Grammatica · B1
De onpersoonlijke si
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Wanneer het onderwerp «de mensen in het algemeen» is, gebruikt het Italiaans si + werkwoord: in Italia si cena tardi, d’estate si vive fuori. Het is de grammatica van de dolce vita: niemand in het bijzonder, iedereen in het algemeen.
- 5min lezen
- 17min oefeningen
- B1niveau
Wat je leert
- Si + werkwoord: in Italia si cena tardi
- Si mangia, si vendono: wanneer het werkwoord meervoud wordt
- De dolce vita in vier zinnen
- Woordenschat: le vacanze
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Het Nederlandse men hoor je in de spreektaal bijna niet meer; wij zeggen je of gebruiken de lijdende vorm. Het Italiaans doet het met si: in Italia si cena tardi. Let op: volgt er een meervoud, dan gaat het werkwoord mee: si mangiano molti tipi di pasta.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.
Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De regel
| Geval | Werkwoord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| zonder lijdend voorwerp | derde persoon enkelvoud | in piazza si chiacchiera fino a tardi |
| voorwerp in het enkelvoud | derde persoon enkelvoud | si beve un aperitivo al tramonto |
| voorwerp in het meervoud | derde persoon meervoud | si ordinano stuzzichini per tutti |
De dolce vita in vier zinnen
| Zin | Waarom zo |
|---|---|
| si cena alle nove | gewoonte van iedereen, werkwoord enkelvoud |
| si prendono due spritz | voorwerp meervoud: werkwoord meervoud |
| al mare si sta benissimo | stare, zonder voorwerp: enkelvoud |
| non si lavora ad agosto | de ontkenning staat vóór si |
Goed om te weten
- In de spreektaal betekent uno ook «iemand, men»: se uno vuole, può, als je wilt, kun je.
- Recepten en gebruiksaanwijzingen spreken met si: si taglia la cipolla, si aggiunge il sale, si cuoce per dieci minuti.
De meest gemaakte fouten
si ordina due caffè→ si ordinano due caffè (meervoudig voorwerp: meervoudig werkwoord)quando si è stanco, si dorme→ quando si è stanchi, si dorme (bijvoeglijk naamwoord in het meervoud)la gente si mangia bene qui→ qui si mangia bene (of: la gente mangia bene, zonder si)
Bordjes en mededelingen
De onpersoonlijke si is de stem van bordjes in winkels, stations en kantoren.
| Bord | Betekenis |
|---|---|
| Si prega di attendere | gelieve te wachten |
| Non si accettano carte | wij accepteren geen kaarten (werkwoord meervoud) |
| Si affittano camere | kamers te huur (werkwoord meervoud) |
| Vendesi appartamento | appartement te koop (si vende, aan elkaar geschreven) |
| Non si può parcheggiare | parkeren verboden |
Het Nederlandse «te koop» en «te huur» hebben geen werkwoord. Het Italiaanse bordje wel, en dat werkwoord telt mee.
Bij de klassieken
«Hai ragione: ma come si fa per averlo? È facilissimo: si va da un libraio e si compra.»‘Je hebt gelijk: maar hoe kom je eraan? Heel eenvoudig: je gaat naar een boekhandel en je koopt het.’
Geppetto vraagt, Pinocchio antwoordt, en allebei spreken ze met si: come si fa? vraagt naar de regel, si va, si compra geeft de aanwijzing voor iedereen. Het Nederlands gebruikt hier «je». Het werkwoord blijft enkelvoud, omdat er geen meervoud als voorwerp volgt.
Wist je dat?
Het Italiaanse si doet wat het Nederlandse «men» doet, maar veel vaker: in Italia si mangia bene. Het oude Italiaans had ook een vorm met uomo, verwant aan het Franse on dat van homme komt (en aan ons «men», dat ooit gewoon «man» was), maar die verdween en het reflexieve si nam alles over. Vandaar dat één woordje nu drie dingen doet: wederkerend, wederkerig en onpersoonlijk.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: het bord van een vakantiehuis.
CASA VACANZE IL GELSO
Come funziona qui
Ingressosi entra senza scarpe: le pantofole sono nel cesto
Cucinasi può usare tutto, ma poi si lava quello che si sporca
Silenziodopo le 23 si parla piano: i muri sono del 1700
Fumoin casa non si fuma; in giardino sì
Rifiutisi fa la raccolta differenziata: i bidoni sono spiegati sul frigo
Partenzasi paga alla partenza e si parte entro le 10
Per tutto il resto: si chiede! Siamo al piano di sotto.
Vragen
Dove sono le pantofole?
Dove si può fumare?
«Si entra», «si paga»: chi fa queste azioni?
Completa: «In Italia ___ molto caffè» (bere).

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 La forma base
Herschrijf met het onpersoonlijke si, zoals in het voorbeeld: La gente mangia bene → Si mangia bene.
- In Italia la gente cena tardi. →
- Qui non è permesso fumare. →
- Come si dice questo? →
- In questo bar si beve un buon caffè. →
- D’estate la gente esce più tardi. →
- Al Sud la gente parla più forte. →
02 Il verbo va al plurale?
Als er een meervoud volgt, volgt het werkwoord mee. Vul aan.
- In Italia (mangiare) molta pasta.
- In Italia (mangiare) molti tipi di pasta.
- Qui (vendere) il pane fresco.
- Qui (vendere) libri usati.
- In classe (fare) un esercizio al giorno.
- In classe (fare) molti esercizi.
03 Con gli aggettivi
Bij het onpersoonlijke si gaat het bijvoeglijk naamwoord in het mannelijk meervoud. Vul aan.
- Quando si è (stanco) , si dorme male.
- Da giovani si è (impaziente) .
- Se si è (preparato) , l’esame è facile.
- Si diventa (bravo) con la pratica.
- Quando si è (solo) , si legge di più.
- Si resta (sorpreso) davanti a quel panorama.
04 Al passato: sempre essere
In de verleden tijd neemt si essere; het deelwoord gaat in het meervoud bij werkwoorden die normaal essere nemen. Vul aan.
- Ieri (mangiare) benissimo.
- (andare) tutti al mare.
- (partire) presto la mattina.
- (bere) un ottimo vino.
- (rimanere) fino a tardi.
- (vedere) un bel film.
05 Guida per chi arriva
Vul het onpersoonlijke si in, met de juiste overeenkomst en de juiste tijden.
Herhaling vergrotende en overtreffende trap · A2: samengetrokken voorzetsels · passato prossimo
- A Bologna (girare) a piedi: il centro è piccolo.
- (mangiare) bene ovunque, ma (spendere) meno fuori dal centro.
- La sera (uscire) tardi e (tornare) ancora più tardi.
- Quando (essere) stranieri, (fare) più fatica i primi mesi.
- Ieri (andare) sotto i portici e (vedere) tutta la città senza ombrello.
- Insomma: (stare) bene, se (accettare) i ritmi di qui.
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: een artikel over gewoontes.
La Gazzetta della Domenica
domenica 2 agosto · pagina 9
Costume
Ad agosto si vive a un'altra velocità
di Chiara Bonetti
Nelle città d'agosto si cammina piano e si parla a voce bassa. Si cena tardi, si dorme con le finestre aperte.
Al mare è il contrario: si è sempre in ritardo per qualcosa. L'ombrellone, il traghetto, la cena delle otto.
Poi c'è la regola non scritta: in vacanza si diventa tutti più gentili. O almeno ci si prova.
A settembre si torna di corsa, si sa. Ma questa è un'altra storia.
Vragen
Come si dorme nelle città d'agosto?
Qual è la regola non scritta delle vacanze?
«Si diventa tutti più gentilI»: perché l'aggettivo è al plurale?
Completa: «In biblioteca ___ in silenzio» (stare).
Nog een tekst over dit onderwerp? Een vacature lezen · Een wijnetiket lezen
Nog één keer
Onpersoonlijk, enkelvoud of meervoud?
- In Italia più tardi che nel Nord Europa.
- D’estate feste in spiaggia.
- La domenica a pranzo dai parenti.
- Quando si è , si dorme poco e si vive tanto.
- Qui non il coperto.
Veelgestelde vragen
Hoe vertaal je «men zegt dat»?
Mag je hier met de kaart betalen?
Si mangia la pizza of la pizza si mangia?
Wat is het verschil tussen si impersonale en si passivante?
Waarom hoor je si mangia maar si vendono?
Welk hulpwerkwoord neemt de si-vorm in de verleden tijd?
Wat gebeurt er als het werkwoord al reflexief is?
Gebruiken Italianen si ook voor wij?
De regelBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B1 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen