Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · B1

Modale werkwoorden in het verleden

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een blanco aanmaningsformulier, met de tabel van de bedragen · Italiaanse grammatica B1
Ho dovuto tornare, non ho potuto pagare: aan het loket stapelen de modale werkwoorden zich op.

Dovere, potere en volere nemen in de verleden tijd het hulpwerkwoord van het werkwoord dat ze begeleiden: ho dovuto compilare (compilare neemt avere), sono dovuto andare (andare neemt essere). De bureaucratie biedt eindeloos veel voorbeelden.

  • 5min lezen
  • 17min oefeningen
  • B1niveau

Wat je leert

  • Het hulpwerkwoord van het werkwoord dat volgt
  • Dovevo of ho dovuto: is het gebeurd of niet?
  • Een ochtend bij de burgerlijke stand
  • Woordenschat: la burocrazia

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Het Nederlands zegt ik moest zonder te verklappen of het gebeurd is. Het Italiaans wel: dovevo studiare laat het open, ho dovuto studiare zegt dat het gebeurde. En het hulpwerkwoord volgt het werkwoord dat erbij hoort: sono dovuto partire.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

De tijdlijn
imperfettopassato prossimopresenteNU

De passato prossimo vertelt een afgerond feit; de imperfetto schildert de achtergrond eromheen.

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De regel

Begeleid werkwoordHulpwerkwoordVoorbeeld aan het loket
met avere (compilare, firmare)avereho dovuto compilare tre moduli
met essere (andare, tornare)essere (het deelwoord buigt mee)siamo dovuti tornare con la marca da bollo
zonder infinitiefaverenon ho potuto: c’era troppa fila
In de spreektaal mag ook overal avere (ho dovuto andare), maar in geschreven taal en op examens maakt de klassieke regel meer indruk. Bij reflexieven: mi sono dovuto alzare presto, of ho dovuto alzarmi: waar het voornaamwoord staat, bepaalt het hulpwerkwoord.

Een ochtend bij de burgerlijke stand

ZinWaarom
ho voluto prenotare onlineprenotare: avere
sono dovuta andare di persona lo stessoandare: essere, vrouwelijke vorm
non ho potuto pagare col bancomatpagare: avere
sono potuti entrare solo in dueentrare: essere

Goed om te weten

  • Ook sapere werkt als modaal werkwoord: non ho saputo rispondere, ik wist niet wat ik moest antwoorden (het lukte niet).
  • Het Nederlandse «laten» is in het Italiaans fare met een infinitief: ho fatto riparare la macchina, ik heb de auto laten repareren. Lasciare betekent alleen «toestaan»: lasciami parlare.

De meest gemaakte fouten

  • sono dovuto firmare il modulo → ho dovuto firmare il modulo (firmare neemt avere)
  • ho dovuto andarci di persona… anzi: Anna ha dovuta andarci → Anna è dovuta andarci (essere, en het deelwoord buigt mee)
  • mi ho dovuto svegliare all’alba → mi sono dovuto svegliare (voornaamwoord eerst: essere)

Netjes je excuses maken

De modale werkwoorden in de verleden tijd zijn de werkwoorden van het excuus. Dit zijn de vijf zinnen die je het vaakst nodig hebt, in een mail of aan het loket.

SituatieItaliaans
ik kon niet komenpurtroppo non sono potuto venire
ik kon je niet op tijd laten wetennon ho potuto avvisarti in tempo
ik moest de afspraak afzeggenho dovuto annullare l'appuntamento
ik was er graag bij geweestavrei voluto esserci
het is me niet gelukt je te vindennon sono riuscito a trovarti

Een vrouw schrijft non sono potuta venire en non sono riuscita: het deelwoord buigt mee omdat het hulpwerkwoord essere is.

Bij de klassieken

«Quant’era meglio, che fossi andato a scuola!… Ho voluto dar retta ai compagni, e ora la pago!»

‘Hoeveel beter was het geweest als ik naar school was gegaan!… Ik heb per se naar mijn kameraden willen luisteren, en nu krijg ik ervan langs!’

Ho voluto betekent hier: hij wilde het, en hij heeft het ook gedaan. Met volevo dar retta bleef open of het zover kwam. In dezelfde zin staan ook een imperfetto (quant'era meglio) en een congiuntivo (che fossi andato).

Carlo Collodi, Le avventure di Pinocchio, hfst. XXVIII (1881-1883)

Wist je dat?

Potere, volere en dovere veranderen van betekenis al naargelang de verleden tijd die je kiest, en dat is een verschil dat het Nederlands niet maakt. Dovevo andare betekent «ik moest gaan» zonder te zeggen of ik ging; ho dovuto andare betekent dat ik ook echt ben gegaan. Hetzelfde met potevo en ho potuto: mogelijkheid tegenover gerealiseerde mogelijkheid.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: een chat na de vergadering.

FFranca
ultimo accesso 18:50
F
FrancaMa ieri alla riunione non c'eri!18:40
Lo so, scusami. Non sono potuta venire: ho dovuto accompagnare mia madre in ospedale.18:42
F
FrancaNiente di grave, spero.18:43
No no, controlli. Però abbiamo dovuto aspettare tre ore. Volevo avvisarti, ma il telefono era scarico.18:44
F
FrancaTranquilla. Comunque niente di nuovo: dovevamo parlare del bilancio, ma il direttore non ha voluto entrare nei dettagli senza di te.18:45

Vragen

Perché non è potuta andare alla riunione?

Quanto hanno dovuto aspettare in ospedale?

«Non sono potuta venire»: perché essere e non avere?

Completa: «Marco ___ restare a casa» (dovere, passato prossimo).

De lange gang van een ziekenhuis, met de deuren van de kamers
Non sono potuta venire: ho dovuto accompagnare mia madre.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Quale ausiliare

    Het modale werkwoord neemt het hulpwerkwoord van het werkwoord dat erop volgt. Schrijf alleen het hulpwerkwoord.

    1. dovuto studiare
    2. dovuto partire
    3. potuto mangiare
    4. potuto uscire
    5. voluto restare
    6. voluto leggere

  2. 02 Al passato prossimo

    Vul aan en laat het deelwoord meebuigen waar nodig.

    1. Ieri (io / dovere) lavorare fino a tardi.
    2. Anna (dovere) andare dal medico.
    3. (noi / non potere) venire alla festa.
    4. (loro / volere) pagare loro il conto.
    5. (tu / potere) finire il lavoro?
    6. Le ragazze (volere) tornare a piedi.

  3. 03 Con i pronomi cambia l’ausiliare

    Staat het voornaamwoord vooraan, dan neem je het hulpwerkwoord van het tweede werkwoord: mi sono dovuto alzare, maar ho dovuto alzarmi. Vul aan.

    1. (io) Non potuto farlo.
    2. (io) Non potuto alzarmi.
    3. Non voluto dirmelo. (lui)
    4. Non voluto venire. (lui)
    5. dovuti partire subito. (noi)
    6. dovuto chiamarli. (noi)

  4. 04 Imperfetto o passato prossimo?

    Dovevo laat open of ik het gedaan heb; ho dovuto zegt dat het gebeurd is. Kies, en zeg voor jezelf waarom.

    1. (io / dovere) studiare, ma sono uscito.
    2. (io / dovere) studiare tutta la notte: l’esame era il giorno dopo.
    3. (lei / volere) chiamarti, poi si è dimenticata.
    4. (lei / volere) chiamarti a tutti i costi, e l’ha fatto.
    5. (noi / potere) partire prima, ma abbiamo aspettato.
    6. (noi / non potere) partire: c’era sciopero.

  5. 05 La giornata storta

    Vul de modale werkwoorden in de verleden tijd, de trapassato en voornaamwoorden in.

    Herhaling trapassato prossimo · gecombineerde voornaamwoorden

    1. Stamattina (io / dovere) alzarmi alle cinque.
    2. (io / volere) prendere il treno delle sei, ma (partire) già.
    3. (io / non potere) avvisare nessuno: il telefono (scaricarsi) .
    4. In ufficio Marta mi (chiedere) i documenti e (io / non potere) dar. (a lei)
    5. (io / dovere) tornare a casa a prenderli.
    6. Alla fine tutto (sistemarsi) , ma (essere) una giornata lunga.

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Een groentepakket: wortels, tomaten, uien, aardappels en champignons
Avremmo dovuto avvisarvi prima delle consegne.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: de excuusmail van een coöperatie.

Le consegne di ieri: avremmo dovuto avvisarvi prima

daAndrea Fabbri <a.fabbri@coopverde.it>

aclienti@coopverde.it

datagio 13 nov, 08:30

Gentili clienti,

ieri molte consegne non sono arrivate. Avremmo dovuto avvisarvi subito e non l'abbiamo fatto: scusateci.

Che cosa è successo? Il nostro furgone ha dovuto fermarsi per un guasto e il meccanico non è potuto arrivare prima di sera. Avremmo voluto noleggiarne un altro, ma ieri non abbiamo potuto trovarne uno libero.

Chi doveva ricevere la spesa ieri la riceverà oggi entro le 13, con un piccolo regalo. Chi non vuole aspettare può scriverci per il rimborso.

Grazie della pazienza,
Andrea

Vragen

Perché le consegne non sono arrivate?

Entro che ora arriva oggi la spesa di ieri?

«Avremmo dovuto avvisarvi»: che cosa esprime?

«Ieri Anna ___ uscire prima» (dovere): ed è uscita davvero. Completa.

Nog een tekst over dit onderwerp? Na het sollicitatiegesprek

Nog één keer

Kies het hulpwerkwoord van het modale werkwoord:

  1. (Io) compilare il modulo due volte.
  2. Anna tornare allo sportello 4.
  3. Non (noi) prenotare online.
  4. I testimoni venire di persona.
  5. (Io) alzare alle sei per fare la fila.

Veelgestelde vragen

Ik moest lachen: ho dovuto ridere?
Nee, want het Nederlandse «moeten» betekent hier niet dat het verplicht was, maar dat je het niet kon tegenhouden. Het Italiaans zegt dat met venire da: mi è venuto da ridere. Zo ook mi viene da piangere, ik moet huilen. Ho dovuto ridere klinkt alsof iemand je dwong.
Hoe zeg je «mogen»?
Er is geen apart werkwoord voor: meestal wordt het potere. Posso entrare?, mag ik binnenkomen? Da piccolo non potevo uscire la sera, als kind mocht ik 's avonds niet weg. Op bordjes en in regels staat ook è permesso of è vietato. Voor iets graag mogen gebruik je piacere: mi piace molto.
Wat betekent non ha voluto mangiare?
Hij weigerde te eten. Met de passato prossimo is volere een besluit dat ook uitgevoerd is: non ha voluto betekent dat hij nee zei. Non voleva mangiare beschrijft alleen zijn zin, zonder te zeggen wat er daarna gebeurde. Hetzelfde verschil als bij dovevo en ho dovuto.
Wat is het verschil tussen dovevo en ho dovuto?
Dovevo partire laat open of ik vertrokken ben; ho dovuto partire zegt dat het gebeurd is. De imperfetto beschrijft de verplichting, de passato prossimo het feit.
En tussen potevo en ho potuto?
Potevo farlo is «ik had het kunnen doen», ho potuto farlo is «ik heb het kunnen doen», dus het is gelukt. Het verschil zit in of de mogelijkheid werkelijkheid werd.
Welk hulpwerkwoord nemen ze?
Dat van het volgende werkwoord: ho dovuto lavorare, maar sono dovuto andare. In spreektaal hoor je vaak avere in beide gevallen, en dat wordt inmiddels als aanvaardbaar beschouwd.
Hoe zeg je «ik had moeten»?
Met de condizionale passato: avrei dovuto. Avrei dovuto dirtelo, ik had het je moeten zeggen. Dat is de vorm van spijt en verwijt.
Wat betekent volevo in een verzoek?
Vaak een beleefd verzoek, geen mededeling over het verleden: volevo chiederti una cosa, ik wilde je iets vragen. De verleden tijd maakt het verzoek zachter.
Modale werkwoorden in het verleden (B1): De regelDe regel

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau B1 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →