Grammatica · A2
De passato prossimo
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

De passato prossimo vertelt de feiten: wat je deed, waar je heen ging, wat er gebeurde. Hij bestaat uit twee delen: een hulpwerkwoord in de presente (avere of essere) en het voltooid deelwoord.
- 4min lezen
- 18min oefeningen
- A2niveau
Wat je leert
- Avere of essere plus het voltooid deelwoord
- Met essere buigt het deelwoord mee: partito, partita
- De onregelmatige deelwoorden die je meteen moet kennen
- Woordenschat: il viaggio in treno
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Het Nederlands gebruikt de voltooid tegenwoordige tijd ongeveer zoals het Italiaans de passato prossimo: ik heb gegeten = ho mangiato. Het verschil is dat het Italiaans deze tijd ook gebruikt waar wij de onvoltooid verleden tijd nemen: gisteren at ik wordt ieri ho mangiato.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.
Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →
De passato prossimo vertelt een afgerond feit: het ligt achter nu, maar blijft met het heden verbonden.



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De constructie
| Onderdeel | Hoe je het vormt | Voorbeelden |
|---|---|---|
| regelmatig deelwoord | -are: -ato · -ere: -uto · -ire: -ito | viaggiato, venduto, partito |
| met avere | ho, hai, ha… + deelwoord | ho comprato il biglietto, hai perso il treno |
| met essere | sono, sei, è… + deelwoord dat meebuigt | sono partita, siamo arrivati in ritardo |
De onregelmatige deelwoorden die je meteen moet kennen
| Werkwoord | Voltooid deelwoord | Onderweg |
|---|---|---|
| fare | fatto | ho fatto il biglietto online |
| prendere | preso | abbiamo preso il regionale |
| perdere | perso | ho perso la coincidenza |
| scendere | sceso | siamo scesi alla fermata sbagliata |
| venire | venuto | è venuta a prendermi in stazione |
| dire / leggere / scrivere | detto / letto / scritto | ho letto gli orari, ho scritto ad Anna |
Goed om te weten
- Werkwoorden van het weer mogen beide hulpwerkwoorden: ha piovuto en è piovuto zijn even goed. In de spreektaal van nu wint ha.
- De onregelmatige deelwoorden komen in families, en zo leer je ze sneller: -tto (letto, scritto, detto, fatto, rotto), -sso (messo, mosso, discusso, successo), -sto (visto, chiesto, risposto, posto).
De meest gemaakte fouten
ho andato a Roma→ sono andato a Roma (andare neemt essere)Anna è comprato i biglietti→ Anna ha comprato i biglietti (comprare neemt avere)abbiamo prenduto il treno→ abbiamo preso il treno (onregelmatig deelwoord)le ragazze sono partito→ le ragazze sono partite (met essere buigt het deelwoord mee)
Het deelwoord blijft naast het hulpwerkwoord
In het Nederlands schuift het deelwoord naar het eind van de zin. In het Italiaans blijven de twee delen bij elkaar, met hooguit een klein bijwoord ertussen.
| Nederlands | Italiaans |
|---|---|
| ik heb gisteren een boek gelezen | ieri ho letto un libro |
| ik heb het niet gezien | non l'ho visto |
| ik heb hem al geschreven | gli ho già scritto |
| ik ben net opgestaan | mi sono appena alzata |
| we hebben de hele dag in de tuin gewerkt | abbiamo lavorato tutto il giorno in giardino |
De volgorde is altijd: non, dan het voornaamwoord, dan het hulpwerkwoord, dan eventueel già, mai, appena, dan het deelwoord. Alles wat langer is komt erachter.
Wist je dat?
Ook de passato prossimo is een Romaanse uitvinding. Voor een afgeronde handeling zei het Latijn gewoon scripsi, «ik schreef». Daarnaast kon je zeggen habeo litteras scriptas, «ik heb brieven die geschreven zijn»: dat was nog echt bezit. Toen de nadruk verschoof van het bezit naar de handeling, werd habeo een hulpwerkwoord, en met het Nederlandse «ik heb geschreven» is precies hetzelfde gebeurd.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een post-it thuis.
Ciao amore, io esco.
Ho pagato la bolletta della luce.
Sono passata in farmacia: le gocce sono sul tavolo.
Ho prenotato il ristorante per sabato, alle otto.
Non ho trovato il regalo per papà. Idee?
Marco ha chiamato: la partita è finita 2 a 1, ha vinto la sua squadra.
Torno alle sette ♥
Vragen
Dove sono le gocce della farmacia?
Per quando è prenotato il ristorante?
Perché «ho pagato» ma «sono passata»?
Completa: «Ieri Anna ___ a casa presto» (tornare).

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 Il participio regolare
Schrijf het voltooid deelwoord.
- parlare →
- credere →
- dormire →
- mangiare →
- vendere →
- capire →
02 Con avere
Vul de passato prossimo in.
- Ieri (io / mangiare) una pizza.
- (tu / studiare) molto?
- Marco (dormire) dieci ore.
- (noi / vedere) un bel film.
- (voi / finire) i compiti?
- Loro (comprare) una casa.
03 I participi irregolari
Dit zijn de meest voorkomende: leer ze uit het hoofd. Schrijf het deelwoord.
- fare →
- dire →
- prendere →
- scrivere →
- leggere →
- aprire →
- venire →
- essere →
04 Con essere: il participio si accorda
Vul aan en laat het deelwoord overeenkomen met het onderwerp.
- Maria (andare) al mare.
- I ragazzi (partire) ieri.
- (noi, due amiche) (uscire) insieme.
- Luca (tornare) tardi.
- (tu, Anna) (rimanere) a casa?
- Le mie sorelle (nascere) a Roma.
05 Il weekend di Sara
Vul het verhaal aan in de passato prossimo en kies essere of avere.
Herhaling A1: tegenwoordige tijd, essere en avere, overeenkomst van het bijvoeglijk naamwoord
- Sabato Sara (svegliarsi) presto e (fare) colazione al bar.
- Poi (andare) in centro e (incontrare) due amiche.
- (loro / entrare) in un negozio e (comprare) due maglioni.
- A mezzogiorno (mangiare) insieme: (prendere) una pizza.
- La sera Sara (tornare) a casa e (leggere) un po’.
- (essere) una bella giornata.
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: een e-mail uit de Cinque Terre.
Il weekend alle Cinque Terre
daMartina Riva <martina.riva@mail.it>
ailse.devries@mail.nl
datalun 15 set, 22:05
Cara Ilse,
che weekend! Sabato all'alba siamo partite io e Lucia per le Cinque Terre. Abbiamo camminato quattro ore, da Monterosso a Vernazza.
A pranzo ho mangiato il pesto migliore della mia vita. Le foto? Le ho fatte tutte col telefono di Lucia: il mio è rimasto a casa, ovviamente.
Domenica il mare era troppo freddo: ci siamo sedute al porto e abbiamo guardato le barche per un'ora, senza parlare.
Sei mai stata in Liguria? Ti piacerebbe tanto.
Un abbraccio,
Martina
Vragen
Con chi è partita Martina?
Perché ha usato il telefono di Lucia per le foto?
«Siamo partitE», con la e finale: che cosa ci dice?
Completa: «Le chiavi? ___ sul tavolo» (io, lasciare).
Nog een tekst over dit onderwerp? Een voicemailbericht · Een cv in het Italiaans
Nog één keer
Bouw de passato prossimo:
- Ieri (io) il treno delle 7.
- Anna in ritardo.
- Noi la coincidenza a Bologna.
- A che ora dal treno?
- I ragazzi i biglietti online.
Veelgestelde vragen
Hoe zeg je «ik heb net gegeten»?
Hoe zeg je «ik ben in Rome geweest»?
Gisteren ben ik... draai je het werkwoord om, zoals in het Nederlands?
Wanneer gebruik je essere als hulpwerkwoord?
Wanneer past het voltooid deelwoord zich aan?
Wat is het verschil met de passato remoto?
Hoe maak je het voltooid deelwoord?
Waar staan de bijwoorden in de passato prossimo?
De passato prossimo: met avere of met essereBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen