Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · B1

De onpersoonlijke si

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een steegje met het menu aan de muur, twee vaten en een Vespa · Italiaanse grammatica B1
Si cena tardi, si vive fuori: de dolce vita spreekt onpersoonlijk.

Wanneer het onderwerp «de mensen in het algemeen» is, gebruikt het Italiaans si + werkwoord: in Italia si cena tardi, d’estate si vive fuori. Het is de grammatica van de dolce vita: niemand in het bijzonder, iedereen in het algemeen.

  • 5min lezen
  • 17min oefeningen
  • B1niveau

Wat je leert

  • Si + werkwoord: in Italia si cena tardi
  • Si mangia, si vendono: wanneer het werkwoord meervoud wordt
  • De dolce vita in vier zinnen
  • Woordenschat: le vacanze

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Het Nederlandse men hoor je in de spreektaal bijna niet meer; wij zeggen je of gebruiken de lijdende vorm. Het Italiaans doet het met si: in Italia si cena tardi. Let op: volgt er een meervoud, dan gaat het werkwoord mee: si mangiano molti tipi di pasta.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De regel

GevalWerkwoordVoorbeeld
zonder lijdend voorwerpderde persoon enkelvoudin piazza si chiacchiera fino a tardi
voorwerp in het enkelvoudderde persoon enkelvoudsi beve un aperitivo al tramonto
voorwerp in het meervoudderde persoon meervoudsi ordinano stuzzichini per tutti
Met essere gaat het bijvoeglijk naamwoord naar het meervoud ook al is het werkwoord enkelvoud: quando si è rilassati, tutto sembra più bello. En de passieve si (si affitta casa / si affittano case) is hetzelfde mechanisme waarbij het voorwerp het werkwoord bepaalt.

De dolce vita in vier zinnen

ZinWaarom zo
si cena alle novegewoonte van iedereen, werkwoord enkelvoud
si prendono due spritzvoorwerp meervoud: werkwoord meervoud
al mare si sta benissimostare, zonder voorwerp: enkelvoud
non si lavora ad agostode ontkenning staat vóór si

Goed om te weten

  • In de spreektaal betekent uno ook «iemand, men»: se uno vuole, può, als je wilt, kun je.
  • Recepten en gebruiksaanwijzingen spreken met si: si taglia la cipolla, si aggiunge il sale, si cuoce per dieci minuti.

De meest gemaakte fouten

  • si ordina due caffè → si ordinano due caffè (meervoudig voorwerp: meervoudig werkwoord)
  • quando si è stanco, si dorme → quando si è stanchi, si dorme (bijvoeglijk naamwoord in het meervoud)
  • la gente si mangia bene qui → qui si mangia bene (of: la gente mangia bene, zonder si)

Bordjes en mededelingen

De onpersoonlijke si is de stem van bordjes in winkels, stations en kantoren.

BordBetekenis
Si prega di attenderegelieve te wachten
Non si accettano cartewij accepteren geen kaarten (werkwoord meervoud)
Si affittano camerekamers te huur (werkwoord meervoud)
Vendesi appartamentoappartement te koop (si vende, aan elkaar geschreven)
Non si può parcheggiareparkeren verboden

Het Nederlandse «te koop» en «te huur» hebben geen werkwoord. Het Italiaanse bordje wel, en dat werkwoord telt mee.

Bij de klassieken

«Hai ragione: ma come si fa per averlo? È facilissimo: si va da un libraio e si compra.»

‘Je hebt gelijk: maar hoe kom je eraan? Heel eenvoudig: je gaat naar een boekhandel en je koopt het.’

Geppetto vraagt, Pinocchio antwoordt, en allebei spreken ze met si: come si fa? vraagt naar de regel, si va, si compra geeft de aanwijzing voor iedereen. Het Nederlands gebruikt hier «je». Het werkwoord blijft enkelvoud, omdat er geen meervoud als voorwerp volgt.

Carlo Collodi, Le avventure di Pinocchio, hfst. VIII (1881-1883)

Wist je dat?

Het Italiaanse si doet wat het Nederlandse «men» doet, maar veel vaker: in Italia si mangia bene. Het oude Italiaans had ook een vorm met uomo, verwant aan het Franse on dat van homme komt (en aan ons «men», dat ooit gewoon «man» was), maar die verdween en het reflexieve si nam alles over. Vandaar dat één woordje nu drie dingen doet: wederkerend, wederkerig en onpersoonlijk.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: het bord van een vakantiehuis.

CASA VACANZE IL GELSO

Come funziona qui

Ingressosi entra senza scarpe: le pantofole sono nel cesto

Cucinasi può usare tutto, ma poi si lava quello che si sporca

Silenziodopo le 23 si parla piano: i muri sono del 1700

Fumoin casa non si fuma; in giardino sì

Rifiutisi fa la raccolta differenziata: i bidoni sono spiegati sul frigo

Partenzasi paga alla partenza e si parte entro le 10

Per tutto il resto: si chiede! Siamo al piano di sotto.

Vragen

Dove sono le pantofole?

Dove si può fumare?

«Si entra», «si paga»: chi fa queste azioni?

Completa: «In Italia ___ molto caffè» (bere).

De keuken van een vakantiehuis, met een kleurig tafelkleed op tafel
Qui si può usare tutto, ma poi si lava quello che si sporca.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 La forma base

    Herschrijf met het onpersoonlijke si, zoals in het voorbeeld: La gente mangia bene → Si mangia bene.

    1. In Italia la gente cena tardi. →
    2. Qui non è permesso fumare. →
    3. Come si dice questo? →
    4. In questo bar si beve un buon caffè. →
    5. D’estate la gente esce più tardi. →
    6. Al Sud la gente parla più forte. →

  2. 02 Il verbo va al plurale?

    Als er een meervoud volgt, volgt het werkwoord mee. Vul aan.

    1. In Italia (mangiare) molta pasta.
    2. In Italia (mangiare) molti tipi di pasta.
    3. Qui (vendere) il pane fresco.
    4. Qui (vendere) libri usati.
    5. In classe (fare) un esercizio al giorno.
    6. In classe (fare) molti esercizi.

  3. 03 Con gli aggettivi

    Bij het onpersoonlijke si gaat het bijvoeglijk naamwoord in het mannelijk meervoud. Vul aan.

    1. Quando si è (stanco) , si dorme male.
    2. Da giovani si è (impaziente) .
    3. Se si è (preparato) , l’esame è facile.
    4. Si diventa (bravo) con la pratica.
    5. Quando si è (solo) , si legge di più.
    6. Si resta (sorpreso) davanti a quel panorama.

  4. 04 Al passato: sempre essere

    In de verleden tijd neemt si essere; het deelwoord gaat in het meervoud bij werkwoorden die normaal essere nemen. Vul aan.

    1. Ieri (mangiare) benissimo.
    2. (andare) tutti al mare.
    3. (partire) presto la mattina.
    4. (bere) un ottimo vino.
    5. (rimanere) fino a tardi.
    6. (vedere) un bel film.

  5. 05 Guida per chi arriva

    Vul het onpersoonlijke si in, met de juiste overeenkomst en de juiste tijden.

    Herhaling vergrotende en overtreffende trap · A2: samengetrokken voorzetsels · passato prossimo

    1. A Bologna (girare) a piedi: il centro è piccolo.
    2. (mangiare) bene ovunque, ma (spendere) meno fuori dal centro.
    3. La sera (uscire) tardi e (tornare) ancora più tardi.
    4. Quando (essere) stranieri, (fare) più fatica i primi mesi.
    5. Ieri (andare) sotto i portici e (vedere) tutta la città senza ombrello.
    6. Insomma: (stare) bene, se (accettare) i ritmi di qui.

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Een geplaveid steegje dat onder een boog door loopt tussen stenen muren en planten, op Procida
Ad agosto si cammina piano e si parla a voce bassa.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: een artikel over gewoontes.

La Gazzetta della Domenica

domenica 2 agosto · pagina 9

Costume

Ad agosto si vive a un'altra velocità

di Chiara Bonetti

Nelle città d'agosto si cammina piano e si parla a voce bassa. Si cena tardi, si dorme con le finestre aperte.

Al mare è il contrario: si è sempre in ritardo per qualcosa. L'ombrellone, il traghetto, la cena delle otto.

Poi c'è la regola non scritta: in vacanza si diventa tutti più gentili. O almeno ci si prova.

A settembre si torna di corsa, si sa. Ma questa è un'altra storia.

Vragen

Come si dorme nelle città d'agosto?

Qual è la regola non scritta delle vacanze?

«Si diventa tutti più gentilI»: perché l'aggettivo è al plurale?

Completa: «In biblioteca ___ in silenzio» (stare).

Nog een tekst over dit onderwerp? Een vacature lezen · Een wijnetiket lezen

Nog één keer

Onpersoonlijk, enkelvoud of meervoud?

  1. In Italia più tardi che nel Nord Europa.
  2. D’estate feste in spiaggia.
  3. La domenica a pranzo dai parenti.
  4. Quando si è , si dorme poco e si vive tanto.
  5. Qui non il coperto.

Veelgestelde vragen

Hoe vertaal je «men zegt dat»?
Met si dice che, of in de spreektaal met dicono che: si dice che il ristorante chiuda, men zegt dat het restaurant dichtgaat. Ook pare che en sembra che komen veel voor. Na si dice che en pare che volgt vaak de congiuntivo, omdat het een gerucht is, geen vaststaand feit.
Mag je hier met de kaart betalen?
Si può pagare con la carta? Ook bij potere en dovere werkt de onpersoonlijke si: si deve prenotare?, moet je reserveren? Staat er een meervoud na de infinitief, dan gaat het werkwoord vaak mee: si possono portare animali? Zo vraag je naar de regels van een plek zonder een persoon aan te spreken.
Si mangia la pizza of la pizza si mangia?
Allebei goed. Met het voorwerp vooraan wordt het het onderwerp van gesprek: la pizza si mangia con le mani, pizza eet je met je handen. Dat is de vorm van regels en adviezen. Qui si mangia la pizza più buona di Napoli legt de nadruk op de plek. Het werkwoord volgt in beide gevallen het voorwerp: le lasagne si mangiano calde.
Wat is het verschil tussen si impersonale en si passivante?
Si mangia bene is onpersoonlijk: er is geen lijdend voorwerp. Si vendono case is passief: case is het onderwerp, dus meervoud. In het tweede geval gaat het werkwoord mee in het meervoud.
Waarom hoor je si mangia maar si vendono?
Precies om die reden. Zonder lijdend voorwerp blijft het werkwoord enkelvoud; met een meervoudig onderwerp wordt het meervoud. Op bordjes aan de gevel staat affittasi en vendesi, oude vormen met het voornaamwoord achteraan.
Welk hulpwerkwoord neemt de si-vorm in de verleden tijd?
Altijd essere, ook bij werkwoorden die normaal avere nemen: si è mangiato bene. En bij werkwoorden en bijvoeglijke naamwoorden die met essere gaan, staat het deelwoord in het meervoud: si è stati contenti.
Wat gebeurt er als het werkwoord al reflexief is?
Dan wordt si si vermeden en verandert de eerste in ci: ci si alza presto, men staat vroeg op. Nooit si si alza.
Gebruiken Italianen si ook voor wij?
Voortdurend, vooral in Toscane: si va al mare voor «we gaan naar zee». Grammaticaal is het onpersoonlijk, in de praktijk is het de eerste persoon meervoud.
De onpersoonlijke si (B1): De regelDe regel

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B1 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →