Grammatica · B2
De lijdende vorm
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

De lijdende vorm verplaatst de schijnwerpers van de dader naar de handeling: il satellite è stato lanciato ieri. Het Italiaans heeft er drie versies van: essere (neutraal), venire (de handeling terwijl ze gebeurt), andare (de verplichting: va verificato).
- 4min lezen
- 15min oefeningen
- B2niveau
Wat je leert
- Essere, venire of andare + deelwoord
- Va controllato: de lijdende vorm die «moet» zegt
- Si vendono case: het si passivante
- Woordenschat: lo spazio
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Het Nederlands bouwt de lijdende vorm met worden en zijn, en dat onderscheid helpt: venire komt overeen met worden (de handeling), essere met zijn (de toestand). Nieuw is andare voor verplichting: va fatto, het moet gedaan worden.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.
Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De drie hulpwerkwoorden
| Hulpwerkwoord | Nuance | In de controlekamer |
|---|---|---|
| essere | neutraal, in alle tijden | il razzo è stato progettato a Torino |
| venire | de handeling, alleen in enkelvoudige tijden | i dati vengono trasmessi ogni ora |
| andare | noodzaak (= moet worden) | ogni valvola va controllata due volte |
Actief en passief naast elkaar
| Actief | Passief |
|---|---|
| i tecnici controllano i motori | i motori vengono controllati dai tecnici |
| l’ESA ha approvato la missione | la missione è stata approvata dall’ESA |
| bisogna verificare i sensori | i sensori vanno verificati |
Goed om te weten
- Het Nederlandse «raken» wordt vaak rimanere: è rimasto ferito, hij raakte gewond; sono rimasti coinvolti, ze raakten erbij betrokken.
- Zoekraken is andare perso: è andato perso il bagaglio, de bagage is zoekgeraakt. Ook hier buigt het deelwoord mee: è andata persa la valigia.
De meest gemaakte fouten
la sonda è stato lanciata→ la sonda è stata lanciata (stato en lanciata buigen allebei mee met la sonda)i dati vengono stati trasmessi→ i dati sono stati trasmessi (venire heeft geen samengestelde tijden)il modulo va essere controllato→ il modulo va controllato (andare + deelwoord, zonder essere)
Toestand of handeling?
Essere + deelwoord kan een toestand beschrijven of een handeling vertellen. De context beslist, en soms het hulpwerkwoord.
| Zin | Betekenis |
|---|---|
| il negozio è chiuso | een toestand: het rolluik is dicht |
| il negozio è stato chiuso | een feit: iemand heeft het gesloten, en het is gebeurd |
| il negozio viene chiuso alle otto | een gewoonte of een handeling die nu gebeurt |
| il negozio si chiude alle otto | hetzelfde, zonder iemand te noemen |
Het Nederlands maakt hetzelfde onderscheid met «is» en «wordt». Daarom kun je venire hier vertalen als «worden»: viene chiuso, wordt gesloten.
Bij de klassieken
«Perchè quel campo è stato comprato da un gran signore e da domani in là non sarà più permesso a nessuno di seminarvi i denari.»‘Omdat dat veld gekocht is door een grote heer en het vanaf morgen niemand meer toegestaan zal zijn er geld in te zaaien.’
De Vos lokt Pinocchio naar het «Wonderveld». Twee keer de lijdende vorm: è stato comprato met de handelende persoon na da, en sarà permesso zonder. Het deelwoord stato doet het werk van ons «geworden».
Wist je dat?
Het Latijn had een eigen passieve vervoeging, amor, «ik word bemind», met uitgangen in plaats van hulpwerkwoorden. Die verdween helemaal, en de Romaanse talen bouwden het passief opnieuw met essere plus deelwoord. Het Italiaans ging verder en voegde een tweede hulpwerkwoord toe dat de zustertalen zo niet kennen: venire, dat precies het werk doet van het Nederlandse worden. La porta viene chiusa benadrukt de handeling, la porta è chiusa kan ook de toestand betekenen.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een bericht over de heropende brug.
Il Corriere del Quartiere
giovedì 14 maggio · pagina 2
Lavori
Il ponte è stato riaperto dopo tre mesi
di Sergio Valli
Il ponte sul torrente è tornato in servizio ieri mattina. La struttura era stata chiusa a febbraio, dopo la piena, e per tre mesi il quartiere ha girato al largo.
I controlli ora vengono ripetuti ogni sei mesi: il prossimo sarà fatto in ottobre. Le barriere nuove sono state montate da una ditta della zona in due settimane.
Dai vigili una raccomandazione doppia: la pista sotto il ponte va evitata nelle ore di pioggia forte, e ogni danno va segnalato subito al Comune, anche con una foto.
Vragen
Quando era stata chiusa la struttura?
Ogni quanto vengono ripetuti i controlli?
«I controlli vengono ripetuti»: qui «venire» serve a…
«Ogni danno va segnalato» significa che ogni danno…
Completa: «Il pane ___ sfornato ogni mattina alle sei» (venire).

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 Da attiva a passiva
Maak er de lijdende vorm van met essere + deelwoord.
- Il cuoco prepara la cena. →
- Molti leggono questo giornale. →
- L’azienda ha assunto due persone. →
- Il comune costruirà una scuola. →
- I turisti visitano il museo. →
- Qualcuno ha rubato la bici. →
02 Con venire e andare
Venire benadrukt de handeling, andare drukt noodzaak uit. Vul aan.
- Il modulo compilato in stampatello. (venire, presente)
- Il modulo compilato entro oggi. (andare, presente)
- Le domande inviate per posta. (venire, presente)
- Le domande inviate entro il 30. (andare, presente)
- La legge approvata l’anno scorso. (venire, passato)
- Questo problema risolto subito. (andare, presente)
03 Il si passivante
Herschrijf met si, zoals in het voorbeeld: Si vendono case.
- Case sono vendute qui. →
- Il vino è prodotto in questa zona. →
- Gli errori sono corretti in classe. →
- L’italiano è parlato anche qui. →
- Le domande sono accettate online. →
- Il pane è fatto ogni mattina. →
04 Quando la passiva non si può
Alleen werkwoorden met een lijdend voorwerp laten het toe. Schrijf sì of no en vorm om waar het kan.
- Marco ha scritto la lettera. →
- Marco è andato a Roma. →
- Il tecnico ripara la caldaia. →
- Il treno parte alle otto. →
- Tutti apprezzano il suo lavoro. →
- Mi piace questo film. →
05 L’articolo di giornale
Vul lijdende vormen, het si passivante en de juiste tijden in.
Herhaling tijdenopeenvolging in de conjunctief · B1: onpersoonlijke si
- Ieri (approvare) il nuovo piano del traffico.
- Il provvedimento (volere) dal comune per ridurre le auto in centro.
- Dal primo settembre non (potere) più entrare nella zona rossa.
- I permessi (rilasciare) solo ai residenti.
- Le multe (pagare) entro sessanta giorni.
- Secondo il sindaco, l’aria (migliorare) già nei primi mesi.
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: het bord van een museum.
MUSEO CIVICO
Come viene protetta la collezione
Operenon vanno toccate: l'olio delle mani le rovina
Bigliettivengono controllati anche all'uscita
Zainivanno lasciati negli armadietti dell'ingresso
Fotosono permesse, ma il flash va spento
Sala degli specchiè stata riaperta a marzo, dopo il restauro
Visite guidatevengono organizzate ogni sabato alle 11
Il lunedì il museo viene pulito da cima a fondo: si resta chiusi.
Vragen
Dove vanno lasciati gli zaini?
Quando è stata riaperta la sala degli specchi?
«Le opere non vanno toccate»: andare + participio esprime…
«Vengono controllati» invece di «sono controllati»: che sfumatura aggiunge venire?
Completa: «I documenti ___ firmati entro venerdì» (andare).
Nog een tekst over dit onderwerp? Een klachtenmail · Een terugbetalingsformulier
Nog één keer
Zet in de juiste lijdende vorm:
- Il satellite questa notte.
- I dati in tempo reale.
- Ogni componente prima del volo.
- La missione dall’agenzia.
- Le tute già in rampa.
Veelgestelde vragen
Het huis is in 1900 gebouwd: è stata costruita of viene costruita?
Er wordt gedanst: hoe zeg je dat?
Ik ben geboren in Utrecht: is dat een lijdende vorm?
Wat is het verschil tussen essere en venire in het passief?
Kun je andare ook als passief gebruiken?
Hoe zeg je «door wie»?
Wanneer gebruik je het si passivante in plaats van het passief?
Welke werkwoorden kunnen niet in het passief?
De drie hulpwerkwoordenBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen