Grammatica · A2
Essere of avere? Het hulpwerkwoord kiezen
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Dé vraag van A2: ho of sono? Het kompas: avere voor de meeste werkwoorden; essere voor beweging en toestandsverandering, voor reflexieven en voor piacere. En met essere buigt het deelwoord mee.
- 4min lezen
- 16min oefeningen
- A2niveau
Wat je leert
- Avere voor de meeste werkwoorden
- Essere voor beweging met een richting en voor verandering
- Met essere buigt het deelwoord mee
- Woordenschat: viaggi e spostamenti
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Ook het Nederlands kiest tussen hebben en zijn, dus het idee is bekend. De grens ligt alleen anders: ik ben vergeten maar ho dimenticato. En bij essere buigt het deelwoord mee met het onderwerp: è andata, iets wat het Nederlands nooit doet.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.
Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
Het kompas
| Hulpwerkwoord | Voor welke werkwoorden | Voorbeelden |
|---|---|---|
| avere | werkwoorden met een lijdend voorwerp, en bijna alle andere | ho preso il tram, abbiamo visto il Colosseo |
| essere | beweging van of naar: andare, venire, partire, arrivare, entrare, uscire, tornare | sono partita presto, siamo tornati tardi |
| essere | toestand en verandering: stare, restare, diventare, nascere, morire | è rimasta a casa, è diventato famoso |
| essere | reflexieve werkwoorden en piacere | mi sono alzato, il film ci è piaciuto |
| Meebuigen met essere | Voorbeeld |
|---|---|
| mannelijk enkelvoud: -o | Marco è salito al binario 3 |
| vrouwelijk enkelvoud: -a | Anna è salita sul rapido |
| mannelijk meervoud: -i | i turisti sono scesi a Firenze |
| vrouwelijk meervoud: -e | le ragazze sono partite ieri |
Goed om te weten
- Onpersoonlijke werkwoorden nemen essere: è successo, è bastato, è servito, è sembrato.
- Salire en scendere nemen avere als er een lijdend voorwerp is: ho salito le scale, ho sceso i gradini. Zonder lijdend voorwerp essere: sono salito sul treno, sono scesa dall'autobus.
De meest gemaakte fouten
ho arrivato in ritardo→ sono arrivato in ritardo (arrivare: beweging ergens naartoe)siamo viaggiato tutta la notte→ abbiamo viaggiato tutta la notte (viaggiare neemt avere)Anna è salito sul treno→ Anna è salita sul treno (Anna is vrouwelijk: salita)
Hebben en zijn: waar het Nederlands anders kiest
Het idee is hetzelfde, de grens niet. Hier wisselen de twee talen van hulpwerkwoord.
| Nederlands | Italiaans |
|---|---|
| ik ben het vergeten | l'ho dimenticato |
| ik ben begonnen met werken | ho cominciato a lavorare |
| ik ben gestopt met roken | ho smesso di fumare |
| ik ben geslaagd voor het examen | ho passato l'esame |
| het heeft drie uur geduurd | è durato tre ore |
| het heeft veel gekost | è costato molto |
Bij de eerste vier is er in het Italiaans een lijdend voorwerp of een infinitief, en dat trekt avere aan. Bij de laatste twee gebeurt er iets met het onderwerp zelf: essere.
Wist je dat?
Waarom neemt andare essere en camminare avere, terwijl je bij allebei loopt? De taalkunde noemt dat onaccusativiteit: bij essere-werkwoorden ondergaat het onderwerp de handeling in plaats van hem te sturen. Sono andato gaat over een verplaatsing die met mij gebeurt; ho camminato over een activiteit die ik uitvoer. Het Frans, het Duits en het Nederlands maken hetzelfde onderscheid: «ik ben gegaan», «ik heb gelopen». Spaans en Portugees hebben het juist opgegeven: daar is het altijd haber of ter.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een ansichtkaart uit Napels.
Cari tutti,
siamo arrivati a Napoli martedì. Abbiamo mangiato la pizza vera e abbiamo camminato per ore, dal porto fino ai quartieri alti.
Ieri siamo saliti sul Vesuvio: è stata una giornata incredibile. Papà ha comprato un cappello ridicolo.
Il tempo è cambiato solo oggi: piove, così abbiamo visitato il museo. Domani ultimo giorno.
A presto, Emma
ITALIANE
C.P.
Herenstraat 12
3512 KA Utrecht
Vragen
Quando sono arrivati a Napoli?
Che cosa hanno fatto oggi, con la pioggia?
Perché «abbiamo mangiato» ma «siamo arrivati»?
Completa: «Il treno ___ in ritardo» (partire).

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 Essere o avere?
Schrijf alleen het juiste hulpwerkwoord.
- mangiato
- andato
- partito
- letto
- arrivata
- dormito
02 I verbi di movimento e di stato
Deze nemen essere. Vul aan in de passato prossimo.
- Anna (uscire) alle otto.
- (noi / rimanere) a casa.
- I treni (partire) in orario.
- (tu, Sara) (entrare) senza bussare!
- Il pacco (arrivare) ieri.
- (io) (stare) male tutta la notte.
03 Lo stesso verbo, due ausiliari
Met een lijdend voorwerp nemen ze avere, zonder voorwerp essere. Vul aan.
- (io) finito il lavoro.
- Il film finito alle dieci.
- (noi) cominciato la lezione.
- La lezione cominciata.
- (io) cambiato casa.
- Il tempo cambiato.
04 Servire, piacere, mancare
Deze nemen essere en buigen mee met wat bevalt of nodig is. Vul aan.
- Mi (piacere) il film.
- Mi (piacere) le canzoni.
- Ci (servire) due biglietti.
- Ti (mancare) l’Italia?
- Gli (piacere) la pizza.
- Vi (bastare) i soldi?
05 La gita
Vul aan: het juiste hulpwerkwoord, en het deelwoord waar nodig meegebogen.
Herhaling passato prossimo · imperfetto
- Domenica (noi / partire) presto e (prendere) il treno.
- (noi / arrivare) a Siena alle nove: (essere) una bella mattina.
- Le mie amiche (visitare) il duomo, io (restare) in piazza.
- Ci (piacere) molto i vicoli del centro.
- A mezzogiorno (noi / mangiare) e poi (tornare) indietro.
- (essere) una giornata perfetta.
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: een krantenbericht over het noodweer.
Il Corriere del Quartiere
martedì 18 novembre · pagina 3
Cronaca
Il temporale è passato, i danni restano
di Sergio Valli
Il temporale di domenica è durato venti minuti ma ha lasciato il segno: un albero è caduto sulla pista ciclabile e il torrente è salito di un metro.
«Abbiamo passato la notte a controllare gli argini», racconta un volontario della protezione civile.
I lavori di pulizia sono cominciati ieri e sono costati finora ventimila euro. Il mercato del martedì ha cambiato piazza, ma solo per questa settimana.
Vragen
Quanto è durato il temporale?
Che cosa è caduto sulla pista ciclabile?
«Il temporale è passato» ma «abbiamo passato la notte»: perché?
Completa: «Il film ___ alle nove» (cominciare).
Nog een tekst over dit onderwerp? Een tafel reserveren
Nog één keer
Kies het juiste hulpwerkwoord:
- Il treno partito dal binario 9.
- (Noi) camminato fino alla stazione.
- Le mie amiche con l’autobus.
- (Io) preso un taxi sotto la pioggia.
- Maria a casa: era stanca.
Veelgestelde vragen
Ik ben naar huis gelopen: sono camminato?
Het is me gelukt: sono riuscito of ce l'ho fatta?
Vivere: ho vissuto of sono vissuto?
Welke werkwoorden nemen essere?
Kan hetzelfde werkwoord allebei nemen?
Wat doen de modale werkwoorden?
Waarom is het piaciuto met essere?
Is er een truc om het te onthouden?
Essere of avere? Het hulpwerkwoord kiezen in de verleden tijdBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen