Download on the App StoreVerder in de appIn de app
25 leesboeken op niveau en een woordenboek met 4.000 woordenApp Store★★★★★(7)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · C2

De zinsbouw

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

De Engelenbrug over de Tiber, met de koepel van de Sint-Pieter erachter · Italiaanse grammatica C2
Hoofdzin, bijzin, tussenzin: proza is architectuur.

De complexe zin is de architectuur van proza: een hoofdzin die draagt, bijzinnen die specificeren, tussenzinnen die becommentariëren. Grote schrijvers doseren hem: Manzoni bouwt kathedralen, Calvino polijst korte kristallen zinnen. C2 is beide kunnen.

  • 5min lezen
  • 17min oefeningen
  • C2niveau

Wat je leert

  • principale, coordinata, subordinata, inciso
  • Hoe werkt de zinsbouw
  • Hypotaxis en parataxis
  • Woordenschat: la prosa d'autore

Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Het Nederlands houdt van korte zinnen; het geschreven Italiaans verdraagt lange perioden met meerdere ondergeschikte niveaus. De vaardigheid op C2 is niet ze bouwen maar ze ontleden – en weten wanneer een Italiaanse periode zijn onderwerp kwijt is.

25 leesboeken op niveau en een woordenboek met 4.000 woordenApp Store★★★★★(7)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De bouwstenen

ElementRolVoorbeeld
principaleregge da solaRenzo partì
coordinatasi affianca (e, ma, o)Renzo partì e Lucia restò
subordinatadipende (che, quando, perché, se)partì perché il paese non era più sicuro
incisocommenta, tra virgole o trattiniil viaggio, va detto, fu più lungo del previsto

Hypotaxis en parataxis

StijlHoe het gebouwd isEffect
ipotassi (Manzoni)subordinate a più livelliriflessione, respiro lungo
paratassi (Calvino, i verbali)principali brevi coordinatevelocità, chiarezza
misto (la buona prosa)un periodo lungo, poi uno breveritmo
De grens is niet de lengte, maar de controle: elke bijzin moet zich kunnen sluiten. De architectentest: lees hardop terug; waar je adem tekortkomt, ontbreekt een punt. En het onderwerp wisselt nooit halverwege zonder waarschuwing.

De meest gemaakte fouten

  • Renzo, che era partito all’alba, perché il paese, dove era nato, non era sicuro, che poi si videopsplitsen: controle, geen opeenstapeling
  • sono andato al colloquio e il direttore era gentile e mi hanno richiamato e ho firmatovarieer de verbindingen: nevenschikking is niet de enige lijm
  • il progetto che ti dicevo che era in ritardo che ora è prontoil progetto di cui ti parlavo, quello in ritardo, ora è pronto (ontwar de che-ketting)

Wist je dat?

Italiaanse volzinnen zijn langer dan Nederlandse en dat is geen slordigheid maar traditie: het model gaat terug op de Latijnse periode van Cicero, met hoofdzin en ondergeschikte zinnen die elkaar dragen. Waar het Nederlands drie zinnen zet, zet het Italiaans er één met twee bijzinnen. Wie Italiaans schrijft met Nederlandse zinslengte klinkt correct maar staccato, alsof hij een telegram opstelt.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Che tipo di subordinata

    Scrivi il tipo: oggettiva, soggettiva, relativa, causale, finale, temporale, concessiva, consecutiva.

    1. Penso che abbia ragione. →
    2. È chiaro che ha ragione. →
    3. Il libro che leggo è bello. →
    4. Parlo piano affinché tutti capiscano. →
    5. Era così tardi che nessuno rispose. →
    6. Benché fosse tardi, uscimmo. →

  2. 02 Coordinare o subordinare

    Unisci le due frasi con il rapporto indicato, senza cambiare il senso.

    1. Pioveva. Siamo rimasti a casa. (causale) →
    2. Era tardi. Siamo usciti lo stesso. (concessiva) →
    3. Studia molto. Vuole passare l’esame. (finale) →
    4. Ha parlato a lungo. Tutti si sono annoiati. (consecutiva) →
    5. Arriverà lui. Poi decideremo. (temporale) →
    6. Non ha soldi. Non può partire. (causale) →

  3. 03 Sciogliere il periodo lungo

    Spezza il periodo in due frasi più chiare, senza perdere informazioni.

    1. Il documento, che era stato approvato in commissione ma non ancora pubblicato, è stato ritirato. →
    2. Poiché mancavano i dati, che sarebbero arrivati solo dopo, la relazione fu rinviata. →
    3. Chi arriva in ritardo, anche se avvisa, non entra. →
    4. L’azienda, dopo aver valutato le offerte, ha scelto la seconda, che costava meno. →
    5. Sebbene il progetto fosse valido, il finanziamento, che era già stato promesso, non arrivò. →
    6. Ti scrivo per dirti che, come sai, la riunione è stata spostata. →

  4. 04 L’ordine degli elementi

    Sposta la subordinata all’inizio e osserva che cosa cambia: riscrivi.

    1. Uscimmo benché fosse tardi. →
    2. Ti chiamo quando arrivo. →
    3. Rimandammo perché mancavano i dati. →
    4. Ci riuscirai se ci provi. →
    5. Firmò dopo aver letto tutto. →
    6. Parlò con calma per farsi capire. →

  5. 05 Il periodo d’autore

    Completa il periodo mantenendo la coerenza sintattica e i tempi.

    Herhaling costruzioni marcate · C1: connettivi complessi · concordanza dei tempi

    1. Sebbene (essere) evidente a tutti, nessuno (osare) dirlo.
    2. Chi (leggere) quelle pagine, difficilmente le (dimenticare) .
    3. Non appena (loro / accorgersi) dell’errore, (correre) ai ripari.
    4. Il fatto che nessuno (protestare) allora (essere) la cosa più grave.
    5. Tanto (insistere) che alla fine (ottenere) udienza.
    6. Se ne andò senza che nessuno (accorgersene) .

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Alle oefeningen →

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (tabellen in het Italiaans): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Een tip van een docent: grammatica blijft hangen door vaak te herhalen, niet door eén keer te stampen.

Download het overzicht (PDF)
App TiApp TiApp Ti

Elk onderwerp, een wereld

In de app Ti oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

Halve leerlijn gratis, zonder account

€5,83 per maandmet het jaarabonnement

★★★★★(7)van Alessio, docent sinds 2018

Download Ti voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Nog één keer

Als architect van de zin:

  1. Il romanzo preferisco è quello parlavamo ieri.
  2. Partì all’alba il paese dormiva ancora.
  3. Il finale, sorprende tutti.
  4. di scrivere, uscì a camminare.

Veelgestelde vragen

Hoe gebruik je De zinsbouw in het Italiaans?
Hoofdzin, bijzin, tussenzin: proza is architectuur. De complexe zin is de architectuur van proza: een hoofdzin die draagt, bijzinnen die specificeren, tussenzinnen die becommentariëren. Grote schrijvers doseren hem: Manzoni bouwt kathedralen, Calvino polijst korte kristallen zinnen. C2 is beide kunnen.
Wat zijn de meest gemaakte fouten?
De fouten die ik in de les het vaakst hoor:
  • sono andato al colloquio e il direttore era gentile e mi hanno richiamato e ho firmatovarieer de verbindingen: nevenschikking is niet de enige lijm
  • il progetto che ti dicevo che era in ritardo che ora è prontoil progetto di cui ti parlavo, quello in ritardo, ora è pronto (ontwar de che-ketting)
Zijn er oefeningen en een PDF over De zinsbouw?
Op deze pagina staan 5 interactieve oefeningen die zichzelf nakijken, met de antwoorden, plus een printbaar PDF-blad. Alles gratis, zonder account.
Wat is het verschil tussen coördinatie en subordinatie?
Nevenschikking (coordinazione) verbindt gelijkwaardige zinnen met e, ma, o. Onderschikking (subordinazione) maakt de ene afhankelijk van de andere met che, perché, se. Italiaans onderschikt meer dan het Nederlands.
Hoe lang mag een Italiaanse zin zijn?
Langer dan je gewend bent, mits de structuur helder blijft. Twee of drie ondergeschikte niveaus zijn normaal in verzorgd proza; journalistiek Italiaans gaat tegenwoordig korter.
Wat is een periodo ipotetico binnen een langere zin?
Een als-zin die zelf een bijzin is: ha detto che, se avesse potuto, sarebbe venuto. Let op de komma's rond de ingebedde voorwaarde.
Waar staat het werkwoord?
Meestal na het onderwerp, maar het Italiaans laat veel meer verschuiving toe dan het Nederlands: è arrivato Marco is normaal. Bij onaccusatieve werkwoorden is de omgekeerde volgorde zelfs de gewone.
Hoe leer ik lange zinnen bouwen?
Door ze te ontleden voordat je ze schrijft: neem een alinea uit een Italiaanse krant en teken de structuur. Het patroon herhaalt zich, en na tien alinea's herken je het.