Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · B2

De lijdende vorm

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een fresco achter het glas van een restauratiewerkplaats, met de kist en het materieel · Italiaanse grammatica B2
È stato dipinto nel Quattrocento, viene protetto adesso: de lijdende vorm kijkt naar wie het ondergaat.

De lijdende vorm verplaatst de schijnwerpers van de dader naar de handeling: il satellite è stato lanciato ieri. Het Italiaans heeft er drie versies van: essere (neutraal), venire (de handeling terwijl ze gebeurt), andare (de verplichting: va verificato).

  • 4min lezen
  • 15min oefeningen
  • B2niveau

Wat je leert

  • Essere, venire of andare + deelwoord
  • Va controllato: de lijdende vorm die «moet» zegt
  • Si vendono case: het si passivante
  • Woordenschat: lo spazio

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Het Nederlands bouwt de lijdende vorm met worden en zijn, en dat onderscheid helpt: venire komt overeen met worden (de handeling), essere met zijn (de toestand). Nieuw is andare voor verplichting: va fatto, het moet gedaan worden.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De drie hulpwerkwoorden

HulpwerkwoordNuanceIn de controlekamer
essereneutraal, in alle tijdenil razzo è stato progettato a Torino
venirede handeling, alleen in enkelvoudige tijdeni dati vengono trasmessi ogni ora
andarenoodzaak (= moet worden)ogni valvola va controllata due volte
Het deelwoord buigt altijd mee met het onderwerp: la sonda è stata lanciata, i moduli vengono assemblati. De dader komt, indien nodig, met da: è stato costruito dall’Agenzia Spaziale Italiana.

Actief en passief naast elkaar

ActiefPassief
i tecnici controllano i motorii motori vengono controllati dai tecnici
l’ESA ha approvato la missionela missione è stata approvata dall’ESA
bisogna verificare i sensorii sensori vanno verificati

Goed om te weten

  • Het Nederlandse «raken» wordt vaak rimanere: è rimasto ferito, hij raakte gewond; sono rimasti coinvolti, ze raakten erbij betrokken.
  • Zoekraken is andare perso: è andato perso il bagaglio, de bagage is zoekgeraakt. Ook hier buigt het deelwoord mee: è andata persa la valigia.

De meest gemaakte fouten

  • la sonda è stato lanciata → la sonda è stata lanciata (stato en lanciata buigen allebei mee met la sonda)
  • i dati vengono stati trasmessi → i dati sono stati trasmessi (venire heeft geen samengestelde tijden)
  • il modulo va essere controllato → il modulo va controllato (andare + deelwoord, zonder essere)

Toestand of handeling?

Essere + deelwoord kan een toestand beschrijven of een handeling vertellen. De context beslist, en soms het hulpwerkwoord.

ZinBetekenis
il negozio è chiusoeen toestand: het rolluik is dicht
il negozio è stato chiusoeen feit: iemand heeft het gesloten, en het is gebeurd
il negozio viene chiuso alle ottoeen gewoonte of een handeling die nu gebeurt
il negozio si chiude alle ottohetzelfde, zonder iemand te noemen

Het Nederlands maakt hetzelfde onderscheid met «is» en «wordt». Daarom kun je venire hier vertalen als «worden»: viene chiuso, wordt gesloten.

Bij de klassieken

«Perchè quel campo è stato comprato da un gran signore e da domani in là non sarà più permesso a nessuno di seminarvi i denari.»

‘Omdat dat veld gekocht is door een grote heer en het vanaf morgen niemand meer toegestaan zal zijn er geld in te zaaien.’

De Vos lokt Pinocchio naar het «Wonderveld». Twee keer de lijdende vorm: è stato comprato met de handelende persoon na da, en sarà permesso zonder. Het deelwoord stato doet het werk van ons «geworden».

Carlo Collodi, Le avventure di Pinocchio, hfst. XVIII (1881-1883)

Wist je dat?

Het Latijn had een eigen passieve vervoeging, amor, «ik word bemind», met uitgangen in plaats van hulpwerkwoorden. Die verdween helemaal, en de Romaanse talen bouwden het passief opnieuw met essere plus deelwoord. Het Italiaans ging verder en voegde een tweede hulpwerkwoord toe dat de zustertalen zo niet kennen: venire, dat precies het werk doet van het Nederlandse worden. La porta viene chiusa benadrukt de handeling, la porta è chiusa kan ook de toestand betekenen.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een bericht over de heropende brug.

Il Corriere del Quartiere

giovedì 14 maggio · pagina 2

Lavori

Il ponte è stato riaperto dopo tre mesi

di Sergio Valli

Il ponte sul torrente è tornato in servizio ieri mattina. La struttura era stata chiusa a febbraio, dopo la piena, e per tre mesi il quartiere ha girato al largo.

I controlli ora vengono ripetuti ogni sei mesi: il prossimo sarà fatto in ottobre. Le barriere nuove sono state montate da una ditta della zona in due settimane.

Dai vigili una raccomandazione doppia: la pista sotto il ponte va evitata nelle ore di pioggia forte, e ogni danno va segnalato subito al Comune, anche con una foto.

Vragen

Quando era stata chiusa la struttura?

Ogni quanto vengono ripetuti i controlli?

«I controlli vengono ripetuti»: qui «venire» serve a…

«Ogni danno va segnalato» significa che ogni danno…

Completa: «Il pane ___ sfornato ogni mattina alle sei» (venire).

Een klein gewelfd stenen bruggetje over een beek in het bos, in Friuli
Il ponte è stato riaperto dopo tre mesi di lavori.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Da attiva a passiva

    Maak er de lijdende vorm van met essere + deelwoord.

    1. Il cuoco prepara la cena. →
    2. Molti leggono questo giornale. →
    3. L’azienda ha assunto due persone. →
    4. Il comune costruirà una scuola. →
    5. I turisti visitano il museo. →
    6. Qualcuno ha rubato la bici. →

  2. 02 Con venire e andare

    Venire benadrukt de handeling, andare drukt noodzaak uit. Vul aan.

    1. Il modulo compilato in stampatello. (venire, presente)
    2. Il modulo compilato entro oggi. (andare, presente)
    3. Le domande inviate per posta. (venire, presente)
    4. Le domande inviate entro il 30. (andare, presente)
    5. La legge approvata l’anno scorso. (venire, passato)
    6. Questo problema risolto subito. (andare, presente)

  3. 03 Il si passivante

    Herschrijf met si, zoals in het voorbeeld: Si vendono case.

    1. Case sono vendute qui. →
    2. Il vino è prodotto in questa zona. →
    3. Gli errori sono corretti in classe. →
    4. L’italiano è parlato anche qui. →
    5. Le domande sono accettate online. →
    6. Il pane è fatto ogni mattina. →

  4. 04 Quando la passiva non si può

    Alleen werkwoorden met een lijdend voorwerp laten het toe. Schrijf sì of no en vorm om waar het kan.

    1. Marco ha scritto la lettera. →
    2. Marco è andato a Roma. →
    3. Il tecnico ripara la caldaia. →
    4. Il treno parte alle otto. →
    5. Tutti apprezzano il suo lavoro. →
    6. Mi piace questo film. →

  5. 05 L’articolo di giornale

    Vul lijdende vormen, het si passivante en de juiste tijden in.

    Herhaling tijdenopeenvolging in de conjunctief · B1: onpersoonlijke si

    1. Ieri (approvare) il nuovo piano del traffico.
    2. Il provvedimento (volere) dal comune per ridurre le auto in centro.
    3. Dal primo settembre non (potere) più entrare nella zona rossa.
    4. I permessi (rilasciare) solo ai residenti.
    5. Le multe (pagare) entro sessanta giorni.
    6. Secondo il sindaco, l’aria (migliorare) già nei primi mesi.

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Een zaal van het museum in het Castello Sforzesco in Milaan, met beelden en zuilen
Le opere non vanno toccate.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: het bord van een museum.

MUSEO CIVICO

Come viene protetta la collezione

Operenon vanno toccate: l'olio delle mani le rovina

Bigliettivengono controllati anche all'uscita

Zainivanno lasciati negli armadietti dell'ingresso

Fotosono permesse, ma il flash va spento

Sala degli specchiè stata riaperta a marzo, dopo il restauro

Visite guidatevengono organizzate ogni sabato alle 11

Il lunedì il museo viene pulito da cima a fondo: si resta chiusi.

Vragen

Dove vanno lasciati gli zaini?

Quando è stata riaperta la sala degli specchi?

«Le opere non vanno toccate»: andare + participio esprime…

«Vengono controllati» invece di «sono controllati»: che sfumatura aggiunge venire?

Completa: «I documenti ___ firmati entro venerdì» (andare).

Nog een tekst over dit onderwerp? Een klachtenmail · Een terugbetalingsformulier

Nog één keer

Zet in de juiste lijdende vorm:

  1. Il satellite questa notte.
  2. I dati in tempo reale.
  3. Ogni componente prima del volo.
  4. La missione dall’agenzia.
  5. Le tute già in rampa.

Veelgestelde vragen

Het huis is in 1900 gebouwd: è stata costruita of viene costruita?
La casa è stata costruita nel 1900. Het Nederlandse «is gebouwd» is een voltooide tijd, en in samengestelde tijden kan venire niet: alleen essere. Viene costruita betekent «wordt gebouwd», nu of gewoonlijk. Op een gevel of een bordje lees je ook de passato remoto: fu costruita nel 1900.
Er wordt gedanst: hoe zeg je dat?
Met de onpersoonlijke si: si balla. Het Nederlandse «er wordt» zonder onderwerp heeft geen letterlijke Italiaanse tegenhanger; een lijdende vorm met essere of venire kan alleen als er iets is wat iets ondergaat. In questa casa si mangia tardi, hier wordt laat gegeten. Si lavora anche il sabato.
Ik ben geboren in Utrecht: is dat een lijdende vorm?
In het Italiaans niet. «Geboren worden» is gewoon het werkwoord nascere, en dat is bedrijvend: sono nato a Utrecht, è nata nel 1990. Het hulpwerkwoord is essere omdat nascere een verandering van toestand is, niet omdat het passief zou zijn. Een vorm met venire bestaat hier niet.
Wat is het verschil tussen essere en venire in het passief?
Essere is dubbelzinnig: la porta è chiusa kan «wordt gesloten» of «is dicht» betekenen. Venire laat geen twijfel: la porta viene chiusa is altijd de handeling. Daarom staat venire zo vaak in reglementen en instructies.
Kun je andare ook als passief gebruiken?
Ja, met de betekenis «moeten»: il modulo va compilato, het formulier moet ingevuld worden. Een beknopte vorm die je in officiële taal overal tegenkomt.
Hoe zeg je «door wie»?
Met da: il libro è stato scritto da Calvino. Bij een middel of instrument gebruik je con; da parte di is een formelere variant van da.
Wanneer gebruik je het si passivante in plaats van het passief?
Als de handelende persoon er niet toe doet en de zin lichter moet: si vendono case in plaats van le case vengono vendute. In gesproken Italiaans wint bijna altijd de si-vorm.
Welke werkwoorden kunnen niet in het passief?
Die zonder lijdend voorwerp: andare, venire, arrivare. Grotendeels dezelfde werkwoorden die in de voltooide tijd essere nemen.
De lijdende vorm (B2): De drie hulpwerkwoordenDe drie hulpwerkwoorden

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →