Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · B1

De trapassato prossimo

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een close-up van een marmeren beeld: de mond en de schouder · Italiaanse grammatica B1
Aveva già vinto, era appena arrivata: biografieën draaien op de trapassato.

De trapassato vertelt wat er gebeurd was vóór een ander moment in het verleden: quando Fellini girò La dolce vita, aveva già vinto due Oscar. Het is de tijd die de geschiedenis op orde zet.

  • 5min lezen
  • 17min oefeningen
  • B1niveau

Wat je leert

  • Imperfetto van avere of essere + deelwoord
  • Het verleden van het verleden: aveva già vinto
  • Beroemde levens op volgorde
  • Woordenschat: le storie di vita

In het kort

  • Vorm: imperfetto van avere of essere + voltooid deelwoord: avevo mangiato, ero partito.
  • Gebruik: een feit dat al voorbij was vóór een ander moment in het verleden.
  • Valkuil: het juiste hulpwerkwoord kiezen en het deelwoord laten meebuigen, net als bij de passato prossimo: era andata.

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Hier sluiten de twee talen mooi op elkaar aan: avevo mangiato = ik had gegeten. Zelfde idee, zelfde bouw. Het enige verschil is dat het Italiaans soms essere nodig heeft: erano partiti.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

De tijdlijn
trapassatopassato prossimopresenteNU

De trapassato zegt wat al gebeurd was vóór een ander feit in het verleden.

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De constructie

OnderdeelVormVoorbeeld
met avereavevo, avevi, aveva… + deelwoordaveva già vinto due Oscar
met essereero, eri, era… + deelwoord dat meebuigtera già diventata famosa
De keuze van het hulpwerkwoord en het meebuigen van het deelwoord volgen dezelfde regels als de passato prossimo: alleen het hulpwerkwoord schuift naar de imperfetto. Woorden die er vaak bij staan: già, appena, non ancora, prima.

Beroemde levens op volgorde

ZinEerst → daarna
quando arrivò a Hollywood, aveva già recitato in venti filmrecitare → arrivare
Marconi aveva appena compiuto ventisette anni quando trasmise oltre l’oceanocompiere → trasmettere
non aveva ancora finito il liceo quando scrisse la prima canzonescrivere, vóór het diploma

Goed om te weten

  • Già is het signaal dat het vaakst bij de trapassato staat: quando sono arrivato, erano già usciti. Haal je già weg, dan is de trapassato vaak ook niet meer nodig.
  • Met mai zeg je wat tot op dat moment nog nooit gebeurd was: non avevo mai visto il mare prima di allora.

De meest gemaakte fouten

  • quando è arrivato, il concerto ha cominciato da un’ora → il concerto era cominciato da un’ora (wat al eerder gebeurd was)
  • aveva andata a Roma prima della guerra → era andata a Roma (andare neemt essere, en het deelwoord buigt mee)
  • ho già visto quel film prima che uscisse il seguito, anni fa → l’avevo già visto (eerder in het verleden)

Wat kwam eerst?

De trapassato zegt welke van twee gebeurtenissen in het verleden de eerste was. Vergelijk de paren.

Je bedoeltItaliaans
1, dan 2 (in volgorde)sono arrivato in stazione e il treno è partito
2 was al voorbij toen 1 gebeurdequando sono arrivato in stazione, il treno era già partito
1 en een tijdje later 2avevo finito di mangiare quando è arrivato Marco
nooit eerdernon avevo mai visto il mare prima di allora

Hier lopen Nederlands en Italiaans gelijk op: «de trein was al vertrokken» is precies il treno era già partito.

Bij de klassieken

«il principe di Condè dormì profondamente la notte avanti la giornata di Rocroi: ma, in primo luogo, era molto affaticato; secondariamente aveva già date tutte le disposizioni necessarie, e stabilito ciò che dovesse fare, la mattina.»

‘de prins van Condé sliep diep in de nacht vóór de slag bij Rocroi: maar in de eerste plaats was hij erg vermoeid; ten tweede had hij al alle nodige bevelen gegeven, en vastgelegd wat hij de volgende ochtend moest doen.’

Manzoni legt met de trapassato uit waarom de prins rustig kon slapen: wat eerder gebeurd was, verklaart de nacht. Let op het deelwoord date: bij Manzoni past het zich nog aan het voorwerp aan (le disposizioni); vandaag zeg je aveva già dato.

Alessandro Manzoni, I promessi sposi, hfst. II (1840)

Wist je dat?

De trapassato prossimo is het verleden van het verleden: quando sono arrivato, era già partito. Het Italiaans gebruikt hem strenger dan het Nederlands, dat vaak met één verleden tijd toekomt. Er bestaat ook een trapassato remoto, ebbi fatto, maar die is vrijwel uitgestorven: je vindt hem nog in negentiende-eeuwse romans, na appena en dopo che.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een e-mail over de verloren koffer.

La storia della valigia (te la devo raccontare)

daLaura Conti <laura.conti@mail.it>

arita.f@mail.it

dataven 21 mar, 19:10

Rita, ascolta questa.

Quando sono arrivata alla stazione, il treno era già partito. Colpa mia: avevo guardato l'orario vecchio, quello invernale.

Alla biglietteria la signora mi ha riconosciuta: le avevo chiesto aiuto anche a Natale, ricordi? Mi ha cambiato il biglietto senza problemi.

Sul treno dopo, la sorpresa: la valigia non c'era. L'avevo lasciata sulla panchina del binario, dove mi ero seduta ad aspettare. Sono tornata di corsa: era ancora lì.

Dentro avevo messo anche il regalo per te. Tutto bene, ma che venerdì.

Laura

Vragen

Perché ha perso il treno?

Dove aveva lasciato la valigia?

«Quando sono arrivata, il treno era già partito»: il trapassato indica…

Completa: «Non ho riso alla battuta: la ___ già ___» (sentire).

Een oude koffer van canvas en leer naast een bankje
Quando sono arrivata in stazione, il treno era già partito.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 La forma

    Imperfetto van essere of avere + deelwoord. Vul aan.

    1. io (mangiare)
    2. tu (partire)
    3. lei (finire)
    4. noi (uscire)
    5. voi (vedere)
    6. loro (arrivare)

  2. 02 Prima del passato

    De trapassato zegt wat al gebeurd was. Vul aan.

    1. Quando sono arrivato, il film (cominciare) già.
    2. Non ho mangiato perché (io / mangiare) a casa.
    3. Marco era stanco: (lavorare) tutto il giorno.
    4. La casa era sporca: nessuno (pulire) da settimane.
    5. (loro / uscire) prima che io tornassi.
    6. Sapevo la notizia: me la (dire) Luca.

  3. 03 Metti in ordine i due tempi

    Het oudste feit gaat in de trapassato, het andere in de passato prossimo.

    1. (io / perdere) il treno / (io / arrivare) tardi →
    2. (lei / studiare) molto / (lei / passare) l’esame →
    3. (noi / prenotare) / (noi / trovare) posto →
    4. (loro / dimenticare) le chiavi / (loro / non entrare) →
    5. (tu / non dormire) / (tu / essere) stanco →
    6. (io / vedere) il film / (io / non venire) al cinema →

  4. 04 Con già, appena, non ancora

    Vul aan en zet het bijwoord op de juiste plaats.

    1. Quando ho telefonato, (loro / già uscire) .
    2. (io / appena finire) di mangiare quando è arrivata.
    3. Alle otto il negozio (non ancora aprire) .
    4. (noi / già vedere) quel film due volte.
    5. (lei / appena tornare) dal lavoro.
    6. (voi / non ancora capire) il problema.

  5. 05 La telefonata mancata

    Vul trapassato, passato prossimo en imperfetto in.

    Herhaling passato prossimo of imperfetto · gecombineerde voornaamwoorden

    1. Ieri sera (io / provare) a chiamarti tre volte.
    2. (tu / non rispondere) perché (già andare) a dormire.
    3. (io / volere) dirti che la riunione (essere) spostata.
    4. Il capo lo (comunicare) solo alle sette, quando tutti (uscire) .
    5. Stamattina Marta (arrivare) alle nove e (trovare) la sala vuota.
    6. Nessuno le (dire) niente: (io / dimenticarsi) di scriverle.

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

De zaal van een oud, verlaten theater, met lege stoelen
Il portafoglio che aveva perso nel 1998 era rimasto nel vecchio teatro.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: het verhaal van de teruggevonden portemonnee.

Il Corriere del Quartiere

sabato 17 gennaio · pagina 3

Storie

Il portafoglio che aveva perso nel 1998 è tornato a casa

di Sergio Valli

Durante i lavori al vecchio teatro, gli operai hanno trovato un portafoglio dietro una poltrona. Il proprietario lo aveva perso una sera di dicembre del 1998: era andato a vedere un concerto e si era accorto del vuoto in tasca solo a casa.

«Avevo cercato dappertutto, ero tornato anche il giorno dopo», racconta oggi il signor Bruni, 63 anni. «Alla fine avevo smesso di pensarci».

Dentro c'era tutto: la patente, due foto e il biglietto del concerto. Il teatro glielo ha riconsegnato ieri, con un invito per il primo spettacolo della nuova stagione.

Vragen

Dove hanno trovato il portafoglio?

Che cosa c'era dentro, oltre alla patente e alle foto?

«Era andato a vedere un concerto»: perché il trapassato?

Completa: «Quando siamo arrivati, il film ___ già ___» (cominciare).

Nog een tekst over dit onderwerp? Nieuws in eenvoudig Italiaans

Nog één keer

Zet het verleden op volgorde:

  1. Quando vinse l’Oscar, Sophia Loren decine di film.
  2. Il concerto quando siamo entrati.
  3. Modugno Volare prima di diventare famoso nel mondo.
  4. Non il libro quando ho visto il film.
  5. Quando la incontrai, dall’America.

Veelgestelde vragen

Als ik het had geweten: se l'avevo saputo?
In de spreektaal hoor je het, maar het correcte Italiaans is se l'avessi saputo, met de congiuntivo trapassato, en in de hoofdzin de condizionale: se l'avessi saputo, non sarei venuto. Het Nederlandse «had geweten» lokt de trapassato uit, maar na se in een onwerkelijke voorwaarde hoort de congiuntivo.
Ik had het moeten weten: avevo dovuto saperlo?
Nee: avrei dovuto saperlo. «Had moeten» is in het Nederlands een spijt over het verleden, en het Italiaans gebruikt daarvoor de condizionale passato, niet de trapassato. Zo ook avrei potuto dirtelo, ik had het je kunnen zeggen. Avevo dovuto bestaat wel, maar betekent «ik was verplicht geweest».
Hoe zeg je «ik was net aangekomen toen hij belde»?
Ero appena arrivato quando ha chiamato. Appena komt tussen het hulpwerkwoord en het deelwoord, en de trapassato zet het aankomen vóór het bellen. Zonder appena verandert de betekenis: ero arrivato quando ha chiamato zegt alleen dat je er al was.
Wanneer gebruik je de trapassato?
Als iets vóór een ander verleden moment af was: avevo già mangiato quando è arrivato. Het Nederlands kan hier «had gegeten» zeggen, en dat is precies dezelfde constructie.
Hoe maak je hem?
Met de imperfetto van het hulpwerkwoord plus het voltooid deelwoord: avevo fatto, ero andato. De keuze tussen essere en avere volgt dezelfde regels als bij de passato prossimo.
Wat is het verschil met de passato prossimo?
De volgorde. Ho mangiato is gewoon verleden tijd; avevo mangiato zegt dat het al gebeurd was toen er iets anders gebeurde. Zonder dat tweede moment is de trapassato overbodig.
Wordt de trapassato remoto nog gebruikt?
Nauwelijks. Je komt hem tegen in literatuur, na appena, quando en dopo che, en altijd in combinatie met een passato remoto in de hoofdzin. In gesproken Italiaans zegt niemand hem.
Kun je de trapassato in de indirecte rede gebruiken?
Ja, en daar is hij verplicht: ha detto che aveva finito, hij zei dat hij klaar was. Wat in de directe rede ho finito was, wordt in de indirecte een trapassato.
De trapassato prossimo (B1): De constructieDe constructie

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk met Nederlandstaligen en volgt niveau B1 van het Europees Referentiekader. De regels zijn gecontroleerd aan de hand van:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →