Grammatica · B1
De congiuntivo presente
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

De conjunctief is geen monster maar een signaal: wat volgt is een standpunt, geen vaststelling. Penso che sia un capolavoro geeft mijn mening, geen feit. Je gebruikt hem na werkwoorden van mening, gevoel, twijfel en wil.
- 5min lezen
- 15min oefeningen
- B1niveau
Wat je leert
- De vormen, en de onregelmatige die je echt nodig hebt
- Na mening, gevoel, twijfel en wil
- So che en secondo me: wanneer juist niet
- Woordenschat: l'opera
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Het Nederlands heeft geen levende aanvoegende wijs meer. Het Italiaans gebruikt de congiuntivo na elke uitdrukking van mening, twijfel of wil: penso che sia, niet penso che è. Het is geen stijl maar grammatica: zonder klinkt de zin fout.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.
Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →
De congiuntivo is een luchtbel boven de feiten: wat men denkt, vreest of hoopt, niet wat is.



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De vormen
| parl-ARE | prend-ERE | fin-IRE | |
|---|---|---|---|
| io / tu / lui / lei | parli | prenda | finisca |
| noi | parliamo | prendiamo | finiamo |
| voi | parliate | prendiate | finiate |
| loro | parlino | prendano | finiscano |
De schakelaars
| Erna | Voorbeeld in de opera |
|---|---|
| mening: penso, credo, mi sembra che | credo che questa Traviata sia straordinaria |
| gevoel: sono felice, temo, mi dispiace che | temo che il tenore sia raffreddato |
| wil: voglio, spero, preferisco che | spero che il bis ci sia |
| twijfel en onpersoonlijke uitdrukkingen: è possibile, bisogna che | è possibile che il loggione fischi |
Goed om te weten
- Is het onderwerp hetzelfde, dan geen congiuntivo maar di + infinitief: credo di avere ragione, niet credo che io abbia ragione. De congiuntivo heb je nodig als er twee onderwerpen zijn.
- Onbepaalde woorden roepen hem vanzelf op: chiunque venga, qualunque cosa succeda, dovunque tu vada. Ook il fatto che doet dat, zelfs als het feit vaststaat: il fatto che sia arrivato tardi non cambia niente.
- Na een overtreffende trap of een ontkenning: è il film più bello che io abbia visto, non c'è nessuno che lo sappia.
De meest gemaakte fouten
penso che è una bella regia→ penso che sia una bella regia (een mening zet de conjunctief aan)credo che io sono in ritardo→ credo di essere in ritardo (gelijk onderwerp: di + infinitief)secondo me sia un capolavoro→ secondo me è un capolavoro (secondo me neemt de indicatief)
Waar het «dat» van het Nederlands je in de val lokt
Het Nederlands zegt overal «dat» met een gewone werkwoordsvorm. Het Italiaans kijkt eerst naar het werkwoord vóór che.
| Nederlands | Italiaans | Waarom |
|---|---|---|
| ik denk dat hij thuis is | penso che sia a casa | een mening |
| ik weet dat hij thuis is | so che è a casa | iets wat vaststaat |
| het is jammer dat je weggaat | è un peccato che tu parta | een gevoel |
| hij zegt dat hij moe is | dice che è stanco | je geeft iets door |
| ik denk dat ik ga | penso di andare | zelfde onderwerp: di |
Twijfel je, zet er dan in gedachten «ik weet zeker dat» voor. Verandert de zin daarmee niet van betekenis, dan blijft het de gewone vorm.
Bij de klassieken
«per fare un matrimonio, ci vuole bensì il curato, ma non è necessario che voglia; basta che ci sia.»‘om een huwelijk te sluiten is de pastoor weliswaar nodig, maar het is niet nodig dat hij het wil; het is genoeg dat hij er is.’
Agnese legt Renzo en Lucia uit hoe je een pastoor kunt overrompelen. Na non è necessario che en basta che volgt de congiuntivo (voglia, sia): beide uitdrukkingen beoordelen iets, ze stellen niets vast. In het Nederlands blijft het gewoon «dat hij er is».
Wist je dat?
Je roept al conjunctieven zonder het te weten. Viva l'Italia! is letterlijk «moge Italië leven», en che vinca il migliore «moge de beste winnen». In een hoofdzin drukt de conjunctief een wens uit: sinds het Latijn is de wijs van de mening ook de wijs van de hoop. Anders dan in het Nederlands, waar de aanvoegende wijs alleen nog in versteende uitdrukkingen leeft (leve de koning), is hij in het Italiaans springlevend.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: de e-mail van de juf.
Gita al museo: penso che sia la settimana giusta
daMaestra Elena Corti <e.corti@scuolaverdi.edu.it>
agenitori.3b@scuolaverdi.edu.it
datalun 5 mag, 17:05
Gentili genitori,
credo che la classe sia pronta per la gita al museo della scienza. Penso che i bambini non parlino d'altro da settimane.
È importante che ognuno porti uno zaino leggero e che nessuno dimentichi la borraccia. Non è necessario che compriate il pranzo: c'è la mensa del museo.
Temo che il pullman parta presto, alle 7.30: mi dispiace! E spero che venerdì non piova.
Per qualsiasi dubbio potete scrivermi qui.
Un caro saluto,
Elena
Vragen
A che ora parte il pullman?
Perché non serve comprare il pranzo?
«Penso che sia pronta»: perché non «penso che è»?
Completa: «Spero che tu ___ presto» (arrivare).

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 Le forme
Vul de congiuntivo presente in.
- che io (parlare)
- che tu (prendere)
- che lui (dormire)
- che noi (lavorare)
- che voi (scrivere)
- che loro (finire)
02 Gli irregolari che servono davvero
Vul aan.
- che io (essere)
- che tu (avere)
- che lei (fare)
- che noi (andare)
- che voi (potere)
- che loro (venire)
- che io (sapere)
- che tu (dare)
03 Chi lo chiama
Mening, twijfel, gevoel en wil vragen om de congiuntivo. Vul aan.
- Penso che (lui / avere) ragione.
- Spero che (voi / stare) bene.
- Non credo che (loro / venire) stasera.
- Voglio che (tu / dirmi) la verità.
- Mi dispiace che (lei / non potere) restare.
- È possibile che (esserci) sciopero domani.
04 Congiuntivo o indicativo?
Bij so che, è vero che, secondo me blijft de indicativo. Kies.
- So che (lui / essere) a Roma.
- Credo che (lui / essere) a Roma.
- È vero che (loro / avere) ragione.
- Dubito che (loro / avere) ragione.
- Secondo me (tu / sbagliare) .
- Mi sembra che (tu / sbagliare) .
05 Il messaggio al collega
Vul congiuntivo, indicativo of condizionale in, naargelang wat de zin vraagt.
Herhaling condizionale presente · A2: indirecte voornaamwoorden
- Ciao, penso che la riunione (essere) alle tre, ma non sono sicuro.
- So che Marta (arrivare) più tardi: me l’ha detto ieri.
- Sarebbe meglio che (noi / cominciare) senza di lei.
- Vuoi che (io / preparare) le slide?
- Spero che (bastare) mezz’ora.
- (tu / potere) confermarmi tu l’orario?
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: een artikel over het pleindebat.
Il Corriere del Quartiere
lunedì 16 febbraio · pagina 1
Il dibattito
Piazza senza auto: sembra che il quartiere sia diviso
di Dario Neri
Da lunedì la piazza è chiusa alle auto, in prova per sei mesi. E il quartiere discute.
I commercianti temono che i clienti vadano altrove: «Non crediamo che una piazza vuota faccia vendere di più».
I genitori della scuola, invece, festeggiano: «Finalmente pare che i bambini possano attraversare da soli».
Il Comune chiede che tutti abbiano pazienza: «È giusto che la prova duri sei mesi; poi decideremo con i numeri sul tavolo».
Comunque vada a finire, una cosa è certa: se ne parlerà a lungo.
Vragen
Quanto dura la prova della piazza chiusa?
Che cosa temono i commercianti?
«Sembra che il quartiere sia diviso»: dopo «sembra che» serve…
Completa: «Benché ___ tardi, la piazza è ancora piena» (essere).
Nog een tekst over dit onderwerp? Het huurcontract
Nog één keer
Indicatief of conjunctief?
- Credo che la soprano sarda.
- Spero che i biglietti non troppo.
- So che il teatro alle sette.
- Temo che il tenore la voce stanca stasera.
- Penso tornare per il secondo atto.
Veelgestelde vragen
Ik hoop dat je komt: spero che vieni of spero che tu venga?
Ik ben blij dat je er bent: sono contento che sei qui?
Hoe zeg je «ik denk het wel» en «ik denk van niet»?
Wanneer moet je de congiuntivo gebruiken?
Wanneer gebruik je de congiuntivo juist niet?
Is het waar dat de congiuntivo verdwijnt?
Welke voegwoorden vragen altijd de congiuntivo?
Waarom klinken de vormen van de congiuntivo hetzelfde?
De vormenBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B1 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen