Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · B2

De betrekkelijke voornaamwoorden

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een Italiaans steegje met een pijl die de weg wijst · Italiaanse grammatica B2
L’auto che sogno, di cui parlano tutti: betrekkelijke voornaamwoorden rijden snel.

Che is de allrounder (onderwerp en lijdend voorwerp), cui werkt met voorzetsels (di cui, a cui, con cui), il quale is het nette pak voor dubbelzinnige gevallen. L’auto che sogno, l’auto di cui parlano tutti.

  • 4min lezen
  • 15min oefeningen
  • B2niveau

Wat je leert

  • Che zonder voorzetsel, cui met: di cui, a cui, con cui
  • Il quale voor het nette register, il cui voor «wiens»
  • Chi, dove, quello che: de verwanten
  • Woordenschat: le automobili

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Net als het Italiaans laat het Nederlands het betrekkelijk voornaamwoord nooit weg (het Engels wel: the book I read), dus il libro che ho letto gaat vanzelf. Het verschil zit in het voorzetsel: wij plakken het achter waar- (waarmee, waarover), het Italiaans zet het vóór cui: la persona con cui ho parlato, de persoon met wie ik heb gesproken.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De taakverdeling

VoornaamwoordWanneerBij de dealer
cheonderwerp of lijdend voorwerpil modello che costa di più, il cliente che aspettavamo
voorzetsel + cuialle andere gevallenl’auto di cui parlavo, il motivo per cui la voglio
il / la qualeformeel, of om dubbelzinnigheid op te lossenla figlia del collezionista, la quale guida da sempre
il cuibezit: wiens, waarvanla casa il cui garage ospita dieci Ferrari
Chi heeft geen antecedent en betekent «degene die»: chi compra una d’epoca, compra una storia. En dove vervangt in cui bij plaatsen: il salone dove l’hanno presentata.

Goed om te weten

  • In formele teksten staat ook quanto voor «wat»: quanto detto sopra, het bovenstaande; secondo quanto previsto, zoals voorzien.
  • In verzorgd schrijven mag cui zonder a staan als meewerkend voorwerp: la persona cui ho scritto, de persoon aan wie ik geschreven heb.

De meest gemaakte fouten

  • l’auto che ti parlavo → l’auto di cui ti parlavo (parlare di heeft cui nodig)
  • il meccanico cui ripara la mia auto → il meccanico che ripara la mia auto (onderwerp: che)
  • la città in che è nata la Lamborghini → la città in cui / dove è nata la Lamborghini

Waar, toen, waarom: plaats en tijd

De Nederlandse vraagwoorden die als betrekkelijk voornaamwoord werken, worden in het Italiaans vormen van cui, of dove bij plaatsen.

NederlandsItaliaansVoorbeeld
de plek waaril posto in cui / doveil bar dove mi aspetti
de dag waaropil giorno in cuiil giorno in cui ci siamo conosciuti
de reden waaromil motivo per cuiil motivo per cui sono qui
de manier waaropil modo in cuiil modo in cui parla

Het Nederlands plakt het voorzetsel achter «waar» (waarop, waarmee); het Italiaans zet het vóór cui.

Bij de klassieken

«Parli senza riguardi, e con sincerità, a un uomo il cui dovere è di conoscere la sua vera volontà»

‘Spreek zonder omhaal en eerlijk tegen een man wiens plicht het is uw ware wil te kennen’

De ondervrager vraagt Gertrude of ze echt uit vrije wil non wil worden. Il cui is «wiens», en het lidwoord hoort bij het bezit: il dovere wordt il cui dovere, los van de man. De zin klinkt vriendelijk, de scène is het niet.

Alessandro Manzoni, I promessi sposi, hfst. X (1840)

Wist je dat?

Che is het werkpaard van het Italiaans: het dekt zowel het onderwerp als het lijdend voorwerp, waar het Nederlands «die» en «dat» heeft en het Engels who en which. De prijs daarvan is dat je bij een voorzetsel moet uitwijken naar cui: la persona con cui parlo. Cui is een van de weinige Latijnse naamvalsvormen die het Italiaans ongeschonden heeft bewaard, rechtstreeks uit de derde naamval van het Latijnse qui. Ons «wiens» en «wier» zijn net zulke overlevenden: naamvallen die alleen nog in de nette taal wonen.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een kameradvertentie.

Annunci tra privati

La stanza che cercavi

Affitto una stanza luminosa in un appartamento che divido con un gatto pigro e una libreria che occupa tutta la parete.

Cerco una persona a cui piaccia la calma, con cui bere un caffè la domenica e di cui potermi fidare quando parto per lavoro.

Il quartiere, in cui vivo da dieci anni, ha tutto: il mercato, il parco dove corro la mattina e un bar il cui tiramisù meriterebbe un premio.

Niente fumo. Il gatto, che si chiama Ettore, decide lui se vi approva.

scrivi a marta.case@mail.it

Vragen

Come si chiama il gatto?

Da quanto tempo vive nel quartiere chi scrive?

«Una persona a cui piaccia la calma»: perché «cui» e non «che»?

«Un bar il cui tiramisù meriterebbe un premio»: «il cui» significa…

Completa: «È l'amica ___ ti parlavo ieri».

Een cyperse kat die slaapt boven op een houten boekenkast
Divido l'appartamento con un gatto che dorme sulla libreria.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Che, cui, chi

    Vul het juiste betrekkelijk voornaamwoord in.

    1. Il libro ho letto è bellissimo.
    2. L’amico a ho scritto non risponde.
    3. dorme non piglia pesci.
    4. La città in vivo è piccola.
    5. La ragazza ti ha chiamato è mia sorella.
    6. Non conosco la persona di parli.

  2. 02 Con la preposizione giusta

    Cui neemt het voorzetsel van het werkwoord. Vul aan.

    1. Il problema pensavo è risolto. (pensare a)
    2. L’argomento parliamo è complesso. (parlare di)
    3. La città vengo è al Sud. (venire da)
    4. Il motivo sono qui è semplice. (per)
    5. La persona lavoro è gentile. (lavorare con)
    6. Il tavolo è appoggiato il libro. (su)

  3. 03 Il quale

    Herschrijf in een formeler register met il quale / la quale / i quali / le quali.

    1. L’avvocato con cui parlo →
    2. La collega a cui ho scritto →
    3. I documenti di cui parlavamo →
    4. Le persone con cui lavoro →
    5. Il progetto su cui lavoriamo →
    6. La ditta da cui dipende →

  4. 04 Ciò che, quello che, il cui

    Vul aan.

    1. Non capisco dici.
    2. Fai vuoi.
    3. È una cosa mi preoccupa.
    4. L’autore, libro ho letto, è italiano.
    5. La casa, finestre sono rotte, è vuota.
    6. Ho capito intendevi.

  5. 05 La descrizione del quartiere

    Vul de betrekkelijke voornaamwoorden en de juiste tijden in.

    Herhaling lijdende vorm · B1: vergrotende en overtreffende trap

    1. Abito in un quartiere non conosce quasi nessuno.
    2. È una zona in (vivere) soprattutto famiglie.
    3. Il bar sotto casa, proprietario è siciliano, apre alle sei.
    4. Le persone con parlo la mattina sono sempre le stesse.
    5. arriva da fuori pensa che sia lontano da tutto.
    6. Ma è proprio mi piace: la calma.

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Gereedschap aan de muur en violen in reparatie op de werkbank van een vioolbouwer
La bottega in cui si aggiusta quello che gli altri buttano.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: het portret van een ambachtsman.

Il Corriere del Quartiere

sabato 22 novembre · pagina 5

Ritratti

L'uomo che aggiusta quello che gli altri buttano

di Paola Renzi

Bruno ha 74 anni e un'officina in cui entra di tutto: tostapane, radio, sedie a cui manca una gamba.

«La gente butta oggetti che funzionano ancora», dice. I clienti, molti dei quali arrivano dai paesi vicini, lasciano un'offerta libera in una scatola su cui c'è scritto GRAZIE.

Il figlio, al quale ha insegnato il mestiere, apre il sabato. La cosa di cui Bruno va più fiero è una lavatrice del 1978, la quale funziona ancora oggi.

Il segreto? «Ascoltare il rumore. Ogni oggetto ti dice dove gli fa male».

Vragen

Che cosa c'è scritto sulla scatola delle offerte?

Di che anno è la lavatrice di cui va più fiero?

«Molti dei quali arrivano dai paesi vicini»: «dei quali» sostituisce…

«Il figlio, al quale ha insegnato il mestiere»: si può dire anche…

Completa: «È un palazzo ___ finestre danno sul parco».

Nog een tekst over dit onderwerp? De rommelmarktadvertentie

Nog één keer

Kies het betrekkelijk voornaamwoord:

  1. Il modello preferisco è la spider rossa.
  2. L’auto parlano tutte le riviste è italiana.
  3. Il collezionista ho scritto ha trecento auto.
  4. Il paese nascono queste auto è in Emilia.
  5. guida piano, la conserva meglio.

Veelgestelde vragen

Alles wat je zegt: tutto che dici?
Nee: tutto quello che dici, of formeler tutto ciò che dici. Na «alles», «iets» en «niets» heeft het Italiaans een steunwoord nodig voor che. Qualcosa che en niente che gaan wel direct: c'è qualcosa che non capisco. Maar «alles wat» is altijd tutto quello che.
De reden waarom: il motivo perché?
Het correcte Italiaans is il motivo per cui: è il motivo per cui sono qui. Het Nederlandse «waarom» lokt perché uit, en in de spreektaal hoor je dat ook, maar in geschreven tekst valt het op. Hetzelfde patroon: il modo in cui (de manier waarop), il giorno in cui (de dag waarop).
Het huis waar ik woon: dove of in cui?
Allebei goed: la casa dove abito en la casa in cui abito. Dove is gewoner in de spreektaal, in cui iets verzorgder. Bij tijd kan dove niet: de dag waarop is il giorno in cui, nooit il giorno dove. Het Nederlandse «waar» is hier dus een goede gids, «waarop» niet.
Wanneer gebruik je che en wanneer cui?
Che zonder voorzetsel, cui ermee: il libro che leggo, maar il libro di cui parlo. Dat is de regel. In de spreektaal hoor je wel il giorno che ci siamo conosciuti, waar de norm in cui wil: een vrijheid die je herkent, maar in een examen niet neemt.
Wat is il quale?
Een formeler alternatief dat zich aanpast in geslacht en getal: il quale, la quale, i quali. Handig als che dubbelzinnig zou zijn: la sorella di Marco, la quale abita a Roma maakt duidelijk wie er woont.
Hoe zeg je wiens?
Met il cui plus zelfstandig naamwoord, en let op: het lidwoord hoort bij het bezit, niet bij de bezitter. Lo scrittore il cui libro ho letto, de schrijver wiens boek ik heb gelezen.
Wat betekent chi als betrekkelijk voornaamwoord?
«Wie» in de zin van «degene die»: chi dorme non piglia pesci, letterlijk «wie slaapt, vangt geen vis»: onze morgenstond met goud in de mond. Het bevat zijn eigen antecedent en staat altijd in het enkelvoud.
Wanneer gebruik je ciò che of quello che?
Voor «wat» zonder antecedent: non capisco quello che dici. Ciò che is dezelfde constructie, iets formeler. En il che verwijst naar een hele voorafgaande zin.
De betrekkelijke voornaamwoorden (B2): De taakverdelingDe taakverdeling

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →