Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · B2

Congiuntivo imperfetto en passato

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een oude prent van een theaterinterieur, met volle loges en beschilderd doek · Italiaanse grammatica B2
Pensavo che fosse Verdi: in het theater hebben zelfs twijfels stijl.

De conjunctief verlaat het heden: pensavo che fosse un’aria di Verdi (imperfetto), temo che il tenore abbia stonato (passato). De gouden regel: de tijd van de hoofdzin trekt die van de conjunctief mee.

  • 4min lezen
  • 15min oefeningen
  • B2niveau

Wat je leert

  • Cantassi, fossi, avessi: de vormen
  • Na een hoofdzin in het verleden: pensavo che fosse
  • De passato voor wat al af is: che abbia cantato
  • Woordenschat: il teatro d'opera

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Het Nederlands heeft geen levende aanvoegende wijs meer, dus dit hoofdstuk is volledig nieuw terrein. Het Italiaans vraagt de congiuntivo imperfetto na een hoofdwerkwoord in het verleden (credevo che fosse) en de congiuntivo passato voor iets wat al af is.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

De tijdlijn
passato prossimopresentecongiuntivoNU

De congiuntivo is een luchtbel boven de feiten: wat men denkt, vreest of hoopt, niet wat is.

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De vormen

cant-AREessereavere
che io / tucantassifossiavessi
che lui / leicantassefosseavesse
che noicantassimofossimoavessimo
che voicantastefosteaveste
che lorocantasserofosseroavessero
De congiuntivo passato is samengesteld: che abbia cantato, che sia arrivata. Onregelmatige vormen van de imperfetto: fossi (essere), dessi (dare), stessi (stare), facessi (fare), dicessi (dire), bevessi (bere).

Welke kies je

HoofdzinConjunctiefIn de opera
heden + gelijktijdig feitpresentecredo che la regia sia audace
heden + eerder feitpassatocredo che il debutto sia andato male
verleden + gelijktijdig feitimperfettopensavo che il baritono fosse spagnolo
onvervulbare wensimperfettomagari cantasse ancora la Callas!

Goed om te weten

  • Ook onpersoonlijke uitdrukkingen in het verleden vragen de imperfetto: bisognava che partissimo, era meglio che stessi zitto, sembrava che piovesse.
  • Hetzelfde na voegwoorden als benché, senza che en prima che in een verhaal: benché fosse tardi, siamo usciti.

De meest gemaakte fouten

  • pensavo che sia un’opera di Puccini → pensavo che fosse un’opera di Puccini (hoofdzin in het verleden: imperfetto)
  • credo che ieri il coro era stanco → credo che ieri il coro fosse stanco (mening over een beschreven toestand in het verleden)
  • speravo che venissi… anzi: che tu vieni → speravo che tu venissi (hoop in het verleden: congiuntivo imperfetto)

Van imperfetto naar congiuntivo

Je hoeft geen nieuwe tabel te leren. De congiuntivo imperfetto is de tu-vorm van de imperfetto met een andere uitgang.

Imperfetto (tu)Congiuntivo (io / tu)Voorbeeld
parlaviparlassisperavo che parlassi
vedevivedessicredevo che vedessi
dormividormissipensavo che dormissi
facevifacessivolevo che facessi
dicevidicessitemevo che dicessi

Drie werkwoorden ontsnappen aan de truc: dare (dessi), stare (stessi) en essere (fossi).

Bij de klassieken

«Appena il burattino si accorse di avere i piedi, saltò giù dalla tavola dove stava disteso, e principiò a fare mille sgambetti e mille capriòle, come se fosse ammattito dalla gran contentezza.»

‘Zodra de pop merkte dat hij voeten had, sprong hij van de tafel waarop hij lag en begon duizend sprongetjes en duizend buitelingen te maken, alsof hij gek was geworden van blijdschap.’

Come se vraagt de congiuntivo in het verleden: fosse ammattito is de congiuntivo trapassato, fosse + deelwoord. Het Nederlandse «alsof hij gek was geworden» gebruikt precies dezelfde tijd.

Carlo Collodi, Le avventure di Pinocchio, hfst. VIII (1881-1883)

Wist je dat?

De congiuntivo imperfetto is de enige vorm die in het Italiaans nog bijna volledig regelmatig is: -assi, -essi, -issi voor alle werkwoorden, op een handvol na: fossi, dessi, stessi. Zelfs avere, dat zo vaak onregelmatig is, doet hier gewoon avessi. Wie de drie uitgangen kent, kent de hele tijd, en dat is bij een taal met zoveel onregelmatige verleden tijden een opluchting.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een chat over het gemiste etentje.

GGiulia
online
G
GiuliaMa Marta? Pensavo che venisse anche lei stasera.22:10
Anch'io. Credevo che avesse solo un po' di ritardo, e invece niente.22:11
G
GiuliaEra strano che non rispondesse ai messaggi, lei risponde sempre.22:12
Ecco, ha scritto ora! Pensava che la cena fosse domani. E si scusa tre volte.22:14
G
GiuliaTipico suo. Temo che si sia segnata la data sbagliata sul calendario. Meglio così: avevo paura che fosse successo qualcosa.22:15

Vragen

Perché Marta non è venuta alla cena?

Come capiscono che sta bene?

«Pensavo che venisse»: perché il congiuntivo imperfetto?

«Temo che si sia segnata la data sbagliata»: perché il passato?

Completa: «Non sapevo che tu ___ il francese» (parlare).

Een tafeltje en lege houten klapstoelen voor een rode muur
Pensavo che venisse anche lei stasera.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Le forme dell’imperfetto

    Vul de congiuntivo imperfetto in.

    1. che io (parlare)
    2. che tu (prendere)
    3. che lui (dormire)
    4. che noi (lavorare)
    5. che voi (scrivere)
    6. che loro (finire)

  2. 02 Gli irregolari

    Vul aan. Het zijn er weinig, maar ze komen steeds terug.

    1. che io (essere)
    2. che tu (fare)
    3. che lei (dare)
    4. che noi (stare)
    5. che voi (dire)
    6. che loro (bere)

  3. 03 Il congiuntivo passato

    Congiuntivo presente van essere/avere + deelwoord. Vul aan.

    1. Credo che (lui / partire) ieri.
    2. Mi dispiace che (voi / non venire) .
    3. Penso che (loro / capire) tutto.
    4. Non sono sicuro che (lei / ricevere) la mail.
    5. È strano che (tu / non accorgersi) di niente.
    6. Spero che (io / non dire) una sciocchezza.

  4. 04 Quale dei due

    De passato voor iets wat al af is, de imperfetto voor iets gelijktijdigs of later. Kies.

    1. Credevo che (tu / essere) a Roma in quel momento.
    2. Credevo che (tu / andare) a Roma la settimana prima.
    3. Pensavo che (lui / lavorare) ancora qui.
    4. Pensavo che (lui / cambiare) lavoro l’anno scorso.
    5. Speravo che (voi / arrivare) in orario.
    6. Speravo che (voi / già mangiare) .

  5. 05 Il reclamo

    Vul de mail aan met congiuntivo imperfetto en passato en met de condizionale.

    Herhaling B1: congiuntivo presente · condizionale presente

    1. Gentili signori, credevo che il pacco (arrivare) entro venerdì.
    2. Il vostro sito diceva che (essere) già stato spedito.
    3. Non pensavo che (voi / avere) bisogno di altri tre giorni.
    4. Se lo (io / sapere) prima, (scegliere) un’altra consegna.
    5. Vorrei che qualcuno mi (dire) dove si trova ora.
    6. Mi (fare) piacere ricevere una risposta entro domani.

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Een klosje rood garen
Nessuno pensava che la merceria chiudesse.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: een lezersbrief in de krant.

Il Corriere del Quartiere

lunedì 2 marzo · pagina 7

La lettera

Nessuno pensava che finisse così

di Guido Maran

La merceria di via Piave ha chiuso sabato. Nessuno del quartiere immaginava che chiudesse davvero, benché i segnali ci fossero da mesi.

«Pensavamo che il Comune intervenisse», racconta una cliente storica. «E ci dispiace che nessuno abbia fatto niente, nemmeno una telefonata».

La proprietaria ringrazia tutti: «Non credevo che tanta gente mi volesse così bene. Qualcuno ha persino temuto che me ne andassi senza salutare: mai e poi mai».

Il locale resterà vuoto, a meno che non arrivi presto un'idea nuova. Il quartiere, per una volta, spera di sbagliarsi.

Vragen

Quando ha chiuso la merceria?

Che cosa pensavano i clienti che facesse il Comune?

«Nessuno immaginava che chiudesse»: perché il congiuntivo imperfetto?

«Ci dispiace che nessuno abbia fatto niente»: perché il passato e non l'imperfetto?

Completa: «Speravo che il treno ___ in orario» (essere).

Nog een tekst over dit onderwerp? Hotelrecensies lezen

Nog één keer

Kies de juiste conjunctief:

  1. Pensavo che questa un’opera di Rossini.
  2. Temo che il tenore nel finale.
  3. Speravamo che i biglietti meno.
  4. Credo che la prima benissimo.
  5. Magari ancora Pavarotti!

Veelgestelde vragen

Hoe zeg je «was het maar waar»?
Magari fosse vero! Het Nederlandse «was … maar» drukt een wens uit die niet uitkomt, en het Italiaans doet dat met magari en de congiuntivo imperfetto. Magari avessi più tempo, had ik maar meer tijd. Magari met de indicativo betekent iets anders: misschien. Magari viene, misschien komt hij.
Hij doet alsof hij me niet kent: welke vorm?
Fa come se non mi conoscesse. Na come se staat altijd de congiuntivo imperfetto of trapassato, ook als de hoofdzin in het heden staat. Het Nederlands zet na «alsof» gewoon de tegenwoordige tijd; het Italiaans schuift een stap terug, omdat het om iets onwerkelijks gaat. Parla come se fosse il capo.
Hoe houd je fosse en sarebbe uit elkaar?
Fosse is congiuntivo en staat in de bijzin, na che, se of come se. Sarebbe is condizionale en staat in de hoofdzin. Pensavo che fosse tardi, maar sarebbe tardi per partire. In de als-zin zie je ze samen: se fosse più vicino, sarebbe perfetto. Het Nederlandse «zou» hoort bij sarebbe, nooit bij fosse.
Wanneer gebruik je de congiuntivo imperfetto?
Als het werkwoord van de hoofdzin in het verleden staat: pensavo che fosse. En in de als-zin van type 2: se avessi tempo.
Wat is het verschil met de congiuntivo passato?
De congiuntivo passato (che sia andato) hoort bij een hoofdzin in het heden en verwijst naar iets eerders: penso che sia andato. De imperfetto hoort bij een hoofdzin in het verleden.
Welke werkwoorden zijn onregelmatig in de congiuntivo imperfetto?
Bijna geen. Essere geeft fossi, dare en stare geven dessi en stessi; fare, dire en bere gebruiken hun lange stam (facessi, dicessi, bevessi). Verder is alles regelmatig, ook avessi en andassi.
Bestaat er ook een congiuntivo trapassato?
Ja: che avessi fatto, che fossi andato. Die gebruik je in de als-zin van type 3 (se avessi saputo) en na een hoofdzin in het verleden die naar iets nog eerders verwijst.
Klopt het dat Italianen de congiuntivo imperfetto vermijden?
In de spreektaal soms: se lo sapevo, te lo dicevo hoor je in heel Italië, met de imperfetto indicativo. In geschreven en verzorgd Italiaans is hij volledig levend, en in de als-zin is hij de norm.
Congiuntivo imperfetto en passato (B2): De vormenDe vormen

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →