Download on the App StoreVerder in de appIn de app
Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · A2

De samengetrokken voorzetsels

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Toscaanse heuvels met cipressen, in de ochtendnevel · Italiaanse grammatica A2
In het bos, op de top, van het meer: de natuur verken je via samentrekkingen.

Wanneer di, a, da, in, su het lidwoord ontmoeten, versmelten ze: in + il = nel, su + la = sulla. Het is geen extra regel: het is dezelfde lidwoordkeuze die je al kent, met het voorzetsel ervoor.

  • 4min lezen
  • 18min oefeningen
  • A2niveau

Wat je leert

  • di, a, da, in, su + lidwoord: de volledige tabel
  • Het delend del: del pane, delle mele
  • In banca, maar nella banca di Marco
  • Woordenschat: la natura

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Het Nederlands laat voorzetsel en lidwoord los staan: van de, naar het. Het Italiaans versmelt ze tot één woord: di + il = del, a + la = alla. Er valt niets te kiezen: staat er een lidwoord, dan is de versmelting verplicht.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Het zit in de volledige cursus, of je krijgt alle 61 overzichten in één aankoop. Deze pagina blijft gratis, oefeningen inbegrepen.

Download dit overzicht met alle andere · € 9

Bij de volledige cursus zitten alle 61 overzichten er al bij.
Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

Het volledige traject, van A1 tot C2App Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De volledige tabel

illolal'iglile
dideldellodelladell'deideglidelle
aalalloallaall'aiaglialle
dadaldallodalladall'daidaglidalle
innelnellonellanell'neineglinelle
susulsullosullasull'suisuglisulle
Con en per blijven tegenwoordig bijna altijd los: con il cane, per la strada. En di + lidwoord maakt ook het partitief: del pane, delle mele, oftewel «wat».

In de natuur

ZinSamentrekking
camminiamo nel boscoin + il
il rifugio è sulla cimasu + la
torniamo dal lago al tramontoda + il
il sentiero parte dagli alberi grandida + gli
l’acqua della cascata è gelidadi + la

Goed om te weten

  • Di + lidwoord vormt ook het meervoud van un: un libro → dei libri, uno studente → degli studenti. In een ontkenning valt het meestal weg: non ho libri.
  • Aardrijkskundige namen in het meervoud of met een bijvoeglijk naamwoord krijgen de samentrekking: negli Stati Uniti, nei Paesi Bassi, nell'Italia del Nord. Gewoon in Italia blijft zonder.
  • Sommige vaste uitdrukkingen leer je in één stuk: all'italiana, alla milanese, al forno, al dente, sul serio, in fondo.

De meest gemaakte fouten

  • vado a il mare → vado al mare (a + il = al)
  • il sentiero passa in il bosco → passa nel bosco (in + il = nel)
  • sullo spiaggia → sulla spiaggia (la spiaggia is vrouwelijk)

Geen lidwoord, geen samentrekking

De versmelting gebeurt alleen als er een lidwoord is. In deze gevallen is er geen, en blijft het voorzetsel alleen.

GevalVoorbeeldWaarom
namen van personen en stedenda Anna, a Roma, di Marcodie hebben geen lidwoord
vaste uitdrukkingena casa, in ufficio, in banca, a scuolaals blok leren
familie in het enkelvoud met bezittelijk voornaamwoorda mia madre, da mio fratellohet voornaamwoord neemt de plaats in
con, per, tra, fracon il cane, per la strada, tra i montiblijven los (alleen col en coi overleven)

Kijk dus eerst of je het lidwoord zou zeggen als het voorzetsel er niet was. Zo niet, dan valt er ook niets samen te trekken.

Wist je dat?

De samengetrokken voorzetsels zijn geen spellingtruc maar bevroren uitspraak: de il werd del omdat niemand die twee woorden los uitsprak. In het Italiaans van de dertiende eeuw schreef men ze ook nog los, en sommige combinaties zijn pas laat gestold. Van con is er bijna niets meer over: col en coi bestaan, maar de meeste mensen schrijven gewoon con il.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: het bord van de bibliotheek.

BIBLIOTECA CIVICA

Orari e servizi

Aperturadal lunedì al venerdì, dalle 9.00 alle 19.00

Sabatosolo la mattina, fino all'una

Sala studioal primo piano, in silenzio

Bambininella sala piccola; sullo scaffale basso i nuovi arrivi

Prestitotre libri alla volta, per un mese

Nel mese di agosto la biblioteca resta chiusa.

Vragen

Fino a che ora è aperta il sabato?

Quanti libri si possono prendere in prestito?

«Dalle 9.00 alle 19.00»: «dalle» è…

Completa: «I libri nuovi sono ___ scaffale» (su + lo).

De leeszaal van de Biblioteca Marucelliana in Florence
Dal lunedì al venerdì, sullo scaffale basso: de samentrekkingen aan het werk.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 La tabella

    Verbind voorzetsel en lidwoord.

    1. a + il →
    2. di + la →
    3. in + i →
    4. da + lo →
    5. su + le →
    6. a + l’ →
    7. di + gli →
    8. in + la →

  2. 02 Dove sono le cose

    Vul het samengetrokken voorzetsel in.

    1. Il libro è tavolo. (su)
    2. Le chiavi sono borsa. (in)
    3. Il gatto è divano. (su)
    4. I bicchieri sono armadio. (in)
    5. La macchina è garage. (in)
    6. I quaderni sono zaini. (in)

  3. 03 Andare, venire, tornare

    Vul a of in in, los of samengetrokken.

    1. Vado cinema.
    2. Vado Roma.
    3. Torno ufficio.
    4. Torno ufficio di Marco.
    5. Vengo stazione.
    6. Andiamo montagna.

  4. 04 Di chi, di che cosa

    Vul di in, los of samengetrokken.

    1. È il libro professore.
    2. È un libro storia.
    3. La casa mie amiche è grande.
    4. Parliamo vacanze.
    5. Parliamo lavoro.
    6. Il colore occhi.

  5. 05 Istruzioni per arrivare

    Vul eenvoudige en samengetrokken voorzetsels in, en de werkwoorden in de toekomende tijd.

    Herhaling toekomende tijd · A1: eenvoudige voorzetsels

    1. (tu / scendere) terza fermata.
    2. Poi (andare) dritto fino semaforo.
    3. La casa è destra, accanto farmacia.
    4. Il codice portone è 1974.
    5. (io / aspettarti) secondo piano.
    6. Se (tu / perdersi) , (chiamarmi) .

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Een bloementapijt op straat voor het feest
Dal 10 al 12 maggio, nei giardini bassi: het hele feest is samengetrokken.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: een artikel over het bloemenfeest.

La Gazzetta della Domenica

sabato 3 maggio · pagina 12

In città

Torna la festa dei fiori

di Marco Belli

Dal 10 al 12 maggio il centro si riempie di banchi e profumi. Si comincia venerdì alle 16 nei giardini bassi, con i vivai della costa.

Sabato i banchi salgono sul corso: cento espositori, dall'alba al tramonto.

Domenica il gran finale nella piazza grande: alle 18 la pioggia di petali dai balconi del municipio.

Vragen

Quando comincia la festa?

Da dove scende la pioggia di petali?

«Dai balconi»: «dai» è…

Completa: «Il treno parte ___ binario tre» (da + il).

Nog een tekst over dit onderwerp? Het museumkaartje · Openingstijden lezen

Nog één keer

Versmelt voorzetsel en lidwoord:

  1. Facciamo un picnic parco.
  2. Il rifugio è montagna più alta.
  3. Torniamo lago prima del buio.
  4. Le foglie alberi stanno cambiando colore.
  5. C’è ancora acqua nella borraccia? Anzi: acqua.

Veelgestelde vragen

Ik ben in de supermarkt: nel supermercato?
Meestal zeg je al supermercato: sono al supermercato, vado al supermercato. Voor winkels, de bioscoop, het station en de bar gebruikt het Italiaans a + lidwoord: al cinema, alla stazione, al bar. Nel supermercato bestaat ook, maar dan bedoel je echt binnen in het gebouw, bijvoorbeeld nel supermercato non c'è campo.
Aan zee en in de bergen: met of zonder lidwoord?
Al mare met lidwoord, in montagna zonder. Ook in campagna (op het platteland) en in città hebben geen lidwoord. Wij zeggen in beide gevallen «de», het Italiaans maakt er vaste paren van: d'estate vado al mare, d'inverno in montagna. Leer ze zoals ze zijn.
Een glas wijn: di vino of del vino?
Un bicchiere di vino, zonder lidwoord: di zegt hier alleen wat erin zit. Zo ook una tazza di tè, un chilo di pane. Del vino gebruik je als je een bepaalde wijn bedoelt (il colore del vino rosso) of in de betekenis «wat wijn»: vuoi del vino?
Welke voorzetsels trekken samen met het lidwoord?
Vijf verplicht: di, a, da, in, su. Con mag maar hoeft niet. Per, tra en fra nooit.
Waarom wordt di il tot del en in il tot nel?
Door klankverandering: bij di en in verandert de klinker (del, nel), bij a, da en su blijft hij (al, dal, sul). Waar een klinker volgt, wordt de l dubbel: della, nello, en met apostrof dell'amico, nell'acqua.
Wat is het partitieve del?
Hetzelfde woord in een andere rol: het betekent «wat» of «een beetje». Vorrei del pane, ik wil graag wat brood; ho comprato delle mele, ik heb wat appels gekocht. Het is het Italiaanse equivalent van het Franse du.
Wanneer gebruik je nel en wanneer in zonder lidwoord?
Bij algemene plaatsen zonder lidwoord (in banca, in centro, in Italia), bij bepaalde plaatsen mét (nella banca di Marco, nel centro di Roma). De bepaaldheid beslist.
Hoe zeg je bij de dokter en van de bakker?
Dal dottore en dal panettiere, allebei met da plus lidwoord. Bij personen en beroepen is da het voorzetsel, ook als je er naartoe gaat.
Raster van de Italiaanse samengetrokken voorzetsels: del, della, dei, al, alla, ai en meer.Voorzetsel plus lidwoord: wanneer ze samensmelten

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A2 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →