Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · B1

De congiuntivo presente

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Het vergulde interieur van een theater, met loges, rood doek en stoelen · Italiaanse grammatica B1
Credo che sia sublime: in de opera spreekt men in conjunctieven.

De conjunctief is geen monster maar een signaal: wat volgt is een standpunt, geen vaststelling. Penso che sia un capolavoro geeft mijn mening, geen feit. Je gebruikt hem na werkwoorden van mening, gevoel, twijfel en wil.

  • 5min lezen
  • 15min oefeningen
  • B1niveau

Wat je leert

  • De vormen, en de onregelmatige die je echt nodig hebt
  • Na mening, gevoel, twijfel en wil
  • So che en secondo me: wanneer juist niet
  • Woordenschat: l'opera

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Het Nederlands heeft geen levende aanvoegende wijs meer. Het Italiaans gebruikt de congiuntivo na elke uitdrukking van mening, twijfel of wil: penso che sia, niet penso che è. Het is geen stijl maar grammatica: zonder klinkt de zin fout.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

De tijdlijn
presentecongiuntivoNU

De congiuntivo is een luchtbel boven de feiten: wat men denkt, vreest of hoopt, niet wat is.

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De vormen

parl-AREprend-EREfin-IRE
io / tu / lui / leiparliprendafinisca
noiparliamoprendiamofiniamo
voiparliateprendiatefiniate
loroparlinoprendanofiniscano
De drie enkelvoudspersonen zijn identiek: daarom voeg je vaak het voornaamwoord toe (che io sia, che tu sia). Belangrijke onregelmatige vormen: sia, abbia, vada, faccia, stia, dica, possa, voglia, debba.

De schakelaars

ErnaVoorbeeld in de opera
mening: penso, credo, mi sembra checredo che questa Traviata sia straordinaria
gevoel: sono felice, temo, mi dispiace chetemo che il tenore sia raffreddato
wil: voglio, spero, preferisco chespero che il bis ci sia
twijfel en onpersoonlijke uitdrukkingen: è possibile, bisogna cheè possibile che il loggione fischi
Bij gelijk onderwerp geen che + conjunctief: gebruik di + infinitief. Penso di arrivare tardi, niet penso che io arrivi tardi. En na secondo me volgt de indicatief: secondo me è brava.

Goed om te weten

  • Is het onderwerp hetzelfde, dan geen congiuntivo maar di + infinitief: credo di avere ragione, niet credo che io abbia ragione. De congiuntivo heb je nodig als er twee onderwerpen zijn.
  • Onbepaalde woorden roepen hem vanzelf op: chiunque venga, qualunque cosa succeda, dovunque tu vada. Ook il fatto che doet dat, zelfs als het feit vaststaat: il fatto che sia arrivato tardi non cambia niente.
  • Na een overtreffende trap of een ontkenning: è il film più bello che io abbia visto, non c'è nessuno che lo sappia.

De meest gemaakte fouten

  • penso che è una bella regia → penso che sia una bella regia (een mening zet de conjunctief aan)
  • credo che io sono in ritardo → credo di essere in ritardo (gelijk onderwerp: di + infinitief)
  • secondo me sia un capolavoro → secondo me è un capolavoro (secondo me neemt de indicatief)

Waar het «dat» van het Nederlands je in de val lokt

Het Nederlands zegt overal «dat» met een gewone werkwoordsvorm. Het Italiaans kijkt eerst naar het werkwoord vóór che.

NederlandsItaliaansWaarom
ik denk dat hij thuis ispenso che sia a casaeen mening
ik weet dat hij thuis isso che è a casaiets wat vaststaat
het is jammer dat je weggaatè un peccato che tu partaeen gevoel
hij zegt dat hij moe isdice che è stancoje geeft iets door
ik denk dat ik gapenso di andarezelfde onderwerp: di

Twijfel je, zet er dan in gedachten «ik weet zeker dat» voor. Verandert de zin daarmee niet van betekenis, dan blijft het de gewone vorm.

Bij de klassieken

«per fare un matrimonio, ci vuole bensì il curato, ma non è necessario che voglia; basta che ci sia.»

‘om een huwelijk te sluiten is de pastoor weliswaar nodig, maar het is niet nodig dat hij het wil; het is genoeg dat hij er is.’

Agnese legt Renzo en Lucia uit hoe je een pastoor kunt overrompelen. Na non è necessario che en basta che volgt de congiuntivo (voglia, sia): beide uitdrukkingen beoordelen iets, ze stellen niets vast. In het Nederlands blijft het gewoon «dat hij er is».

Alessandro Manzoni, I promessi sposi, hfst. VI (1840)

Wist je dat?

Je roept al conjunctieven zonder het te weten. Viva l'Italia! is letterlijk «moge Italië leven», en che vinca il migliore «moge de beste winnen». In een hoofdzin drukt de conjunctief een wens uit: sinds het Latijn is de wijs van de mening ook de wijs van de hoop. Anders dan in het Nederlands, waar de aanvoegende wijs alleen nog in versteende uitdrukkingen leeft (leve de koning), is hij in het Italiaans springlevend.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: de e-mail van de juf.

Gita al museo: penso che sia la settimana giusta

daMaestra Elena Corti <e.corti@scuolaverdi.edu.it>

agenitori.3b@scuolaverdi.edu.it

datalun 5 mag, 17:05

Gentili genitori,

credo che la classe sia pronta per la gita al museo della scienza. Penso che i bambini non parlino d'altro da settimane.

È importante che ognuno porti uno zaino leggero e che nessuno dimentichi la borraccia. Non è necessario che compriate il pranzo: c'è la mensa del museo.

Temo che il pullman parta presto, alle 7.30: mi dispiace! E spero che venerdì non piova.

Per qualsiasi dubbio potete scrivermi qui.

Un caro saluto,
Elena

Vragen

A che ora parte il pullman?

Perché non serve comprare il pranzo?

«Penso che sia pronta»: perché non «penso che è»?

Completa: «Spero che tu ___ presto» (arrivare).

Een museumzaal met grote tekeningen aan de muren
Penso che sia la settimana giusta per il museo.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Le forme

    Vul de congiuntivo presente in.

    1. che io (parlare)
    2. che tu (prendere)
    3. che lui (dormire)
    4. che noi (lavorare)
    5. che voi (scrivere)
    6. che loro (finire)

  2. 02 Gli irregolari che servono davvero

    Vul aan.

    1. che io (essere)
    2. che tu (avere)
    3. che lei (fare)
    4. che noi (andare)
    5. che voi (potere)
    6. che loro (venire)
    7. che io (sapere)
    8. che tu (dare)

  3. 03 Chi lo chiama

    Mening, twijfel, gevoel en wil vragen om de congiuntivo. Vul aan.

    1. Penso che (lui / avere) ragione.
    2. Spero che (voi / stare) bene.
    3. Non credo che (loro / venire) stasera.
    4. Voglio che (tu / dirmi) la verità.
    5. Mi dispiace che (lei / non potere) restare.
    6. È possibile che (esserci) sciopero domani.

  4. 04 Congiuntivo o indicativo?

    Bij so che, è vero che, secondo me blijft de indicativo. Kies.

    1. So che (lui / essere) a Roma.
    2. Credo che (lui / essere) a Roma.
    3. È vero che (loro / avere) ragione.
    4. Dubito che (loro / avere) ragione.
    5. Secondo me (tu / sbagliare) .
    6. Mi sembra che (tu / sbagliare) .

  5. 05 Il messaggio al collega

    Vul congiuntivo, indicativo of condizionale in, naargelang wat de zin vraagt.

    Herhaling condizionale presente · A2: indirecte voornaamwoorden

    1. Ciao, penso che la riunione (essere) alle tre, ma non sono sicuro.
    2. So che Marta (arrivare) più tardi: me l’ha detto ieri.
    3. Sarebbe meglio che (noi / cominciare) senza di lei.
    4. Vuoi che (io / preparare) le slide?
    5. Spero che (bastare) mezz’ora.
    6. (tu / potere) confermarmi tu l’orario?

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Een autovrij plein met een fontein en terrasjes
Sembra che il quartiere sia diviso sulla piazza senza auto.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: een artikel over het pleindebat.

Il Corriere del Quartiere

lunedì 16 febbraio · pagina 1

Il dibattito

Piazza senza auto: sembra che il quartiere sia diviso

di Dario Neri

Da lunedì la piazza è chiusa alle auto, in prova per sei mesi. E il quartiere discute.

I commercianti temono che i clienti vadano altrove: «Non crediamo che una piazza vuota faccia vendere di più».

I genitori della scuola, invece, festeggiano: «Finalmente pare che i bambini possano attraversare da soli».

Il Comune chiede che tutti abbiano pazienza: «È giusto che la prova duri sei mesi; poi decideremo con i numeri sul tavolo».

Comunque vada a finire, una cosa è certa: se ne parlerà a lungo.

Vragen

Quanto dura la prova della piazza chiusa?

Che cosa temono i commercianti?

«Sembra che il quartiere sia diviso»: dopo «sembra che» serve…

Completa: «Benché ___ tardi, la piazza è ancora piena» (essere).

Nog een tekst over dit onderwerp? Het huurcontract

Nog één keer

Indicatief of conjunctief?

  1. Credo che la soprano sarda.
  2. Spero che i biglietti non troppo.
  3. So che il teatro alle sette.
  4. Temo che il tenore la voce stanca stasera.
  5. Penso tornare per il secondo atto.

Veelgestelde vragen

Ik hoop dat je komt: spero che vieni of spero che tu venga?
Spero che tu venga. Het Nederlands zet na hopen gewoon de aantonende wijs, vaak zelfs met een toekomende tijd erin (ik hoop dat het morgen mooi weer wordt). Het Italiaans gebruikt na sperare che de congiuntivo, en die dekt ook de toekomst: spero che domani faccia bel tempo. Met hetzelfde onderwerp wordt het spero di venire.
Ik ben blij dat je er bent: sono contento che sei qui?
Bijna, maar het moet sono contento che tu sia qui zijn. Na een gevoel staat de congiuntivo, ook als wat volgt gewoon waar is: mi dispiace che tu parta, ho paura che sia tardi. Wij denken: hij is er toch echt? Het Italiaans kijkt naar wat ervoor staat, en daar staat een emotie.
Hoe zeg je «ik denk het wel» en «ik denk van niet»?
Met di: penso di sì en penso di no, ook credo di sì, spero di no. Een letterlijke vertaling als penso che sì bestaat niet. Het is een vaste korte reactie, precies zoals ons «ik denk het wel»: je hoeft er geen bijzin achter te bouwen, dus ook geen congiuntivo.
Wanneer moet je de congiuntivo gebruiken?
Na uitdrukkingen van mening, twijfel, wil en gevoel: penso che sia, credo che venga, voglio che tu venga, ho paura che piova. Ook na onpersoonlijke uitdrukkingen: è possibile che, bisogna che.
Wanneer gebruik je de congiuntivo juist niet?
Als je zekerheid uitdrukt (so che è vero, è sicuro che viene) en als het onderwerp hetzelfde blijft: dan gebruik je di plus infinitief. Credo di avere ragione, niet credo che io abbia.
Is het waar dat de congiuntivo verdwijnt?
Dat wordt in Italië al decennia beweerd, en in informele spreektaal hoor je inderdaad penso che è. In geschreven en verzorgd Italiaans is de conjunctief onverminderd verplicht, en het weglaten valt meteen op.
Welke voegwoorden vragen altijd de congiuntivo?
Benché, sebbene, affinché, prima che, a meno che, purché, nonostante. Let op anche se: dat betekent ongeveer hetzelfde als benché, maar neemt de indicatief.
Waarom klinken de vormen van de congiuntivo hetzelfde?
Omdat de eerste drie personen samenvallen: che io sia, che tu sia, che lui sia. Precies daarom zet men bij de conjunctief het onderwerpsvoornaamwoord er wél vaak bij: zonder weet je niet wie.
De congiuntivo presente (B1): De vormenDe vormen

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B1 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →