Grammatica · B2
De als-zin: types 1 en 2
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Italiaanse als-zinnen hebben twee versnellingen: de werkelijkheid (se segna, vinciamo: indicatief) en de mogelijkheid (se segnasse, vinceremmo: congiuntivo imperfetto + condizionale). Logica vóór etiketten: hoe sterk geloof je erin?
- 5min lezen
- 20min oefeningen
- B2niveau
Wat je leert
- Type 1, de werkelijkheid: se segna, vinciamo
- Type 2, de mogelijkheid: se segnasse, vinceremmo
- Nuances uit het sportcafé
- Woordenschat: il calcio
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
De Nederlandse voorwaardelijke zinnen lijken erop: type 1 met de tegenwoordige tijd, type 2 met zou. Het Italiaans doet hetzelfde met congiuntivo imperfetto + condizionale: se avessi tempo, verrei = als ik tijd had, zou ik komen.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.
Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →
De hypothese opent een zijtak: komt die uit, dan volgt het gevolg op de condizionale.



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De twee types
| Type | Constructie | In het stadion |
|---|---|---|
| 1: werkelijkheid | se + indicativo, indicativo | se vinciamo oggi, andiamo in Europa |
| 2: mogelijkheid | se + cong. imperfetto, condizionale | se avessimo un bomber vero, vinceremmo il derby |
Nuances uit het sportcafé
| Zin | Lezing |
|---|---|
| se l’arbitro fischia il rigore, è finita | ik vind het waarschijnlijk: type 1 |
| se giocasse il capitano, sarebbe un’altra partita | maar hij is geblesseerd: type 2 |
| se per caso arrivassimo quarti, faremmo festa | mogelijk, maar onwaarschijnlijk: type 2 |
Goed om te weten
- Bij type 1 kan de hoofdzin ook een gebiedende wijs of een gewone mededeling zijn: se piove, prendi l'ombrello; se hai fame, c'è la pasta.
- Se no of sennò betekent «anders»: sbrigati, sennò perdiamo il treno.
De meest gemaakte fouten
se avrei i soldi, comprerei l’abbonamento→ se avessi i soldi, comprerei l’abbonamento (nooit de condizionale na se)se il mister cambierebbe modulo, vinciamo→ se il mister cambiasse modulo, vinceremmo (volledig type 2)se segniamo, vinceremmo→ se segniamo, vinciamo (coherent type 1) of se segnassimo, vinceremmo
Korte zinnen met se
Veel alledaagse zinnen zijn een als-zin van een paar woorden. Ze volgen de schema's hierboven niet, en je hoort ze steeds.
| Formule | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| se non sbaglio | als ik me niet vergis | se non sbaglio, è giovedì |
| se non altro | in ieder geval | se non altro ci hai provato |
| se mai | voor het geval dat | se mai, ti chiamo domani |
| se per caso | mocht je toevallig | se per caso lo vedi, salutalo |
| se non fosse per | als … er niet was | se non fosse per te, non ce l'avrei fatta |
De laatste is een type 2 en 3 tegelijk: de als-zin in het heden, het gevolg in het verleden.
Bij de klassieken
«O non sarebbe più saporito se lo friggessi in padella? O se invece lo cuocessi a uso uovo a bere?»‘Of zou het niet smakelijker zijn als ik het in de pan bakte? Of als ik het juist zacht kookte, om op te drinken?’
Pinocchio heeft honger en vraagt zich af hoe hij het ei zal klaarmaken: twee keer type 2. Se + congiuntivo imperfetto (friggessi, cuocessi), in de hoofdzin de condizionale (sarebbe), en deze keer staat de hoofdzin vóór de als-zin.
Wist je dat?
De Italiaanse als-zin heeft drie types, en de tweede is de lastigste voor Nederlanders omdat hij twee wijzen combineert die het Nederlands niet onderscheidt: de conjunctief in de als-zin en de condizionale in de gevolgzin. Se avessi tempo, verrei. Nooit andersom, en nooit twee keer dezelfde wijs. Wie in het Italiaans se avrei zegt, maakt de fout waar Italianen onmiddellijk op letten: hij geldt als het schoolvoorbeeld van slecht Italiaans.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een chat over het uitje naar het meer.
ultimo accesso 17:40
Vragen
Che fine ha fatto il furgone di Paolo?
Dove si possono noleggiare le bici?
«Se il tempo regge, facciamo il giro lungo»: che ipotesi è?
«Se avessi il furgone, porterei le bici»: perché questa coppia di verbi?
Completa: «Se ___ alla lotteria, farei un anno di viaggi» (vincere).

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 La realtà: tipo 1
Se + indicativo, daarna indicativo of gebiedende wijs. Vul aan.
- Se (piovere) , resto a casa.
- Se (tu / avere) tempo, chiamami.
- Se (noi / partire) presto, arriveremo per pranzo.
- Se lo (tu / vedere) , digli di chiamarmi.
- Se (esserci) sciopero, prendo la macchina.
- Se (voi / volere) , vi accompagno io.
02 La possibilità: tipo 2
Se + congiuntivo imperfetto, daarna condizionale presente. Vul aan.
- Se (io / avere) tempo, (venire) volentieri.
- Se (tu / studiare) di più, (passare) l’esame.
- Se (noi / vivere) in Italia, (parlare) meglio.
- Se (loro / essere) qui, ci (aiutare) .
- Se (fare) meno caldo, (io / uscire) .
- Che cosa (tu / fare) se (vincere) alla lotteria?
03 Tipo 1 o tipo 2?
Schrijf 1 als het waarschijnlijk is en 2 als het alleen mogelijk of onwerkelijk is, en vul de werkwoorden in. Waar het cijfer er al staat, vul je alleen aan.
- Se domani (esserci) il sole, andiamo al mare.
- Se (io / essere) in te, non lo farei.
- Se (tu / finire) presto, ti aspetto.
- [2] Se (noi / avere) una casa più grande, (potere) ospitarti.
- Se il treno (essere) in ritardo, avvisami.
- [2] Se (loro / accettare) , (cambiare) tutto.
04 Come si dice altrimenti
Herschrijf de zin zonder se, met de uitdrukking tussen haakjes.
- Se non piove, esco. (a meno che) →
- Se studi, passi. (basta che) →
- Se avessi tempo, verrei. (magari) →
- Se me lo dici, ti aiuto. (purché) →
- Se fossi ricco, viaggerei. (al posto tuo) →
- Se non parti ora, perdi il treno. (altrimenti) →
05 Il colloquio
Vul voorwaardelijke zinnen van type 1 en 2 in.
Herhaling congiuntivo imperfetto · B1: condizionale presente
- Se (voi / assumermi) , (io / cominciare) subito.
- Se (io / avere) più esperienza nel settore, (essere) più tranquillo.
- Se il posto (richiedere) trasferte, non è un problema.
- Se (io / potere) scegliere, (preferire) il part-time.
- Se (voi / avere) altre domande, sono qui.
- Se (io / non ricevere) notizie, (io / richiamare) fra due settimane.
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: een interview over het zwembad.
La Gazzetta della Domenica
domenica 15 giugno · pagina 4
L'intervista
«Se i fondi arrivassero, la piscina riaprirebbe entro un anno»
di Elisa Marchetti
La piscina comunale è chiusa da due anni. Ne parliamo con l'assessora Ricci, che non si nasconde.
«Se il bando va bene, i lavori partono in autunno», spiega. «E se tutto procedesse senza sorprese, potremmo riaprire per l'estate».
I costi restano il nodo: «Se dovessimo rifare anche il tetto, la spesa salirebbe parecchio. Ma se i cittadini continuano a scriverci così numerosi, una strada la troviamo».
E chiude con l'immagine a cui tiene: «Se un bambino di oggi imparasse a nuotare qui tra due estati, per me sarebbe il traguardo più bello».
Vragen
Da quanto tempo è chiusa la piscina?
Se il bando va bene, quando partono i lavori?
«Se il bando va bene, i lavori partono»: perché qui l'indicativo?
«Se dovessimo rifare il tetto, la spesa salirebbe»: «dovessimo» è…
Completa: «Se non piovesse, ___ a piedi» (noi, andare).
Nog een tekst over dit onderwerp? Als ik een miljoen zou winnen
Nog één keer
Bouw de als-zin:
- Se stasera, andiamo in finale.
- Se un portiere migliore, meno gol.
- Se il capitano , sarebbe tutta un’altra storia.
- Se l’arbitro il rigore, la partita è chiusa.
Veelgestelde vragen
Mocht je hulp nodig hebben: hoe zeg je dat?
Waarom «als ik rijk was» en se fossi ricco?
Wat betekent e se andassimo al mare?
Wat zijn de drie types van de als-zin?
Waarom mag se avrei niet?
Kun je type 1 met de toekomende tijd maken?
Hoe zeg je «als ik jou was»?
Mag je in spreektaal twee keer de imperfetto gebruiken?
De twee typesBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen