Grammatica · A1
De onderwerpsvoornaamwoorden
door Alessio · docent Italiaans voor anderstaligen, master ITALS

In het Italiaans zegt het werkwoord al wie er spreekt: parlo kan alleen io zijn. Daarom laat je de onderwerpsvoornaamwoorden meestal weg; wie ze in elke zin zet, klinkt vreemd. Je gebruikt ze voor duidelijkheid of nadruk.
- 4min lezen
- 17min oefeningen
- A1niveau
Wat je leert
- io, tu, lui / lei, noi, voi, loro: wie is wie
- Waarom je ze meestal weglaat, en wanneer niet
- Lei: de beleefdheidsvorm
- Woordenschat: gli italiani famosi
Het Italiaans en het Nederlands naast elkaar
Het Nederlands kan het onderwerp niet weglaten: ik spreek. Het Italiaans laat het juist meestal weg, omdat de uitgang de persoon al aangeeft: parlo kan alleen ik spreek zijn. Io in elke zin is niet fout, maar klinkt nadrukkelijk, alsof je jezelf tegenover iemand anders plaatst, precies zoals een Nederlander ík zou beklemtonen.
Neem deze pagina mee
Het overzicht van dit hoofdstuk als gratis afdrukbare PDF (in het Nederlands, met de Italiaanse uitleg als bijlage): regels, typische fouten en de oefening met oplossingen. Een tip van een docent: grammatica blijft hangen door vaak te herhalen, niet door één keer te stampen.



De woorden van deze pagina
Sleep elk Italiaans woord naar zijn definitie, of tik eerst op het woord en dan op het vakje.
De tabel
| Persoon | Voornaamwoord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| 1e enkelvoud | io | io sono di Roma |
| 2e enkelvoud | tu | tu sei Sophia Loren? |
| 3e enkelvoud | lui / lei | lui è Marcello Mastroianni, lei è Anna Magnani |
| 1e meervoud | noi | noi siamo attori |
| 2e meervoud | voi | voi siete registi |
| 3e meervoud | loro | loro sono famosi |
Wanneer je ze gebruikt
| Geval | Voorbeeld |
|---|---|
| Contrast | io prendo il caffè, lui il tè |
| Nadruk | l’ha detto lei, non io |
| Na anche / neanche | anche noi amiamo Fellini |
| Los, zonder werkwoord | Chi è stato? Io. |
Goed om te weten
- In mails schrijf je de beleefdheidsvorm Lei vaak met een hoofdletter, samen met de bijbehorende voornaamwoorden: La ringrazio, Le scrivo, il Suo indirizzo. Het is een gewoonte van de schrijftaal, geen grammaticaregel.
- Tegen kinderen en dieren zeg je altijd tu, ook als je verder iedereen met Lei aanspreekt.
De meest gemaakte fouten
io parlo, io mangio, io vado (in elke zin)→ in het Italiaans laat je het voornaamwoord weg: parlo, mangio, vadoLui è venuto? (tegen de dokter)→ Lei è venuto? (de beleefde aanspreekvorm is Lei, derde persoon)
Na een voorzetsel: me en te
Na con, per, da, di, a en na come of più … di veranderen twee voornaamwoorden van vorm. De andere blijven gelijk.
| Onderwerp | Na een voorzetsel | Voorbeeld |
|---|---|---|
| io | me | vieni con me? secondo me |
| tu | te | è per te, più alto di te |
| lui / lei | lui / lei | vado da lei, parlo con lui |
| noi / voi / loro | noi / voi / loro | da noi, per voi, con loro |
Het Nederlands doet iets vergelijkbaars (ik, maar met mij). De klassieke fout is tra io e te: het is tra me e te.
Wist je dat?
Lei als beleefdheidsvorm is vrouwelijk, ook tegen een man: Lei è gentile, zegt men tegen meneer Rossi. Het ontstond in de vijftiende en zestiende eeuw, toen men beleefd niet de persoon zelf aansprak maar een abstracte, vrouwelijke titel: Vostra Signoria, Uwe Heerlijkheid. De Spaanse hoftaal, toen heel invloedrijk in Italië, gaf die gewoonte nog een duw. Van dat vrouwelijke woord bleef het vrouwelijke voornaamwoord over.
Lees en begrijp
De grammatica van dit hoofdstuk in een tekst uit het dagelijks leven: de website van een museum.
Tre vite italiane
Lui è Guglielmo Marconi, bolognese. Lui inventa la radio a vent'anni.
Lei è Grazia Deledda, sarda: lei vince il Nobel nel 1926.
Loro sono i fratelli Lumière? No, loro sono francesi.
E tu? Noi raccontiamo, tu ascolti: la sala è al primo piano.
Vragen
Chi vince il premio Nobel?
Perché in italiano si può dire solo «inventa», senza «lui»?
Quando si mette «lui» o «lei» davanti al verbo?

Oefeningen
Vijf oefeningen op volgorde van moeilijkheid. De laatste halen er eerdere onderwerpen bij.
01 Chi è?
Vervang de naam door het onderwerpsvoornaamwoord.
- Marco →
- Anna →
- Marco e Anna →
- tu e Sara →
- io e Marco →
- le mie amiche →
02 Tu o Lei?
Kies de juiste vorm bij elke situatie.
- Parli con un amico al bar: (tu / Lei) →
- Parli con il medico: (tu / Lei) →
- Parli con un bambino: (tu / Lei) →
- Scrivi un’email a un professore: (tu / Lei) →
- Parli con due colleghi giovani: (voi / Loro) →
- Parli con la signora del negozio: (tu / Lei) →
03 Serve o non serve?
In het Italiaans laat men het voornaamwoord vaak weg. Schrijf sì als het zinvol is het te houden (contrast, duidelijkheid), no als het beter weg kan.
- sono italiano, e tu?
- mangio una pizza.
- Io lavoro, studia.
- abitiamo a Roma.
- Chi paga? !
- parlano italiano molto bene.
04 Persona giusta
Vul het voornaamwoord in dat bij de werkwoordsvorm hoort.
- parliamo italiano.
- parlate inglese?
- parlano spagnolo.
- parlo francese.
- parli tedesco?
- parla arabo.
05 Presentazioni
Vul de dialoog aan met de juiste voornaamwoorden, lidwoorden en bijvoeglijke naamwoorden.
Herhaling lidwoorden · bijvoeglijke naamwoorden
- – Ciao! sono Marta. E ?
- — sono Kim. Sono .
- – Queste sono Lena e Ana: sono .
- – E due, siete studenti?
- – Sì, studiamo italiano.
- – Il signor Rossi? è nostro professore.
Woordenlijst: spagnole
Deze vijf zijn een voorproefje. Op de site staan er meer dan zevenhonderd, gratis en zonder account. Kies je volgende oefening →

Elk onderwerp, een wereld
In de app
amo Italiaans oefen je grammatica binnen thematische leerpaden met vakspecifieke woordenschat: il bar, i trasporti, il calcio, la moda, la burocrazia en zeventien andere. Kies je wereld en de grammatica komt vanzelf mee, ook in het Nederlands uitgelegd.
De helft van de A1-cursus gratis, zonder account
★★★★★(29)van Alessio, docent sinds 2018
Download
Lees en begrijp
Nog een tekst met dezelfde grammatica: een artikel over twee beroemde Italianen.
Il Corriere del Quartiere
venerdì 15 marzo · pagina 3
Storie
Lei vinse il Nobel, lui inventò la radio
di Paola Renzi
Lei è Grazia Deledda, di Nuoro. Lei scrisse trenta romanzi.
Lui è Guglielmo Marconi, di Bologna. Aveva vent'anni quando cominciò.
Loro due non si conobbero mai, ma noi li leggiamo e li ascoltiamo ancora.
E tu, quale dei due conoscevi già?
Vragen
Quanti romanzi scrisse Grazia Deledda?
«Aveva vent'anni quando cominciò»: chi cominciò?
Completa: «___ sono i miei amici. ___ abitano a Pisa».
Nog een tekst over dit onderwerp? De «over ons»-pagina van een school · Jezelf voorstellen
Nog één keer
Is het voornaamwoord nodig? Kies:
- amo i film di Sophia Loren.
- Chi ha scelto il ristorante? , come sempre.
- prendo la pizza, la pasta: gusti diversi.
- Scusi, è il professor Rossi?
Veelgestelde vragen
Het regent: waar is het Italiaanse «het»?
Ik ben het: è io of sono io?
Hoe vertaal je «je» als je iedereen bedoelt?
Wanneer gebruik je Lei en wanneer tu?
Waarom laat men io en tu meestal weg?
Wanneer zet je het onderwerp er dan wél bij?
Wat is het verschil tussen voi en Loro?
Zeggen Italianen egli en essa nog?
De tabelBronnen en methode
Dit hoofdstuk is geschreven vanuit de lespraktijk en volgt niveau A1 van het Europees Referentiekader. Om verder te lezen:
- Treccani, La grammatica italiana: uitgebreide Italiaanse referentiegrammatica, online
- Raad van Europa, CEFR Companion Volume (2020): niveaubeschrijvingen

Alessio
- Master ITALS, Università Ca’ Foscari Venezia
- Master Italiaans als tweede taal, Università Giustino Fortunato (Benevento)
- Geeft les sinds 2018 · 45 beoordelingen