Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · A2

De passato prossimo

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

De flank van een hogesnelheidstrein aan het perron, met het klassenummer · Italiaanse grammatica A2
Sono partito, ho cambiato treno, siamo arrivati: elke reis is een verhaal in de verleden tijd.

De passato prossimo vertelt de feiten: wat je deed, waar je heen ging, wat er gebeurde. Hij bestaat uit twee delen: een hulpwerkwoord in de presente (avere of essere) en het voltooid deelwoord.

  • 4min lezen
  • 18min oefeningen
  • A2niveau

Wat je leert

  • Avere of essere plus het voltooid deelwoord
  • Met essere buigt het deelwoord mee: partito, partita
  • De onregelmatige deelwoorden die je meteen moet kennen
  • Woordenschat: il viaggio in treno

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Het Nederlands gebruikt de voltooid tegenwoordige tijd ongeveer zoals het Italiaans de passato prossimo: ik heb gegeten = ho mangiato. Het verschil is dat het Italiaans deze tijd ook gebruikt waar wij de onvoltooid verleden tijd nemen: gisteren at ik wordt ieri ho mangiato.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

De tijdlijn
passato prossimopresenteNU

De passato prossimo vertelt een afgerond feit: het ligt achter nu, maar blijft met het heden verbonden.

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De constructie

OnderdeelHoe je het vormtVoorbeelden
regelmatig deelwoord-are: -ato · -ere: -uto · -ire: -itoviaggiato, venduto, partito
met avereho, hai, ha… + deelwoordho comprato il biglietto, hai perso il treno
met esseresono, sei, è… + deelwoord dat meebuigtsono partita, siamo arrivati in ritardo
Met essere past het deelwoord zich aan als een bijvoeglijk naamwoord: Marco è partito, Anna è partita, i ragazzi sono partiti. Met avere blijft het onveranderd: Anna ha comprato i biglietti.

De onregelmatige deelwoorden die je meteen moet kennen

WerkwoordVoltooid deelwoordOnderweg
farefattoho fatto il biglietto online
prenderepresoabbiamo preso il regionale
perderepersoho perso la coincidenza
scenderescesosiamo scesi alla fermata sbagliata
venirevenutoè venuta a prendermi in stazione
dire / leggere / scriveredetto / letto / scrittoho letto gli orari, ho scritto ad Anna

Goed om te weten

  • Werkwoorden van het weer mogen beide hulpwerkwoorden: ha piovuto en è piovuto zijn even goed. In de spreektaal van nu wint ha.
  • De onregelmatige deelwoorden komen in families, en zo leer je ze sneller: -tto (letto, scritto, detto, fatto, rotto), -sso (messo, mosso, discusso, successo), -sto (visto, chiesto, risposto, posto).

De meest gemaakte fouten

  • ho andato a Roma → sono andato a Roma (andare neemt essere)
  • Anna è comprato i biglietti → Anna ha comprato i biglietti (comprare neemt avere)
  • abbiamo prenduto il treno → abbiamo preso il treno (onregelmatig deelwoord)
  • le ragazze sono partito → le ragazze sono partite (met essere buigt het deelwoord mee)

Het deelwoord blijft naast het hulpwerkwoord

In het Nederlands schuift het deelwoord naar het eind van de zin. In het Italiaans blijven de twee delen bij elkaar, met hooguit een klein bijwoord ertussen.

NederlandsItaliaans
ik heb gisteren een boek gelezenieri ho letto un libro
ik heb het niet geziennon l'ho visto
ik heb hem al geschrevengli ho già scritto
ik ben net opgestaanmi sono appena alzata
we hebben de hele dag in de tuin gewerktabbiamo lavorato tutto il giorno in giardino

De volgorde is altijd: non, dan het voornaamwoord, dan het hulpwerkwoord, dan eventueel già, mai, appena, dan het deelwoord. Alles wat langer is komt erachter.

Wist je dat?

Ook de passato prossimo is een Romaanse uitvinding. Voor een afgeronde handeling zei het Latijn gewoon scripsi, «ik schreef». Daarnaast kon je zeggen habeo litteras scriptas, «ik heb brieven die geschreven zijn»: dat was nog echt bezit. Toen de nadruk verschoof van het bezit naar de handeling, werd habeo een hulpwerkwoord, en met het Nederlandse «ik heb geschreven» is precies hetzelfde gebeurd.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een post-it thuis.

Ciao amore, io esco.

Ho pagato la bolletta della luce.

Sono passata in farmacia: le gocce sono sul tavolo.

Ho prenotato il ristorante per sabato, alle otto.

Non ho trovato il regalo per papà. Idee?

Marco ha chiamato: la partita è finita 2 a 1, ha vinto la sua squadra.

Torno alle sette ♥

Vragen

Dove sono le gocce della farmacia?

Per quando è prenotato il ristorante?

Perché «ho pagato» ma «sono passata»?

Completa: «Ieri Anna ___ a casa presto» (tornare).

Het interieur van het centraal station van Bologna
Sono passata, ho prenotato, ha chiamato: een dag in de verleden tijd.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Il participio regolare

    Schrijf het voltooid deelwoord.

    1. parlare →
    2. credere →
    3. dormire →
    4. mangiare →
    5. vendere →
    6. capire →

  2. 02 Con avere

    Vul de passato prossimo in.

    1. Ieri (io / mangiare) una pizza.
    2. (tu / studiare) molto?
    3. Marco (dormire) dieci ore.
    4. (noi / vedere) un bel film.
    5. (voi / finire) i compiti?
    6. Loro (comprare) una casa.

  3. 03 I participi irregolari

    Dit zijn de meest voorkomende: leer ze uit het hoofd. Schrijf het deelwoord.

    1. fare →
    2. dire →
    3. prendere →
    4. scrivere →
    5. leggere →
    6. aprire →
    7. venire →
    8. essere →

  4. 04 Con essere: il participio si accorda

    Vul aan en laat het deelwoord overeenkomen met het onderwerp.

    1. Maria (andare) al mare.
    2. I ragazzi (partire) ieri.
    3. (noi, due amiche) (uscire) insieme.
    4. Luca (tornare) tardi.
    5. (tu, Anna) (rimanere) a casa?
    6. Le mie sorelle (nascere) a Roma.

  5. 05 Il weekend di Sara

    Vul het verhaal aan in de passato prossimo en kies essere of avere.

    Herhaling A1: tegenwoordige tijd, essere en avere, overeenkomst van het bijvoeglijk naamwoord

    1. Sabato Sara (svegliarsi) presto e (fare) colazione al bar.
    2. Poi (andare) in centro e (incontrare) due amiche.
    3. (loro / entrare) in un negozio e (comprare) due maglioni.
    4. A mezzogiorno (mangiare) insieme: (prendere) una pizza.
    5. La sera Sara (tornare) a casa e (leggere) un po’.
    6. (essere) una bella giornata.

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

De Cinque Terre gezien vanaf het pad, met Vernazza aan zee
Siamo partite all’alba, abbiamo camminato tutto il giorno: de Cinque Terre te voet.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: een e-mail uit de Cinque Terre.

Il weekend alle Cinque Terre

daMartina Riva <martina.riva@mail.it>

ailse.devries@mail.nl

datalun 15 set, 22:05

Cara Ilse,

che weekend! Sabato all'alba siamo partite io e Lucia per le Cinque Terre. Abbiamo camminato quattro ore, da Monterosso a Vernazza.

A pranzo ho mangiato il pesto migliore della mia vita. Le foto? Le ho fatte tutte col telefono di Lucia: il mio è rimasto a casa, ovviamente.

Domenica il mare era troppo freddo: ci siamo sedute al porto e abbiamo guardato le barche per un'ora, senza parlare.

Sei mai stata in Liguria? Ti piacerebbe tanto.

Un abbraccio,
Martina

Vragen

Con chi è partita Martina?

Perché ha usato il telefono di Lucia per le foto?

«Siamo partitE», con la e finale: che cosa ci dice?

Completa: «Le chiavi? ___ sul tavolo» (io, lasciare).

Nog een tekst over dit onderwerp? Een voicemailbericht · Een cv in het Italiaans

Nog één keer

Bouw de passato prossimo:

  1. Ieri (io) il treno delle 7.
  2. Anna in ritardo.
  3. Noi la coincidenza a Bologna.
  4. A che ora dal treno?
  5. I ragazzi i biglietti online.

Veelgestelde vragen

Hoe zeg je «ik heb net gegeten»?
Met appena tussen hulpwerkwoord en deelwoord: ho appena mangiato. Zo ook è appena uscita, ze is net weg, en siamo appena arrivati. Pas op voor appena aan het begin van een zin: appena arrivo, ti chiamo betekent «zodra ik aankom».
Hoe zeg je «ik ben in Rome geweest»?
Sono stato a Roma, als vrouw sono stata. Het deelwoord van essere is stato, hetzelfde als dat van stare. Wil je zeggen dat je er heen bent gereisd, dan kan ook sono andato a Roma; sono stato legt de nadruk op het verblijf. Ci sei mai stato? is de vaste vraag: ben je er ooit geweest?
Gisteren ben ik... draai je het werkwoord om, zoals in het Nederlands?
Nee. Na ieri, stamattina of poi blijft de volgorde gewoon: ieri sono andato al mare, poi abbiamo mangiato. Het Nederlandse «gisteren ben ik» met het werkwoord op de tweede plaats bestaat in het Italiaans niet. En omdat het onderwerp meestal wegvalt, merk je het verschil vaak niet eens.
Wanneer gebruik je essere als hulpwerkwoord?
Bij werkwoorden van beweging en verandering van toestand (andare, venire, partire, nascere, morire), bij alle reflexieve werkwoorden en bij essere en stare zelf. Alle andere nemen avere.
Wanneer past het voltooid deelwoord zich aan?
Altijd bij essere: Maria è andata, siamo partiti. Bij avere in principe niet, behalve als er een lijdend voorwerp in de vorm van lo, la, li, le vóór staat: le ho viste.
Wat is het verschil met de passato remoto?
In de gesproken taal van het noorden en het midden bestaat de passato remoto nauwelijks nog: alles gaat met de passato prossimo. In Toscane en het zuiden leeft hij wel, ook voor gisteren. In schrijftaal en verhalen is hij overal gewoon.
Hoe maak je het voltooid deelwoord?
-are geeft -ato, -ere geeft -uto, -ire geeft -ito. Maar de -ere-groep zit vol onregelmatigheden die je los moet leren: letto, scritto, preso, messo, chiuso, visto.
Waar staan de bijwoorden in de passato prossimo?
Già, mai, ancora, sempre en più komen tussen het hulpwerkwoord en het deelwoord: ho già mangiato, non sono mai stato. Dat is een vaste plaats, geen keuze.
Tabel van de Italiaanse passato prossimo met de hulpwerkwoorden avere en essere.De passato prossimo: met avere of met essere

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →