Grammatica · A2
De imperatief
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

De imperatief geeft instructies en advies: prendi queste gocce, beva molta acqua. Hij heeft twee registers: het directe tu voor vrienden en familie, het beleefde Lei voor de dokter, het loket, de wereld.
- 4min lezen
- 15min oefeningen
- A2niveau
Wat je leert
- De vormen voor tu, Lei, noi en voi
- Het verbod: non parlare!
- Voornaamwoorden achteraan: chiamalo, dimmi
- Woordenschat: dal medico
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Onze gebiedende wijs is de stam: spreek!, niet spreken! Het Italiaans verandert de vorm bij tu in -are-werkwoorden (parla!) en gebruikt voor de ontkenning de infinitief: non parlare! De voornaamwoorden plakken achteraan: chiamalo, dimmi.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.
Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De vormen
| tu | Lei (beleefd) | noi | voi | Loro (beleefd) | |
|---|---|---|---|---|---|
| -are (riposare) | riposa! | riposi! | riposiamo! | riposate! | riposino! |
| -ere (prendere) | prendi! | prenda! | prendiamo! | prendete! | prendano! |
| -ire (dormire) | dormi! | dorma! | dormiamo! | dormite! | dormano! |
| -ire in -isc (finire) | finisci! | finisca! | finiamo! | finite! | finiscano! |
Bij de dokter
| Register | Voorbeeld |
|---|---|
| de dokter, met Lei | si accomodi, respiri profondamente, dica trentatré |
| de dokter, ontkennend | non prenda antibiotici da solo, non esageri |
| tegen een vriend | riposati, bevi tanta acqua, non ti preoccupare |
| ontkennend met tu | non + infinitief: non uscire stasera, non toccare |
Goed om te weten
- Bij de korte vormen verdubbelt de medeklinker van het voornaamwoord, met één uitzondering: gli. Dus dammi, dimmi, maar dagli, digli.
- In de ontkennende tu-vorm mag het voornaamwoord voor of achter: non lo toccare en non toccarlo zijn allebei goed.
- Op bordjes en in recepten staat vaak de infinitief, net als bij ons: tirare (trekken), spingere (duwen), non fumare, cuocere per dieci minuti.
De meest gemaakte fouten
dottore, prendi il mio referto→ prenda il mio referto (met Lei: -a voor werkwoorden op -ere)non prendi queste pastiglie (tegen een vriend)→ non prendere queste pastiglie (ontkennend tu: non + infinitief)signora, va' allo sportello 3→ vada allo sportello 3 (beleefde imperatief)
Onregelmatige imperatieven
De meest gebruikte werkwoorden hebben een korte, onverwachte tu-vorm. Die van Lei is makkelijker: dat is de congiuntivo presente.
| Werkwoord | tu | Lei | voi |
|---|---|---|---|
| andare | va' / vai | vada | andate |
| dare | da' / dai | dia | date |
| dire | di' | dica | dite |
| fare | fa' / fai | faccia | fate |
| stare | sta' / stai | stia | state |
| essere | sii | sia | siate |
| avere | abbi | abbia | abbiate |
| venire | vieni | venga | venite |
Bij de Nederlandse gebiedende wijs neem je gewoon de stam (kom!, ga!). Hier moet je het rijtje echt leren, want sii en abbi lijken op niets anders.
Wist je dat?
De Italiaanse gebiedende wijs heeft een eigenaardigheid die uit het Latijn komt: in de tu-vorm is de bevestigende vorm parla! maar de ontkennende non parlare!, met de infinitief. Dat gebeurt alleen in de tweede persoon enkelvoud, en het Latijn deed hetzelfde met noli dicere, «wil niet zeggen». Het verbod klinkt in het Italiaans dus altijd een beetje minder direct dan het bevel.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: het bord van het zwembad.
PISCINA COMUNALE
Regole per i visitatori
Ingressofate la doccia prima di entrare
Vasca grandenuotate sempre a destra
Bordo vascanon correte: il pavimento è bagnato
Cuffiaportate la cuffia, è obbligatoria
Armadiettichiudete l'armadietto e tenete la chiave al polso
Bambininon lasciate i bambini da soli
Per le lezioni, chiedete in segreteria. Buon bagno!
Vragen
Che cosa è obbligatorio in piscina?
Perché non si può correre a bordo vasca?
«Fate», «chiudete», «tenete»: il cartello parla…
Il cartello dice «non correte». E a un solo bambino, che cosa dici?

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 Tu, noi, voi
Vul de gebiedende wijs in. Let op de werkwoorden op -are: tu parla!
- (tu / parlare) più piano!
- (tu / scrivere) qui il tuo nome.
- (tu / dormire) un po’!
- (noi / andare) !
- (voi / ascoltare) bene.
- (voi / aprire) i libri.
02 I brevi irregolari
Een paar werkwoorden hebben een korte vorm bij tu. Vul aan.
- (tu / andare) a casa!
- (tu / dare) qua!
- (tu / fare) presto!
- (tu / stare) zitto!
- (tu / dire) la verità!
- (tu / essere) gentile!
03 Il negativo
Bij tu gebruikt de ontkenning de infinitief: non parlare! Vorm om.
- Parla! →
- Scrivi! →
- Andate! →
- Fai così! →
- Andiamo! →
- Di’ niente! →
04 Con i pronomi attaccati
Het voornaamwoord plakt aan het eind: chiamalo! Herschrijf.
- Chiama Marco! →
- Scrivi a me! →
- Prendi le chiavi! →
- Dai il libro a lui! →
- Fai questo! →
- Alzati! (tu) →
05 Consigli a un amico
Vul de gebiedende wijs, de voornaamwoorden en de voorzetsels in.
Herhaling reflexieve werkwoorden · directe voornaamwoorden · samengetrokken voorzetsels
- Sei stanco? (riposarsi) un po’!
- Non capisci? (chiedere) professore. (a)
- Il libro è utile: (leggere) !
- Non (preoccuparsi) : ce la farai.
- (scrivere) quando arrivi. (a me)
- E (non dimenticare) le chiavi!
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: oma's recept in de chat.
ultimo accesso 16:15
Vragen
Qual è il segreto del ragù?
Per quanto tempo non si deve aprire la pentola?
«Non aprire», «non chiamare»: perché c'è l'infinito?
La nonna parla a un solo nipote. E a due nipoti, come direbbe «gira»?
Nog een tekst over dit onderwerp? Het recept van oma · De supermarktfolder
Nog één keer
Kies de juiste imperatief:
- Dottore a paziente: " profondamente, per favore."
- A un amico: " e tanta acqua."
- In farmacia: " una compressa dopo i pasti."
- A tuo fratello: "Non con questa febbre!"
- Il medico: " trentatré."
Veelgestelde vragen
Klinkt de imperativo niet onbeleefd?
Wat bedoelt de man achter de balie met dica!?
Hoe zeg je «ga je gang» of «kom maar binnen»?
Hoe maak je een verbod in de je-vorm?
Wat is de beleefde gebiedende wijs?
Welke imperatieven zijn onregelmatig?
Waar staat het voornaamwoord bij een bevel?
Hoe maak je een uitnodiging in plaats van een bevel?
De vormenBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen