.
Insomma: a volte basta una chiave girata più tardi.
Vragen
A che ora chiude adesso la biblioteca?
Perché molti studiano sulle scale?
«Tuttavia non è tutto perfetto»: «tuttavia» somiglia a…
Completa: «___ i prezzi alti, il ristorante è sempre pieno».
Nog een tekst over dit onderwerp? De telefoonrekening
Nog één keer
Kies het verbindingswoord:
- Ho studiato tutta la notte, sono pronto per l’esame.
- La lezione era interessante, l’aula era gelida.
- , presenterò il metodo; poi i risultati.
- Il professore è severo: boccia metà del corso.
- Laura studia medicina, io architettura.
Veelgestelde vragen
Hoe vertaal je «toch»?
Siccome of perché: allebei «omdat»?
Hoe vertaal je «trouwens»?
Welke verbindingswoorden nemen de congiuntivo?
Welke verbindingswoorden nemen de indicatief?
Wat is het verschil tussen perché met en zonder congiuntivo?
Hoe zeg je «dus», «dan» en «daarom»?
Welke fout maken Nederlanders het vaakst?
De gereedschapskistBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B1 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen