Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · A2

Essere of avere? Het hulpwerkwoord kiezen

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een dubbeldeks streektrein op station Domodossola · Italiaanse grammatica A2
Instappen, uitstappen, vertrekken: elk perron is een keuze tussen essere en avere.

Dé vraag van A2: ho of sono? Het kompas: avere voor de meeste werkwoorden; essere voor beweging en toestandsverandering, voor reflexieven en voor piacere. En met essere buigt het deelwoord mee.

  • 4min lezen
  • 16min oefeningen
  • A2niveau

Wat je leert

  • Avere voor de meeste werkwoorden
  • Essere voor beweging met een richting en voor verandering
  • Met essere buigt het deelwoord mee
  • Woordenschat: viaggi e spostamenti

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Ook het Nederlands kiest tussen hebben en zijn, dus het idee is bekend. De grens ligt alleen anders: ik ben vergeten maar ho dimenticato. En bij essere buigt het deelwoord mee met het onderwerp: è andata, iets wat het Nederlands nooit doet.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

Het kompas

HulpwerkwoordVoor welke werkwoordenVoorbeelden
averewerkwoorden met een lijdend voorwerp, en bijna alle andereho preso il tram, abbiamo visto il Colosseo
esserebeweging van of naar: andare, venire, partire, arrivare, entrare, uscire, tornaresono partita presto, siamo tornati tardi
esseretoestand en verandering: stare, restare, diventare, nascere, morireè rimasta a casa, è diventato famoso
esserereflexieve werkwoorden en piaceremi sono alzato, il film ci è piaciuto
Pas op met bewegingswerkwoorden «zonder richting»: camminare, viaggiare, sciare nemen avere (ho camminato tutto il giorno). Essere is voor werkwoorden waar vertrek- of aankomstpunt telt.
Meebuigen met essereVoorbeeld
mannelijk enkelvoud: -oMarco è salito al binario 3
vrouwelijk enkelvoud: -aAnna è salita sul rapido
mannelijk meervoud: -ii turisti sono scesi a Firenze
vrouwelijk meervoud: -ele ragazze sono partite ieri

Goed om te weten

  • Onpersoonlijke werkwoorden nemen essere: è successo, è bastato, è servito, è sembrato.
  • Salire en scendere nemen avere als er een lijdend voorwerp is: ho salito le scale, ho sceso i gradini. Zonder lijdend voorwerp essere: sono salito sul treno, sono scesa dall'autobus.

De meest gemaakte fouten

  • ho arrivato in ritardo → sono arrivato in ritardo (arrivare: beweging ergens naartoe)
  • siamo viaggiato tutta la notte → abbiamo viaggiato tutta la notte (viaggiare neemt avere)
  • Anna è salito sul treno → Anna è salita sul treno (Anna is vrouwelijk: salita)

Hebben en zijn: waar het Nederlands anders kiest

Het idee is hetzelfde, de grens niet. Hier wisselen de twee talen van hulpwerkwoord.

NederlandsItaliaans
ik ben het vergetenl'ho dimenticato
ik ben begonnen met werkenho cominciato a lavorare
ik ben gestopt met rokenho smesso di fumare
ik ben geslaagd voor het examenho passato l'esame
het heeft drie uur geduurdè durato tre ore
het heeft veel gekostè costato molto

Bij de eerste vier is er in het Italiaans een lijdend voorwerp of een infinitief, en dat trekt avere aan. Bij de laatste twee gebeurt er iets met het onderwerp zelf: essere.

Wist je dat?

Waarom neemt andare essere en camminare avere, terwijl je bij allebei loopt? De taalkunde noemt dat onaccusativiteit: bij essere-werkwoorden ondergaat het onderwerp de handeling in plaats van hem te sturen. Sono andato gaat over een verplaatsing die met mij gebeurt; ho camminato over een activiteit die ik uitvoer. Het Frans, het Duits en het Nederlands maken hetzelfde onderscheid: «ik ben gegaan», «ik heb gelopen». Spaans en Portugees hebben het juist opgegeven: daar is het altijd haber of ter.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een ansichtkaart uit Napels.

Cari tutti,

siamo arrivati a Napoli martedì. Abbiamo mangiato la pizza vera e abbiamo camminato per ore, dal porto fino ai quartieri alti.

Ieri siamo saliti sul Vesuvio: è stata una giornata incredibile. Papà ha comprato un cappello ridicolo.

Il tempo è cambiato solo oggi: piove, così abbiamo visitato il museo. Domani ultimo giorno.

A presto, Emma

POSTE
ITALIANE
Napoli
C.P.
Fam. De Vries
Herenstraat 12
3512 KA Utrecht

Vragen

Quando sono arrivati a Napoli?

Che cosa hanno fatto oggi, con la pioggia?

Perché «abbiamo mangiato» ma «siamo arrivati»?

Completa: «Il treno ___ in ritardo» (partire).

Een Napolitaanse gouache: de baai bij nacht, met de Vesuvius in uitbarsting
Siamo arrivati, abbiamo mangiato: twee hulpwerkwoorden in twee regels.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Essere o avere?

    Schrijf alleen het juiste hulpwerkwoord.

    1. mangiato
    2. andato
    3. partito
    4. letto
    5. arrivata
    6. dormito

  2. 02 I verbi di movimento e di stato

    Deze nemen essere. Vul aan in de passato prossimo.

    1. Anna (uscire) alle otto.
    2. (noi / rimanere) a casa.
    3. I treni (partire) in orario.
    4. (tu, Sara) (entrare) senza bussare!
    5. Il pacco (arrivare) ieri.
    6. (io) (stare) male tutta la notte.

  3. 03 Lo stesso verbo, due ausiliari

    Met een lijdend voorwerp nemen ze avere, zonder voorwerp essere. Vul aan.

    1. (io) finito il lavoro.
    2. Il film finito alle dieci.
    3. (noi) cominciato la lezione.
    4. La lezione cominciata.
    5. (io) cambiato casa.
    6. Il tempo cambiato.

  4. 04 Servire, piacere, mancare

    Deze nemen essere en buigen mee met wat bevalt of nodig is. Vul aan.

    1. Mi (piacere) il film.
    2. Mi (piacere) le canzoni.
    3. Ci (servire) due biglietti.
    4. Ti (mancare) l’Italia?
    5. Gli (piacere) la pizza.
    6. Vi (bastare) i soldi?

  5. 05 La gita

    Vul aan: het juiste hulpwerkwoord, en het deelwoord waar nodig meegebogen.

    Herhaling passato prossimo · imperfetto

    1. Domenica (noi / partire) presto e (prendere) il treno.
    2. (noi / arrivare) a Siena alle nove: (essere) una bella mattina.
    3. Le mie amiche (visitare) il duomo, io (restare) in piazza.
    4. Ci (piacere) molto i vicoli del centro.
    5. A mezzogiorno (noi / mangiare) e poi (tornare) indietro.
    6. (essere) una giornata perfetta.

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Regen die uit een onweerswolk valt
È durato venti minuti, ha lasciato il segno: twee hulpwerkwoorden in één zin.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: een krantenbericht over het noodweer.

Il Corriere del Quartiere

martedì 18 novembre · pagina 3

Cronaca

Il temporale è passato, i danni restano

di Sergio Valli

Il temporale di domenica è durato venti minuti ma ha lasciato il segno: un albero è caduto sulla pista ciclabile e il torrente è salito di un metro.

«Abbiamo passato la notte a controllare gli argini», racconta un volontario della protezione civile.

I lavori di pulizia sono cominciati ieri e sono costati finora ventimila euro. Il mercato del martedì ha cambiato piazza, ma solo per questa settimana.

Vragen

Quanto è durato il temporale?

Che cosa è caduto sulla pista ciclabile?

«Il temporale è passato» ma «abbiamo passato la notte»: perché?

Completa: «Il film ___ alle nove» (cominciare).

Nog een tekst over dit onderwerp? Een tafel reserveren

Nog één keer

Kies het juiste hulpwerkwoord:

  1. Il treno partito dal binario 9.
  2. (Noi) camminato fino alla stazione.
  3. Le mie amiche con l’autobus.
  4. (Io) preso un taxi sotto la pioggia.
  5. Maria a casa: era stanca.

Veelgestelde vragen

Ik ben naar huis gelopen: sono camminato?
Nee, dat bestaat niet. Camminare neemt altijd avere, ook als er een richting bij staat: ho camminato due ore. Wil je zeggen waar je heen ging, dan kies je een werkwoord van richting en zeg je hoe: sono tornato a casa a piedi. Het Nederlands wisselt van hulpwerkwoord met de richting (ik heb gelopen, ik ben naar huis gelopen); het Italiaans wisselt van werkwoord.
Het is me gelukt: sono riuscito of ce l'ho fatta?
Allebei goed, maar met een ander hulpwerkwoord. Riuscire neemt essere: sono riuscito a trovare casa, è riuscita a passare l'esame. Farcela neemt avere: ce l'ho fatta!, ce l'abbiamo fatta. De tweede is het uitroepje van opluchting; de eerste vertelt wat je voor elkaar kreeg.
Vivere: ho vissuto of sono vissuto?
Allebei correct. Ho vissuto a Roma per dieci anni is het gewoonst in de spreektaal; sono vissuto klinkt wat ouder of literairder. Met een lijdend voorwerp kan het alleen met avere: ho vissuto una bella vita. Twijfel je, kies dan avere.
Welke werkwoorden nemen essere?
Bewegingswerkwoorden met een richting (andare, venire, arrivare, partire, uscire, entrare, tornare), verandering van toestand (nascere, morire, diventare, crescere), blijven en zijn (restare, stare, essere) en alle reflexieven.
Kan hetzelfde werkwoord allebei nemen?
Ja, en dan verandert de betekenis. Ho finito il lavoro, ik heb het werk af; il film è finito, de film is afgelopen. Met lijdend voorwerp avere, zonder essere. Zo ook cambiare, passare, salire, scendere, correre.
Wat doen de modale werkwoorden?
Potere, volere en dovere nemen het hulpwerkwoord van het werkwoord dat volgt: ho dovuto lavorare, maar sono dovuto andare. In gesproken taal hoor je ook vaak avere in beide gevallen.
Waarom is het piaciuto met essere?
Omdat het onderwerp van piacere het ding is dat bevalt, niet de persoon: mi è piaciuto il film, mi sono piaciute le foto. Het deelwoord buigt dus mee met wat je leuk vond.
Is er een truc om het te onthouden?
De bruikbaarste: kun je in het Nederlands «ben» zeggen, dan is het meestal ook essere (ik ben gegaan, gekomen, gebleven). De uitzonderingen die overblijven zijn een korte lijst.
Overzicht van wanneer je in het Italiaans essere of avere gebruikt als hulpwerkwoord.Essere of avere? Het hulpwerkwoord kiezen in de verleden tijd

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →