Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · A2

De directe voornaamwoorden

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een Napolitaanse groenteboer in 1970, met kratten en prijskaartjes in lire · Italiaanse grammatica A2
Lo assaggio, la prendo, li peso: op de markt gaan de voornaamwoorden aan het werk.

Directe voornaamwoorden vervangen het lijdend voorwerp zodat je het niet herhaalt: compri il pecorino? Sì, lo compro. Ze staan voor het werkwoord, en in de verleden tijd laten ze het deelwoord meebuigen: l’ho comprata.

  • 4min lezen
  • 18min oefeningen
  • A2niveau

Wat je leert

  • lo, la, li, le en mi, ti, ci, vi
  • Waar ze staan: lo prendo, voglio prenderlo
  • In de passato prossimo: l’ho presa
  • Woordenschat: il mercato

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

In het Nederlands staat het lijdend voorwerp na het werkwoord: ik zie hem. In het Italiaans ervoor: lo vedo. Alleen bij een infinitief of gebiedende wijs plakt het achteraan: voglio vederlo, chiamalo! De plaats is hier belangrijker dan de vorm.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De vormen

VoornaamwoordVervangtOp de markt
mi / time / temi senti? ti vedo alla bancarella
loeen mannelijk zelfstandig naamwoordil vino? lo assaggio volentieri
laeen vrouwelijk zelfstandig naamwoordla mozzarella? la prendo subito
ci / vinoi / voici chiamano quando i porcini arrivano
limannelijk meervoudi pomodori? li scelgo uno a uno
levrouwelijk meervoudle olive? le compro qui da anni
Positie: voor het vervoegde werkwoord (lo prendo), vast aan de infinitief (voglio prenderlo) en aan de informele imperatief (prendilo!). Voor een klinker krijgen lo en la een apostrof: l’assaggio.

In de passato prossimo buigt het deelwoord mee

ZinWaarom
il pane? l’ho presolo + ho = l’ho, deelwoord mannelijk
la ricotta? l’ho presala laat het deelwoord meebuigen: presa
i carciofi? li ho presili: deelwoord op -i
le arance? le ho presele: deelwoord op -e

Goed om te weten

  • Lo neemt ook een bijvoeglijk naamwoord over na essere: sei stanca? Sì, lo sono. Het blijft altijd lo, ook bij een vrouw en in het meervoud.
  • Aan ecco plakken de voornaamwoorden vast: eccolo (daar is hij), eccola, eccoli, eccomi (hier ben ik).

De meest gemaakte fouten

  • compro lo domani → lo compro domani (het voornaamwoord staat voor het werkwoord)
  • la mozzarella? l’ho comprato → l’ho comprata (met la buigt het deelwoord mee)
  • vedo ti alla bancarella → ti vedo alla bancarella (nooit na het vervoegde werkwoord)

Luisteren naar, wachten op: in het Italiaans zonder voorzetsel

Veel Nederlandse werkwoorden hebben een voorzetsel bij zich. Hun Italiaanse tegenhanger neemt gewoon een lijdend voorwerp, en dus een direct voornaamwoord.

NederlandsItaliaansMet voornaamwoord
luisteren naar de radioascoltare la radiol'ascolto
wachten op de busaspettare l'autobusl'aspetto
zoeken naar de sleutelscercare le chiavile cerco
kijken naar de filmguardare il filmlo guardo
betalen voor de koffiepagare il caffèlo pago io

Aspetto per l'autobus of ascolto alla radio zijn letterlijke vertalingen die een Italiaan meteen hoort. Het voorzetsel valt gewoon weg.

Wist je dat?

De onbeklemtoonde voornaamwoorden komen rechtstreeks uit het Latijn: lo en la zijn wat er over is van illum en illam, dezelfde vormen die ook de lidwoorden il en la hebben opgeleverd. Lidwoord en voornaamwoord zijn dus tweelingen: il libro en lo leggo gaan terug op hetzelfde woord, met tweeduizend jaar sleet.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een chat over huisdingen.

MMarco
sta scrivendo…
M
MarcoHai visto le chiavi della cantina?17:20
Sì, le ho messe io nel cassetto della cucina.17:21
M
MarcoGrazie. Il pane lo compro io tornando a casa. E la torta per Ada?17:22
La ritiro io in pasticceria alle sei. I palloncini invece non li trovo.17:23
M
MarcoLi ha presi Ada ieri. Ah, tuo cugino ti cercava: lo chiami tu?17:24

Vragen

Dove sono le chiavi della cantina?

Chi ha preso i palloncini?

In «le ho messe», «le» sostituisce…

Completa: «Il giornale? ___ leggo stasera».

Een buurtkiosk in Padua, met kranten en tijdschriften uitgestald
Il giornale? Lo compro domani: het voornaamwoord bespaart je de herhaling.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Le forme

    Vervang het deel tussen haakjes door het directe voornaamwoord.

    1. Leggo (il libro) →
    2. Vedo (la casa) →
    3. Compro (i biglietti) →
    4. Mangio (le mele) →
    5. Aspetto (Marco) →
    6. Chiamo (Anna e Sara) →

  2. 02 Dove si mette

    Het voornaamwoord staat voor het werkwoord, maar plakt aan de infinitief. Vul aan.

    1. Il caffè? prendo volentieri.
    2. Le chiavi? Non trovo.
    3. Voglio comprar (il pane).
    4. Devo chiamar (Maria).
    5. Puoi aiutar? (me)
    6. conosci? (noi)

  3. 03 Mi, ti, ci, vi

    Vul het juiste voornaamwoord in.

    1. Marco chiama ogni sera. (a me)
    2. aspetto alle otto. (te)
    3. La professoressa ascolta. (noi)
    4. vedo domani, ragazzi. (voi)
    5. Nessuno capisce. (me)
    6. accompagno io. (te)

  4. 04 Al passato il participio si accorda

    Met lo, la, li, le volgt het deelwoord het voornaamwoord. Vul aan.

    1. La pizza? ho mangiat.
    2. I libri? ho lett.
    3. Le lettere? ho scritt.
    4. Il film? ho vist ieri.
    5. Le tue amiche? ho incontrat in centro.
    6. I biglietti? ho comprat online.

  5. 05 Al telefono

    Vul de directe voornaamwoorden en de juiste tijden in.

    Herhaling passato prossimo · keuze van het hulpwerkwoord

    1. – Hai visto Luca? – Sì, ho vist stamattina.
    2. – E le chiavi? – Non trovo più: ho perse.
    3. – Vuoi che aiuti? (te) · Sì, grazie.
    4. – Chiami tu Anna? – chiamo adesso.
    5. – I documenti? – Devo ancora prepararli, finisco stasera.
    6. – Allora aspetto alle nove. (voi)

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Werkplekken op een kantoor, met computers op de bureaus
L’ho riletto, lo firmo, lo manda Piero: één contract, drie voornaamwoorden.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: een kantoormail.

Prima di venerdì: chi fa che cosa

daSilvia Nardi <s.nardi@studiomora.it>

ateam@studiomora.it

datamar 7 ott, 09:12

Buongiorno a tutti,

il contratto Rossi: l'ho riletto ieri sera e lo firmo oggi. Poi lo manda Piero al cliente.

Le fatture di settembre le ha controllate Anna: le trovate già nella cartella condivisa.

I biglietti per la fiera li compra Marco entro domani. La sala riunioni la prenoto io per giovedì alle nove.

Domande? Mi trovate in ufficio fino alle sei.

Silvia

Vragen

Chi manda il contratto al cliente?

Dove sono le fatture di settembre?

«Le fatture le ha controllatE Anna»: perché il participio finisce in -e?

Completa: «I documenti? ___».

Nog een tekst over dit onderwerp? Pizza bestellen via de chat

Nog één keer

Vervang door het voornaamwoord:

  1. Il parmigiano? prendo stagionato.
  2. Le zucchine? scelgo piccole.
  3. La torta? per stasera.
  4. I funghi? io.
  5. Vuoi assaggiare il pecorino? Sì, voglio .

Veelgestelde vragen

Voglio prenderlo of lo voglio prendere?
Je mag kiezen. Na potere, volere en dovere mag het voornaamwoord achter de infinitief hangen of vóór het hele blok gaan staan: devo chiamarla en la devo chiamare. De tweede vorm is in de spreektaal iets gewoner. Bij andere werkwoorden kan dat niet: preferisco farlo io, nooit lo preferisco fare.
Ik heb ze gezien: li of le?
Dat hangt af van wat «ze» zijn. Het Nederlandse «ze» zegt niets over het geslacht, het Italiaans wel: li ho visti voor mannen, gemengde groepen en mannelijke woorden (i biglietti), le ho viste voor vrouwen en vrouwelijke woorden (le chiavi). Kijk dus eerst welk woord je vervangt.
Wanneer zeg je ho visto lui in plaats van l'ho visto?
Als je de persoon wilt aanwijzen of tegenover een ander wilt zetten: ho visto lui, non lei. L'ho visto is de neutrale zin, ik heb hem gezien. De sterke vormen (me, te, lui, lei, noi, voi, loro) komen achter het werkwoord en krijgen klemtoon, zoals ons «ik heb híém gezien».
Waar staat het directe voornaamwoord?
Vóór het vervoegde werkwoord: lo vedo, niet vedo lo. Bij de infinitief, de gebiedende wijs en het gerundio plakt het juist erachter: voglio vederlo, guardalo, guardandolo.
Wanneer wordt lo of la afgekort tot l'?
Voor een klinker en voor h: l'ho visto, l'aspetto. In het meervoud gebeurt dat nooit: li ho visti blijft heel.
Wat is dat lo dat een hele zin vervangt?
Een neutraal lo dat naar een idee verwijst, niet naar een ding: non lo so, ik weet het niet; te lo dico, ik zeg het je. In het Nederlands is dat «het».
Waarom hoor ik ne in plaats van lo bij hoeveelheden?
Omdat ne het deel vervangt en lo het geheel. Vuoi del vino? Ne prendo un po', ik neem er wat van. Maar il vino? Lo prendo, ik neem hem, allemaal.
Buigt het deelwoord mee bij lo, la, li, le?
Ja, en dat is verplicht: ho comprato le mele wordt le ho comprate. Bij mi, ti, ci, vi mag het meebuigen, maar het hoeft niet.
Overzicht van de Italiaanse directe voornaamwoorden lo, la, li, le met voorbeelden.Lo, la, li, le: de Italiaanse voornaamwoorden op hun plek

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →