Grammatica · C2
De literaire tijden
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Italiaanse verhaalkunst heeft haar eigen tijdmechaniek: de passato remoto draagt de handeling (uscì, vide, disse), de imperfetto legt de achtergrond, de trapassato remoto (quando ebbe finito, partì) leeft alleen na quando en appena. De klassiekers lezen is haar aan het werk zien.
- 5min lezen
- 17min oefeningen
- C2niveau
Wat je leert
- passato remoto, imperfetto, trapassato prossimo, trapassato remoto
- Wanneer gebruik je de literaire tijden
- De motor van het verhaal
- Woordenschat: la narrativa storica
Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Het Nederlands vertelt in de onvoltooid verleden tijd. De Italiaanse literaire vertelling gebruikt de passato remoto en, na appena of dopo che, het zeldzame trapassato remoto: appena ebbe finito, uscì.
De trapassato remoto komt vóór de passato remoto, en alleen na appena of dopo che: appena ebbe finito, uscì.



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De motor van het verhaal
| Tijd | Rol | Op de pagina |
|---|---|---|
| passato remoto | gli eventi in catena | si alzò, aprì la finestra, guardò il lago |
| imperfetto | lo sfondo e i pensieri | il lago era immobile, pensava a sua madre |
| trapassato prossimo | il prima già noto | aveva lasciato il paese dieci anni prima |
| trapassato remoto | il prima immediato, dopo quando/appena | quando ebbe letto la lettera, la bruciò |
Manzoni in miniatuur
| Zin | Mechanisme |
|---|---|
| don Abbondio tornava tranquillo, quando vide i bravi | sfondo all’imperfetto, evento al remoto |
| appena li ebbe visti, si fermò | trapassato remoto: anteriorità immediata |
| aveva sempre evitato i guai: quella sera non potè | trapassato prossimo per l’abitudine precedente |
De meest gemaakte fouten
quando aveva finito la lettera, la bruciò→ quando ebbe finito la lettera, la bruciò (na quando + remoto: trapassato remoto)si alzava, apriva la porta e uscì (catena di eventi)→ si alzò, aprì la porta e uscì (geketende gebeurtenissen nemen de remoto)il paese fu povero e la gente partì ogni anno→ il paese era povero e la gente partiva ogni anno (achtergrond en gewoonte)
Wist je dat?
Sommige vormen leven alleen nog op papier. De trapassato remoto (ebbi fatto) komt uitsluitend voor na appena, quando en dopo che met een passato remoto ernaast. De congiuntivo imperfetto in zelfstandige wensen (fosse vero!) is literair. En het participio presente als echt werkwoord (i cittadini aventi diritto) leeft alleen nog in juridische taal. Ze herkennen is C2; ze gebruiken hoeft niet.
Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 Il trapassato remoto
Si usa solo dopo quando, dopo che, appena con un passato remoto. Completa.
- Appena (lui / finire) di parlare, uscì.
- Dopo che (loro / arrivare) , cominciò la cerimonia.
- Quando (io / leggere) la lettera, capii tutto.
- Appena (noi / uscire) , cominciò a piovere.
- Dopo che (lei / partire) , la casa parve vuota.
- Quando (loro / mangiare) , si alzarono da tavola.
02 Il congiuntivo nei testi antichi
Riscrivi in italiano d’oggi, mantenendo il senso.
- Ch’io vada o resti, poco importa. →
- Volle che si facesse silenzio. →
- Temeva non giungesse in tempo. →
- Fosse anche vero, non cambierebbe nulla. →
- Chiunque ei sia, lo riceva. →
- Pria che il sole tramonti… →
03 Il presente storico
Riscrivi il passo al presente storico, come si fa nelle cronache e nei saggi.
- Nel 1861 l’Italia si unì. →
- Dante scrisse la Commedia in esilio. →
- Nel 1348 la peste arrivò a Firenze. →
- Galileo pubblicò il Sidereus Nuncius nel 1610. →
- Cavour morì poco dopo. →
- L’assemblea approvò la legge. →
04 Riconoscere il tempo
Scrivi il nome del tempo verbale.
- ebbe detto →
- disse →
- aveva detto →
- avrebbe detto →
- dicesse →
- avesse detto →
05 La pagina di romanzo
Completa con i tempi della narrazione letteraria.
Herhaling C1: passato remoto · concordanza dei tempi
- Quando (lui / entrare) nella stanza, tutti (tacere) .
- Appena (sedersi) , (cominciare) a parlare.
- Nessuno (osare) interromperlo, benché molti (dissentire) .
- Disse che l’indomani (partire) per non tornare.
- Solo più tardi (loro / capire) che cosa (accadere) davvero.
- Ma allora (essere) troppo tardi.
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Alle oefeningen →
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (tabellen in het Italiaans): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Een tip van een docent: grammatica blijft hangen door vaak te herhalen, niet door eén keer te stampen.



Elk onderwerp, een wereld
In de app Ti oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
Halve leerlijn gratis, zonder account
★★★★★(7)van Alessio, docent sinds 2018
Download Ti voor iPhone ↗︎Zoek op amo Italiaans
Nog één keer
Regisseer de scène als een verteller:
- La sera calda; Renzo fino al ponte.
- Appena il biglietto, lo strappò.
- il paese da ragazzo, e nessuno lo ricordava.
- La porta di colpo: tutti .
Veelgestelde vragen
Hoe gebruik je De literaire tijden in het Italiaans?
Wat zijn de meest gemaakte fouten?
si alzava, apriva la porta e uscì (catena di eventi)→ si alzò, aprì la porta e uscì (geketende gebeurtenissen nemen de remoto)il paese fu povero e la gente partì ogni anno→ il paese era povero e la gente partiva ogni anno (achtergrond en gewoonte)