Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · A2

De imperatief

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een wachtkamer in zwart-wit, met mensen langs de wanden · Italiaanse grammatica A2
Gaat u zitten, ademt u in, neemt u dit: in de spreekkamer geeft beleefdheid de bevelen.

De imperatief geeft instructies en advies: prendi queste gocce, beva molta acqua. Hij heeft twee registers: het directe tu voor vrienden en familie, het beleefde Lei voor de dokter, het loket, de wereld.

  • 4min lezen
  • 15min oefeningen
  • A2niveau

Wat je leert

  • De vormen voor tu, Lei, noi en voi
  • Het verbod: non parlare!
  • Voornaamwoorden achteraan: chiamalo, dimmi
  • Woordenschat: dal medico

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Onze gebiedende wijs is de stam: spreek!, niet spreken! Het Italiaans verandert de vorm bij tu in -are-werkwoorden (parla!) en gebruikt voor de ontkenning de infinitief: non parlare! De voornaamwoorden plakken achteraan: chiamalo, dimmi.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De vormen

tuLei (beleefd)noivoiLoro (beleefd)
-are (riposare)riposa!riposi!riposiamo!riposate!riposino!
-ere (prendere)prendi!prenda!prendiamo!prendete!prendano!
-ire (dormire)dormi!dorma!dormiamo!dormite!dormano!
-ire in -isc (finire)finisci!finisca!finiamo!finite!finiscano!
Let op de kruising: bij tu eindigen werkwoorden op -are op -a (riposa!), de andere op -i (prendi!); bij Lei is het andersom (riposi! / prenda!). Belangrijke onregelmatige: vada, faccia, dica, stia, abbia, sia.

Bij de dokter

RegisterVoorbeeld
de dokter, met Leisi accomodi, respiri profondamente, dica trentatré
de dokter, ontkennendnon prenda antibiotici da solo, non esageri
tegen een vriendriposati, bevi tanta acqua, non ti preoccupare
ontkennend met tunon + infinitief: non uscire stasera, non toccare

Goed om te weten

  • Bij de korte vormen verdubbelt de medeklinker van het voornaamwoord, met één uitzondering: gli. Dus dammi, dimmi, maar dagli, digli.
  • In de ontkennende tu-vorm mag het voornaamwoord voor of achter: non lo toccare en non toccarlo zijn allebei goed.
  • Op bordjes en in recepten staat vaak de infinitief, net als bij ons: tirare (trekken), spingere (duwen), non fumare, cuocere per dieci minuti.

De meest gemaakte fouten

  • dottore, prendi il mio referto → prenda il mio referto (met Lei: -a voor werkwoorden op -ere)
  • non prendi queste pastiglie (tegen een vriend) → non prendere queste pastiglie (ontkennend tu: non + infinitief)
  • signora, va' allo sportello 3 → vada allo sportello 3 (beleefde imperatief)

Onregelmatige imperatieven

De meest gebruikte werkwoorden hebben een korte, onverwachte tu-vorm. Die van Lei is makkelijker: dat is de congiuntivo presente.

WerkwoordtuLeivoi
andareva' / vaivadaandate
dareda' / daidiadate
diredi'dicadite
farefa' / faifacciafate
staresta' / staistiastate
esseresiisiasiate
avereabbiabbiaabbiate
venirevienivengavenite

Bij de Nederlandse gebiedende wijs neem je gewoon de stam (kom!, ga!). Hier moet je het rijtje echt leren, want sii en abbi lijken op niets anders.

Wist je dat?

De Italiaanse gebiedende wijs heeft een eigenaardigheid die uit het Latijn komt: in de tu-vorm is de bevestigende vorm parla! maar de ontkennende non parlare!, met de infinitief. Dat gebeurt alleen in de tweede persoon enkelvoud, en het Latijn deed hetzelfde met noli dicere, «wil niet zeggen». Het verbod klinkt in het Italiaans dus altijd een beetje minder direct dan het bevel.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: het bord van het zwembad.

PISCINA COMUNALE

Regole per i visitatori

Ingressofate la doccia prima di entrare

Vasca grandenuotate sempre a destra

Bordo vascanon correte: il pavimento è bagnato

Cuffiaportate la cuffia, è obbligatoria

Armadiettichiudete l'armadietto e tenete la chiave al polso

Bambininon lasciate i bambini da soli

Per le lezioni, chiedete in segreteria. Buon bagno!

Vragen

Che cosa è obbligatorio in piscina?

Perché non si può correre a bordo vasca?

«Fate», «chiudete», «tenete»: il cartello parla…

Il cartello dice «non correte». E a un solo bambino, che cosa dici?

De ingang van een gemeentelijk zwembad, met het bord en het mededelingenbord
Non correte, chiudete l’armadietto: het zwembad spreekt in de gebiedende wijs.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Tu, noi, voi

    Vul de gebiedende wijs in. Let op de werkwoorden op -are: tu parla!

    1. (tu / parlare) più piano!
    2. (tu / scrivere) qui il tuo nome.
    3. (tu / dormire) un po’!
    4. (noi / andare) !
    5. (voi / ascoltare) bene.
    6. (voi / aprire) i libri.

  2. 02 I brevi irregolari

    Een paar werkwoorden hebben een korte vorm bij tu. Vul aan.

    1. (tu / andare) a casa!
    2. (tu / dare) qua!
    3. (tu / fare) presto!
    4. (tu / stare) zitto!
    5. (tu / dire) la verità!
    6. (tu / essere) gentile!

  3. 03 Il negativo

    Bij tu gebruikt de ontkenning de infinitief: non parlare! Vorm om.

    1. Parla! →
    2. Scrivi! →
    3. Andate! →
    4. Fai così! →
    5. Andiamo! →
    6. Di’ niente! →

  4. 04 Con i pronomi attaccati

    Het voornaamwoord plakt aan het eind: chiamalo! Herschrijf.

    1. Chiama Marco! →
    2. Scrivi a me! →
    3. Prendi le chiavi! →
    4. Dai il libro a lui! →
    5. Fai questo! →
    6. Alzati! (tu) →

  5. 05 Consigli a un amico

    Vul de gebiedende wijs, de voornaamwoorden en de voorzetsels in.

    Herhaling reflexieve werkwoorden · directe voornaamwoorden · samengetrokken voorzetsels

    1. Sei stanco? (riposarsi) un po’!
    2. Non capisci? (chiedere) professore. (a)
    3. Il libro è utile: (leggere) !
    4. Non (preoccuparsi) : ce la farai.
    5. (scrivere) quando arrivi. (a me)
    6. E (non dimenticare) le chiavi!

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Een vrouw die kookt op het fornuis in een huiskeuken, in zwart-wit
«Non aprire», «non chiamare»: in de ontkenning neemt de gebiedende wijs de infinitief.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: oma's recept in de chat.

NNonna
ultimo accesso 16:15
N
NonnaAllora, il ragù. Trita una cipolla piccola e metti tutto in padella con l'olio.16:10
Fatto. Adesso la carne?16:11
N
NonnaSì. Aggiungi la carne e gira spesso. Non avere fretta: il fuoco basso è il segreto.16:12
E il vino quando lo metto?16:14
N
NonnaAdesso, poi i pomodori. Copri e non aprire per due ore. E non chiamare tua madre per chiedere: lei il ragù lo brucia sempre!16:15

Vragen

Qual è il segreto del ragù?

Per quanto tempo non si deve aprire la pentola?

«Non aprire», «non chiamare»: perché c'è l'infinito?

La nonna parla a un solo nipote. E a due nipoti, come direbbe «gira»?

Nog een tekst over dit onderwerp? Het recept van oma · De supermarktfolder

Nog één keer

Kies de juiste imperatief:

  1. Dottore a paziente: " profondamente, per favore."
  2. A un amico: " e tanta acqua."
  3. In farmacia: " una compressa dopo i pasti."
  4. A tuo fratello: "Non con questa febbre!"
  5. Il medico: " trentatré."

Veelgestelde vragen

Klinkt de imperativo niet onbeleefd?
Minder dan je als Nederlander denkt. Aan de toonbank is mi dia un chilo di pane, per favore heel gewoon en vriendelijk; de beleefdheid zit in Lei, in per favore en in de toon. Wil je zachter, dan kan het ook als vraag: mi può dare…? Maar een gebiedende wijs is in het Italiaans geen bevel van een baas.
Wat bedoelt de man achter de balie met dica!?
«Zegt u het maar.» Dica is de beleefde imperativo van dire, en je hoort het in elke winkel, apotheek en bar: prego, dica, of mi dica. Het is een uitnodiging om je vraag te stellen. Tegen een vriend wordt het dimmi, met het voornaamwoord eraan vast.
Hoe zeg je «ga je gang» of «kom maar binnen»?
Met pure achter de imperativo: entra pure, fai pure, prendi pure. Pure doet hier wat ons «maar» doet: het maakt van het bevel een toestemming. Met Lei: entri pure, si accomodi pure. En het korte antwoord op «mag ik?» is gewoon prego!
Hoe maak je een verbod in de je-vorm?
Met non plus de infinitief: non parlare!, non andare! In alle andere personen gebruik je gewoon de imperatiefvorm: non parlate!
Wat is de beleefde gebiedende wijs?
Die valt samen met de conjunctief: parli!, venga!, scusi!, senta! In een winkel of aan de telefoon hoor je scusi en senta aan de lopende band.
Welke imperatieven zijn onregelmatig?
De meest gebruikte, met een korte vorm die vaak een apostrof krijgt: va' (of vai), da', fa', sta', di'. En essere geeft sii, avere geeft abbi.
Waar staat het voornaamwoord bij een bevel?
Erachter, vastgeplakt: guardami!, diccelo! Bij de korte vormen verdubbelt de medeklinker: dimmi, fallo, dacci, vattene. Bij de beleefde vorm gaat het juist ervoor: mi dica.
Hoe maak je een uitnodiging in plaats van een bevel?
Met de wij-vorm: andiamo!, mangiamo!, laten we gaan, laten we eten. Die vorm is identiek aan de tegenwoordige tijd en is de gewoonste manier om iets voor te stellen.
De imperatief (A2): De vormenDe vormen

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →