Download on the App StoreVerder in de appIn de app
De helft van A1 en 3 oefeningen per dag: gratisApp Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

Grammatica · A1

De onderwerpsvoornaamwoorden

door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

Een groep jongeren die staand staan te praten op een plein · Italiaanse grammatica A1
Io, tu, noi: in een groep worden de voornaamwoorden verdeeld.

In het Italiaans zegt het werkwoord al wie er spreekt: parlo kan alleen io zijn. Daarom laat je de onderwerpsvoornaamwoorden meestal weg; wie ze in elke zin zet, klinkt vreemd. Je gebruikt ze voor duidelijkheid of nadruk.

  • 4min lezen
  • 17min oefeningen
  • A1niveau

Wat je leert

  • io, tu, lui / lei, noi, voi, loro: wie is wie
  • Waarom je ze meestal weglaat, en wanneer niet
  • Lei: de beleefdheidsvorm
  • Woordenschat: gli italiani famosi

Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar

Het Nederlands kan het onderwerp niet weglaten: ik spreek. Het Italiaans laat het juist meestal weg, omdat de uitgang de persoon al aangeeft: parlo kan alleen ik spreek zijn. Io in elke zin is niet fout, maar klinkt nadrukkelijk, alsof je jezelf tegenover iemand anders plaatst, precies zoals een Nederlander ík zou beklemtonen.

Neem deze pagina mee

Het overzicht van dit hoofdstuk als gratis afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Een tip van een docent: grammatica blijft hangen door vaak te herhalen, niet door één keer te stampen.

Download het overzicht gratis (PDF)

Bekijk de voorbeelden van de werkbladen →

De helft van A1 en 3 oefeningen per dag: gratisApp Store★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018Ga verder in de app →

De woorden van deze pagina

Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.

De tabel

PersoonVoornaamwoordVoorbeeld
1e enkelvoudioio sono di Roma
2e enkelvoudtutu sei Sophia Loren?
3e enkelvoudlui / leilui è Marcello Mastroianni, lei è Anna Magnani
1e meervoudnoinoi siamo attori
2e meervoudvoivoi siete registi
3e meervoudloroloro sono famosi

Wanneer je ze gebruikt

GevalVoorbeeld
Contrastio prendo il caffè, lui il tè
Nadrukl’ha detto lei, non io
Na anche / neancheanche noi amiamo Fellini
Los, zonder werkwoordChi è stato? Io.
De beleefdheidsvorm Lei: wie «u» zegt, gebruikt in het Italiaans de derde persoon, ook tegen een man: Lei è molto gentile, dottore.

Goed om te weten

  • In mails schrijf je de beleefdheidsvorm Lei vaak met een hoofdletter, samen met de bijbehorende voornaamwoorden: La ringrazio, Le scrivo, il Suo indirizzo. Het is een gewoonte van de schrijftaal, geen grammaticaregel.
  • Tegen kinderen en dieren zeg je altijd tu, ook als je verder iedereen met Lei aanspreekt.

De meest gemaakte fouten

  • io parlo, io mangio, io vado (in elke zin) → in het Italiaans laat je het voornaamwoord weg: parlo, mangio, vado
  • Lui è venuto? (tegen de dokter) → Lei è venuto? (de beleefde aanspreekvorm is Lei, derde persoon)

Na een voorzetsel: me en te

Na con, per, da, di, a en na come of più … di veranderen twee voornaamwoorden van vorm. De andere blijven gelijk.

OnderwerpNa een voorzetselVoorbeeld
iomevieni con me? secondo me
tuteè per te, più alto di te
lui / leilui / leivado da lei, parlo con lui
noi / voi / loronoi / voi / loroda noi, per voi, con loro

Het Nederlands doet iets vergelijkbaars (ik, maar met mij). De klassieke fout is tra io e te: het is tra me e te.

Wist je dat?

Lei als beleefdheidsvorm is vrouwelijk, ook tegen een man: Lei è gentile, zegt men tegen meneer Rossi. Het ontstond in de vijftiende en zestiende eeuw, toen men beleefd niet de persoon zelf aansprak maar een abstracte, vrouwelijke titel: Vostra Signoria, Uwe Heerlijkheid. De Spaanse hoftaal, toen heel invloedrijk in Italië, gaf die gewoonte nog een duw. Van dat vrouwelijke woord bleef het vrouwelijke voornaamwoord over.

Lees en begrijp

De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: de website van een museum.

Tre vite · Museo Civico
museocivico.it/tre-vite

Tre vite italiane

Lui è Guglielmo Marconi, bolognese. Lui inventa la radio a vent'anni.

Lei è Grazia Deledda, sarda: lei vince il Nobel nel 1926.

Loro sono i fratelli Lumière? No, loro sono francesi.

E tu? Noi raccontiamo, tu ascolti: la sala è al primo piano.

Vragen

Chi vince il premio Nobel?

Perché in italiano si può dire solo «inventa», senza «lui»?

Quando si mette «lui» o «lei» davanti al verbo?

De bovengang van de Uffizi, met bustes en een beschilderd plafond
Noi gaan naar binnen, loro kijken: de gang van de Uffizi in Florence.

Oefeningen

Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.

  1. 01 Chi è?

    Vervang de naam door het onderwerpsvoornaamwoord.

    1. Marco →
    2. Anna →
    3. Marco e Anna →
    4. tu e Sara →
    5. io e Marco →
    6. le mie amiche →

  2. 02 Tu o Lei?

    Kies de juiste vorm bij elke situatie.

    1. Parli con un amico al bar: (tu / Lei) →
    2. Parli con il medico: (tu / Lei) →
    3. Parli con un bambino: (tu / Lei) →
    4. Scrivi un’email a un professore: (tu / Lei) →
    5. Parli con due colleghi giovani: (voi / Loro) →
    6. Parli con la signora del negozio: (tu / Lei) →

  3. 03 Serve o non serve?

    In het Italiaans laat men het voornaamwoord vaak weg. Schrijf sì als het zinvol is het te houden (contrast, duidelijkheid), no als het beter weg kan.

    1. sono italiano, e tu?
    2. mangio una pizza.
    3. Io lavoro, studia.
    4. abitiamo a Roma.
    5. Chi paga? !
    6. parlano italiano molto bene.

  4. 04 Persona giusta

    Vul het voornaamwoord in dat bij de werkwoordsvorm hoort.

    1. parliamo italiano.
    2. parlate inglese?
    3. parlano spagnolo.
    4. parlo francese.
    5. parli tedesco?
    6. parla arabo.

  5. 05 Presentazioni

    Vul de dialoog aan met de juiste voornaamwoorden, lidwoorden en bijvoeglijke naamwoorden.

    Herhaling lidwoorden · bijvoeglijke naamwoorden

    1. – Ciao! sono Marta. E ?
    2. — sono Kim. Sono .
    3. – Queste sono Lena e Ana: sono .
    4. – E due, siete studenti?
    5. – Sì, studiamo italiano.
    6. – Il signor Rossi? è nostro professore.

    Woordenlijst: spagnole

Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld

In de app amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.

De helft van de A1-cursus gratis, zonder account

€5,83 per maandjaarabonnement

★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018

Download amo Italiaans voor iPhone ↗︎

Zoek op amo Italiaans

Twee zwart-witportretten naast elkaar: Grazia Deledda en Guglielmo Marconi
Lei schreef dertig romans, lui begon op zijn twintigste.

Lees en begrijp

Nog een tekst met dezelfde grammatica: een artikel over twee beroemde Italianen.

Il Corriere del Quartiere

venerdì 15 marzo · pagina 3

Storie

Lei vinse il Nobel, lui inventò la radio

di Paola Renzi

Lei è Grazia Deledda, di Nuoro. Lei scrisse trenta romanzi.

Lui è Guglielmo Marconi, di Bologna. Aveva vent'anni quando cominciò.

Loro due non si conobbero mai, ma noi li leggiamo e li ascoltiamo ancora.

E tu, quale dei due conoscevi già?

Vragen

Quanti romanzi scrisse Grazia Deledda?

«Aveva vent'anni quando cominciò»: chi cominciò?

Completa: «___ sono i miei amici. ___ abitano a Pisa».

Nog een tekst over dit onderwerp? De «over ons»-pagina van een school · Jezelf voorstellen

Nog één keer

Is het voornaamwoord nodig? Kies:

  1. amo i film di Sophia Loren.
  2. Chi ha scelto il ristorante? , come sempre.
  3. prendo la pizza, la pasta: gusti diversi.
  4. Scusi, è il professor Rossi?

Veelgestelde vragen

Het regent: waar is het Italiaanse «het»?
Er is er geen. Bij het weer en bij de tijd heeft het Italiaans geen onderwerp nodig: piove, nevica, fa freddo, è tardi. Een vertaling met esso of lui bestaat niet. Hetzelfde geldt voor «het is mooi weer»: fa bel tempo, met fare en zonder onderwerp.
Ik ben het: è io of sono io?
Sono io. Het werkwoord past zich aan het voornaamwoord aan, niet aan «het»: sei tu?, siamo noi, sono loro. Aan de deur of aan de telefoon is het dus: chi è? Sono io, Marco. Let op de volgorde: het voornaamwoord komt na het werkwoord.
Hoe vertaal je «je» als je iedereen bedoelt?
Niet met tu, maar met si: non si sa mai, je weet maar nooit. In het Nederlands is «je» in «je moet hier betalen» niemand in het bijzonder; in het Italiaans zou tu klinken alsof je de ander persoonlijk aanspreekt. Dus: qui si paga alla cassa.
Wanneer gebruik je Lei en wanneer tu?
Lei tegen onbekenden, ouderen, in winkels, kantoren en bij de dokter. Tu tegen vrienden, familie, collega's van dezelfde leeftijd en kinderen. In twijfel begin je met Lei: de ander nodigt je wel uit tot tu, meestal met diamoci del tu.
Waarom laat men io en tu meestal weg?
Omdat de uitgang van het werkwoord het onderwerp al aangeeft. Parlo kan alleen «ik spreek» zijn. Ze erbij zetten klinkt nadrukkelijk, alsof je een tegenstelling maakt.
Wanneer zet je het onderwerp er dan wél bij?
Bij contrast (io resto, tu vai), bij nadruk (l'ho fatto io) en bij anche (anch'io). En na een vergelijking: più alto di me.
Wat is het verschil tussen voi en Loro?
Voi is het gewone meervoud van tu en wordt vandaag ook tegen een groep onbekenden gebruikt. Loro als beleefd meervoud bestaat, maar klinkt inmiddels heel formeel en hoor je nog vooral in dure restaurants.
Zeggen Italianen egli en essa nog?
Nee, dat is schrijftaal uit de negentiende eeuw en staat hoogstens nog in oude grammatica's. In het echte Italiaans, gesproken en geschreven, zijn het lui, lei en loro.
De onderwerpsvoornaamwoorden (A1): De tabelDe tabel

Bronnen en methode

Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A1 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:

Alessio
Geschreven en nagekeken door

Alessio

  • Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
  • Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
  • Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen
Meer over Alessio →