Download on the App StoreVerder in de appIn de app
25 leesboeken op niveau en een woordenboek met 4.000 woordenApp Store★★★★★(7)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · C2

De regionale variatie

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

De Sinaasappelslag op het carnaval van Ivrea, de teams in tenue · Italiaanse grammatica C2
Van Ivrea tot Palermo heet hetzelfde feest anders: de geografie is zichtbaar.

Standaarditaliaans leeft in boeken; op straat leeft het Italiaans van de regio’s: anguria in Milaan, cocomero in Rome, melone d’acqua op Sicilië. C2 oordeelt niet: het herkent waar een zin vandaan spreekt, en weet dat je aan tafel de geografie beter hoort dan waar ook.

  • 5min lezen
  • 15min oefeningen
  • C2niveau

Wat je leert

  • anguria, michetta (Milano), formaggio grattugiato
  • Hoe werkt de regionale variatie
  • Hetzelfde ding, drie namen
  • Woordenschat: la tavola regionale

Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Regionale variatie is in Italië veel sterker dan in Nederland: esci il cane voor porta fuori il cane, de passato remoto in Sicilië voor wat vanmorgen gebeurde. Geen fout, maar regionaal Italiaans – niet voor schrijftaal.

25 leesboeken op niveau en een woordenboek met 4.000 woordenApp Store★★★★★(7)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

Hetzelfde ding, drie namen

NoordMiddenZuid
anguriacocomeromelone d’acqua
michetta (Milano)rosetta (Roma)panino
formaggio grattugiatopecorino romano sull’amatricianacaciocavallo, ricotta salata

Grammatica met een accent

KenmerkWaarVoorbeeld
passato remoto nel parlatoSudieri andai al mercato e comprai i pomodori
articolo coi nomi propriNordla Giulia porta il tiramisù
stare per essereCentro-Sudsto qua, il vino sta sul tavolo
mica rafforzativoCentro-Nordmica male questo vino!
Regionaal betekent niet fout: het betekent gesitueerd. In een sollicitatiegesprek is de standaard passato prossimo veiliger; op een Siciliaans diner is de remoto van de gastheer lokale muziek. C2 is weten waar je bent.

De meest gemaakte fouten

  • il cocomero è il nome sbagliato dell’anguria → het zijn regionale namen voor hetzelfde: geen van beide is fout
  • dire «la Giulia» è un errore di articolo → het is een noordelijk regionaal kenmerk, informeel maar levend
  • a Palermo parlano male perché usano il passato remoto → in Palermo is de remoto in de spreektaal de lokale norm

Wist je dat?

Het Italiaans dat je op school leert bestaat als gesproken norm nauwelijks: iedereen spreekt een regionale variant, en die verschillen niet alleen in accent maar in grammatica. In het zuiden gebruikt men de passato remoto waar het noorden de passato prossimo neemt; in Toscane hoor je codesto, dat elders is verdwenen; in het noorden is het lidwoord voor vrouwennamen normaal (la Maria). Volgens de Accademia della Crusca is die verdeling geen slordigheid maar het systeem zelf.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Nord o Sud

    Scrivi N o S secondo l’area in cui l’uso è più diffuso.

    1. Sono stato dal dottore. / Sono ito dal dottore. →
    2. Ho lavorato tutto il giorno (passato prossimo per fatti lontani) →
    3. Lavorai tutto il giorno (passato remoto per l’ieri) →
    4. Ci ho parlato ieri (uso estensivo di ci) →
    5. Ti telefono io / Io ti telefono (soggetto ripetuto) →
    6. Vado in giù / Scendo giù →

  2. 02 Parole diverse, stessa cosa

    Scrivi la forma standard.

    1. anguria / cocomero / melone d’acqua →
    2. scannetto / sgabello →
    3. mocio / straccio per pavimenti →
    4. cocco / noce di cocco →
    5. tovaglietta / tovagliolo →
    6. spanna / palmo →

  3. 03 Dal regionale allo standard

    Riscrivi in italiano standard.

    1. Esci il cane. →
    2. Mi sa che oggi non ci sta nessuno. →
    3. Ci siamo visti a Natale scorso. →
    4. Sali la valigia. →
    5. Non ci ho tempo. →
    6. Vengo con lui, che dici? →

  4. 04 Standard, regionale o dialettale

    Scrivi S (standard), R (italiano regionale) o D (dialetto).

    1. Non ci sta nessuno. →
    2. Non c’è nessuno. →
    3. Nun ce sta nisciuno. →
    4. Vado a comprare il pane. →
    5. Vado a fare la spesa dal panettiere. →
    6. Te lo dico mo’. →

  5. 05 Il dialogo da rifare

    Riscrivi il dialogo in italiano standard, senza appiattire il tono.

    Herhaling linguaggi settoriali · costruzioni marcate

    1. – Allora, che fai di bello oggi? →
    2. – Niente, sto a casa che devo studiare. →
    3. – Ma dai, esci un attimo che è bello fuori! →
    4. – Non ci ho voglia, sono stanco assai. →
    5. – Va bene, ci sentiamo dopo allora. →
    6. – Ci vediamo, statti bene. →

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Alle oefeningen →

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (tabellen in het Italiaans): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Een tip van een docent: grammatica blijft hangen door vaak te herhalen, niet door eén keer te stampen.

Download het overzicht (PDF)
App TiApp TiApp Ti

Elk onderwerp, een wereld

In de app Ti oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

Halve leerlijn gratis, zonder account

€5,83 per maandmet het jaarabonnement

★★★★★(7)van Alessio, docent sinds 2018

Download Ti voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Nog één keer

Geografie aan tafel:

  1. A Milano la chiamano anguria, a Roma .
  2. «Ieri andai al mercato»: chi parla è probabilmente del .
  3. «La Giulia porta il dolce»: tratto tipico del .
  4. «Mica male questo pecorino!» Qui mica .
  5. Sull’amatriciana, a Roma, va il .

Veelgestelde vragen

Hoe gebruik je De regionale variatie in het Italiaans?
Anguria, cocomero, melone d'acqua: geografie kun je proeven. Standaarditaliaans leeft in boeken; op straat leeft het Italiaans van de regio's: anguria in Milaan, cocomero in Rome, melone d'acqua op Sicilië. C2 oordeelt niet: het herkent waar een zin vandaan spreekt, en weet dat je aan tafel de geografie beter hoort dan waar ook.
Wat zijn de meest gemaakte fouten?
De fouten die ik in de les het vaakst hoor:
  • dire «la Giulia» è un errore di articolo → het is een noordelijk regionaal kenmerk, informeel maar levend
  • a Palermo parlano male perché usano il passato remoto → in Palermo is de remoto in de spreektaal de lokale norm
Zijn er oefeningen en een PDF over De regionale variatie?
Op deze pagina staan 5 interactieve oefeningen die zichzelf nakijken, met de antwoorden, plus een printbaar PDF-blad. Alles gratis, zonder account.
Wat is italiano regionale precies?
De variant van het standaard-Italiaans die in een gebied wordt gesproken, met invloed van het plaatselijke dialect in uitspraak, woordkeuze en soms grammatica. Het is geen dialect: het is Italiaans met een kleur.
Welke verschillen zijn grammaticaal en niet alleen fonetisch?
De keuze tussen passato prossimo en remoto, het lidwoord voor vrouwennamen in het noorden, a me mi in het midden en zuiden, de plaats van het voornaamwoord bij de infinitief, en het Toscaanse codesto.
Is er nog een norm?
Ja, maar hij is verschoven: de norm van de televisie en de school is een Italiaans zonder sterke regionale kenmerken, niet meer het Florentijns. Taalkundigen noemen dat italiano dell'uso medio.
Welke variant kan ik het beste leren?
De neutrale, die je in cursussen en op de radio hoort. Maar wen je oor aan de varianten: als je in Napels of Palermo terechtkomt, is het accent het eerste waar je overheen moet.
Zijn dialecten hetzelfde als regionaal Italiaans?
Nee. De Italiaanse dialecten zijn zelfstandige Romaanse talen, geen varianten van het Italiaans: het Napolitaans en het Siciliaans hebben een eigen geschiedenis en literatuur. Het regionale Italiaans is wat ontstaat als een dialectspreker Italiaans spreekt.