Grammatica · A2
De samengetrokken voorzetsels
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Wanneer di, a, da, in, su het lidwoord ontmoeten, versmelten ze: in + il = nel, su + la = sulla. Het is geen extra regel: het is dezelfde lidwoordkeuze die je al kent, met het voorzetsel ervoor.
- 4min lezen
- 18min oefeningen
- A2niveau
Wat je leert
- di, a, da, in, su + lidwoord: de volledige tabel
- Het delend del: del pane, delle mele
- In banca, maar nella banca di Marco
- Woordenschat: la natura
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Het Nederlands laat voorzetsel en lidwoord los staan: van de, naar het. Het Italiaans versmelt ze tot één woord: di + il = del, a + la = alla. Er valt niets te kiezen: staat er een lidwoord, dan is de versmelting verplicht.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.
Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De volledige tabel
| il | lo | la | l' | i | gli | le | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| di | del | dello | della | dell' | dei | degli | delle |
| a | al | allo | alla | all' | ai | agli | alle |
| da | dal | dallo | dalla | dall' | dai | dagli | dalle |
| in | nel | nello | nella | nell' | nei | negli | nelle |
| su | sul | sullo | sulla | sull' | sui | sugli | sulle |
In de natuur
| Zin | Samentrekking |
|---|---|
| camminiamo nel bosco | in + il |
| il rifugio è sulla cima | su + la |
| torniamo dal lago al tramonto | da + il |
| il sentiero parte dagli alberi grandi | da + gli |
| l’acqua della cascata è gelida | di + la |
Goed om te weten
- Di + lidwoord vormt ook het meervoud van un: un libro → dei libri, uno studente → degli studenti. In een ontkenning valt het meestal weg: non ho libri.
- Aardrijkskundige namen in het meervoud of met een bijvoeglijk naamwoord krijgen de samentrekking: negli Stati Uniti, nei Paesi Bassi, nell'Italia del Nord. Gewoon in Italia blijft zonder.
- Sommige vaste uitdrukkingen leer je in één stuk: all'italiana, alla milanese, al forno, al dente, sul serio, in fondo.
De meest gemaakte fouten
vado a il mare→ vado al mare (a + il = al)il sentiero passa in il bosco→ passa nel bosco (in + il = nel)sullo spiaggia→ sulla spiaggia (la spiaggia is vrouwelijk)
Geen lidwoord, geen samentrekking
De versmelting gebeurt alleen als er een lidwoord is. In deze gevallen is er geen, en blijft het voorzetsel alleen.
| Geval | Voorbeeld | Waarom |
|---|---|---|
| namen van personen en steden | da Anna, a Roma, di Marco | die hebben geen lidwoord |
| vaste uitdrukkingen | a casa, in ufficio, in banca, a scuola | als blok leren |
| familie in het enkelvoud met bezittelijk voornaamwoord | a mia madre, da mio fratello | het voornaamwoord neemt de plaats in |
| con, per, tra, fra | con il cane, per la strada, tra i monti | blijven los (alleen col en coi overleven) |
Kijk dus eerst of je het lidwoord zou zeggen als het voorzetsel er niet was. Zo niet, dan valt er ook niets samen te trekken.
Wist je dat?
De samengetrokken voorzetsels zijn geen spellingtruc maar bevroren uitspraak: de il werd del omdat niemand die twee woorden los uitsprak. In het Italiaans van de dertiende eeuw schreef men ze ook nog los, en sommige combinaties zijn pas laat gestold. Van con is er bijna niets meer over: col en coi bestaan, maar de meeste mensen schrijven gewoon con il.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: het bord van de bibliotheek.
BIBLIOTECA CIVICA
Orari e servizi
Aperturadal lunedì al venerdì, dalle 9.00 alle 19.00
Sabatosolo la mattina, fino all'una
Sala studioal primo piano, in silenzio
Bambininella sala piccola; sullo scaffale basso i nuovi arrivi
Prestitotre libri alla volta, per un mese
Nel mese di agosto la biblioteca resta chiusa.
Vragen
Fino a che ora è aperta il sabato?
Quanti libri si possono prendere in prestito?
«Dalle 9.00 alle 19.00»: «dalle» è…
Completa: «I libri nuovi sono ___ scaffale» (su + lo).

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 La tabella
Verbind voorzetsel en lidwoord.
- a + il →
- di + la →
- in + i →
- da + lo →
- su + le →
- a + l’ →
- di + gli →
- in + la →
02 Dove sono le cose
Vul het samengetrokken voorzetsel in.
- Il libro è tavolo. (su)
- Le chiavi sono borsa. (in)
- Il gatto è divano. (su)
- I bicchieri sono armadio. (in)
- La macchina è garage. (in)
- I quaderni sono zaini. (in)
03 Andare, venire, tornare
Vul a of in in, los of samengetrokken.
- Vado cinema.
- Vado Roma.
- Torno ufficio.
- Torno ufficio di Marco.
- Vengo stazione.
- Andiamo montagna.
04 Di chi, di che cosa
Vul di in, los of samengetrokken.
- È il libro professore.
- È un libro storia.
- La casa mie amiche è grande.
- Parliamo vacanze.
- Parliamo lavoro.
- Il colore occhi.
05 Istruzioni per arrivare
Vul eenvoudige en samengetrokken voorzetsels in, en de werkwoorden in de toekomende tijd.
Herhaling toekomende tijd · A1: eenvoudige voorzetsels
- (tu / scendere) terza fermata.
- Poi (andare) dritto fino semaforo.
- La casa è destra, accanto farmacia.
- Il codice portone è 1974.
- (io / aspettarti) secondo piano.
- Se (tu / perdersi) , (chiamarmi) .
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: een artikel over het bloemenfeest.
La Gazzetta della Domenica
sabato 3 maggio · pagina 12
In città
Torna la festa dei fiori
di Marco Belli
Dal 10 al 12 maggio il centro si riempie di banchi e profumi. Si comincia venerdì alle 16 nei giardini bassi, con i vivai della costa.
Sabato i banchi salgono sul corso: cento espositori, dall'alba al tramonto.
Domenica il gran finale nella piazza grande: alle 18 la pioggia di petali dai balconi del municipio.
Vragen
Quando comincia la festa?
Da dove scende la pioggia di petali?
«Dai balconi»: «dai» è…
Completa: «Il treno parte ___ binario tre» (da + il).
Nog een tekst over dit onderwerp? Het museumkaartje · Openingstijden lezen
Nog één keer
Versmelt voorzetsel en lidwoord:
- Facciamo un picnic parco.
- Il rifugio è montagna più alta.
- Torniamo lago prima del buio.
- Le foglie alberi stanno cambiando colore.
- C’è ancora acqua nella borraccia? Anzi: acqua.
Veelgestelde vragen
Ik ben in de supermarkt: nel supermercato?
Aan zee en in de bergen: met of zonder lidwoord?
Een glas wijn: di vino of del vino?
Welke voorzetsels trekken samen met het lidwoord?
Waarom wordt di il tot del en in il tot nel?
Wat is het partitieve del?
Wanneer gebruik je nel en wanneer in zonder lidwoord?
Hoe zeg je bij de dokter en van de bakker?
Voorzetsel plus lidwoord: wanneer ze samensmeltenBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen